ŞEBNEM TURHAN
Merkez Bankası’nın politika faizi yüzde 46’dan yaptığı fonlama miktarını artırarak ağırlıklı ortalama fonlama faizini yüzde 49 seviyelerinden yüzde 46’ya düşürmesi yarınki Para Politikası Kurulu toplantısı öncesinde mevduat faizlerinin de gerilemesine neden oldu. Haziranın ilk haftasında en kısa vade olan 32 günde yüzde 48 seviyelerinde olan mevduat faiz oranı yeni haftaya 1 puan düşüşle başladı, 3 aya kadar vadeli mevduatta faiz yüzde 45,5-46 ile politika faizi seviyesine indi. İhtiyaç kredi faizleri ise aynı dönemde değişiklik göstermeyerek yüzde 4,44-5,69 arasında kalmaya devam etti. PPK kararı öncesinde Merkez Bankası’nın hamlesine mevduat faizleri anında tepki vermiş oldu.
19 Mart sonrası faizler yükseldi Merkez Bankası İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart’ta gözaltına alınıp tutuklanmasıyla başlayan finansal sarsıntıya karşı önlemler aldı. Nisan Para Politikası Kurulu’nda da yüzde 42,5 olan politika faizini yüzde 46’ya, gecelik borç verme faizini de yüzde 49’a yükseltti. Ardından geçen haftaya kadar yüzde 46 politika faizinden piyasayı fonlamayı kısıtlı tuttu, yüzde 49’dan ağırlıklı yapılan fonlama ile fonlama faizi yüzde 49’a yakın seyretti. Piyasa faizini belirleyen TLREF faizi de yüzde 49’a yakın seviyelerde belirlendi. Geçen hafta ise Merkez Bankası yüzde 46 haftalık repo ihalelerinde miktarı önce 100 milyar liraya, cuma günü 150 milyar liraya çıkardı ve haftanın son işlem gününde ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti yüzde 46’ya indi. Bu hafta ise yüzde 46’dan fonlama miktarı 70 milyar lira seviyelerinde bulunuyor. TLREF faizi ise geçen haftayı yüzde 47,12 seviyesinden kapattı bu hafta yüzde 46,33 ile politika faizine yakın seviyeye indi. Merkez Bankası’nın tüm adımları mevduat faizlerinde hemen karşılık buldu. Bankacılık sektöründe mevduat faizleri nisan ayı Para Politikası Kurulu kararı sonrasında hızla yükseldi en kısa vadede düşük mevduat miktarlarına bile yüzde 48 faiz verilmeye başlandı. Bankaların 19 Mart öncesinde yüzde 42-43 seviyelerinde olan 32 gün vadeli mevduat faizi mart sonunda yüzde 45,5'e, nisan PPK kararı sonrası ise yüzde 47-48 seviyelerine yükseldi. 45 güne kadar vadeli mevduat faiz oranları da 19 Mart öncesindeki yüzde 40'lı seviyelerinden yüzde 44-45 seviyesine çıkarken 3 aya kadar vadeli mevduat faizleri ise yine yüzde 40,5 seviyesinden yüzde 46-47 seviyelerine kadar çıktı. Mevduat faizlerinin yukarı yönlü hareketi 19 Mart ile birlikte hızla gerileyen standart TL mevduatın toplam mevduat içindeki payının da artmasını sağladı. 19 Mart sonrasında standart TL mevduat payı yüzde 57,43’e kadar geriledi. Mevduat faizlerinin artışıyla 5 Haziran ile biten hafta itibariyle yüzde 58,77’ye kadar çıktı ve 14 Mart haftasının gerisinde kalsa da yüzde 59'a yaklaştı.
Fonlama maliyeti mevduatı etkiledi
Merkez Bankası’nın geçen hafta itibariyle piyasa fonlamasını yüzde 46’ya çekmesiyle birlikte standart TL mevduat faizleri yeni haftaya düşüşle girdi. En kısa 32 gün vadede mevduat faizi yüzde 47 seviyeleriyle politika faizinin üzerinde kalmaya devam etse de haftaya 1 puan indirimle başlarken, 45 gün vade yüzde 42,75’e, 3 aya kadar vade ise yüzde 45,5 seviyesine geriledi. Bir ay önce 3 aya kadar vadeli mevduata yüzde 48-50’ye varan faiz oranları gözleniyordu. Merkez Bankası’nın fonlama maliyetini yüzde 46 politika faizine çekmesiyle birlikte mevduat faiz oranları da hemen uyum sağladı. İhtiyaç kredi faizleri ise yüzde 4,44-5,69 arasında seyretmeye devam ediyor.
MEVDUATIN YÜZDE 46,25’E 3 AYA KADAR VADELİDE
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) aylık verilerine göre bankacılık sektöründe yurtiçi yerleşiklerin TL mevduatında ağırlık 3 aya kadar vadelide bulunuyor. Toplam yurtiçi yerleşiklerin TL mevduatı 12 trilyon 582 milyar 789 milyon lira iken bu miktarın 2 trilyon 155 milyar 539 milyon lirası vadesizde tutuluyor. 1 aya kadar vadeli mevduat 2 trilyon 373 milyar 354 milyon lira ile toplam TL mevduatın yüzde 18,86'sını oluştururken 3 aya kadar vadeli 5 trilyon 819 milyar 776 milyon liralık mevduatın toplam mevduat içindeki payı yüzde 46,25 seviyesinde bulunuyor. 6 aya kadar vadeli mevduat 1 trilyon 718 milyar 102 milyon lira ile toplam mevduatın yüzde 13,6'sını oluşturuyor. 1 yıla kadar vadeli 351 milyar 224 milyon liralık mevduatın toplam içindeki payı yüzde 2,79 iken 1 yıldan uzun vadeli mevduat ise 164 milyar 794 milyon lira ile toplam mevduatta yüzde 1,3'lük pay alıyor.
