ŞEBNEM TURHAN
Piyasalarda İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınıp tutuklanmasıyla birlikte başlayan 19 Mart sarsıntısı sonrasında yükselen kredi faizleri vatandaşı yeniden faizi ihtiyaç kredi faizinin altında kalan kredi kartı ve kredili mevduat hesabına yöneltti. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre 11 Nisan haftasında bireysel kredi kartı harcamaları tarihinde ilk kez 2 trilyon lirayı, kredili mevduat hesapları bakiyesi de yarım trilyon lirayı aştı. İhtiyaç kredi faizleri yüzde 6’ya dayandığı bu dönemde kredi kartı ve KMH faiz oranları ise en yüksek yüzde 5 seviyesinde bulunuyor.
Dönem borcuna göre faiz değişiyor
Merkez Bankası 19 Mart sonrasında önce ara Para Politikası Kurulu toplantısıyla borç verme faizini ardından da nisan PPK’sında politika faizini arttırdı. Yüzde 42,5 olan politika faizinin yüzde 46’ya çıkarılmasıyla beraber tüm kredi faiz oranları yükseldi. Ancak kredi kartı ve kredili mevduat hesabı faiz oranları politika faizinin yükselişinden etkilenmiyor. En son Kasım 2024'te yapılan düzenlemeyle kredi kartı işlemlerinde uygulanacak faiz oranları dönem borcuna göre farklılaştırıldı. Buna göre kredi kartı dönem borcu 25 bin liranın altında olan kartlarda azami akdi faiz oranı yüzde 3,5, gecikme oranı yüzde 3,80, 25 bin -150 bin arasında azami akdi faiz oranı yüzde 4,25, gecikme faiz oranı yüzde 4,55, 150 bin lira üzeri dönem borcu olanlara da azami akdi faiz oranı yüzde 4,75 ve gecikme faiz oranı yüzde 5,05 olarak uygulanıyor.
İhtiyaç kredi faizi yüzde 5’i aştı
Böylece 19 Mart sarsıntısı sonrasında ihtiyaç kredi faizleri aylık yüzde 5’in üzerine çıkarken kredi kartı faizleri ise en yüksek yüzde 5’te kaldı. Bu ise tıpkı Haziran 2023’te Merkez Bankası’nın faiz artırımları öncesinde olduğu gibi bireysel kredi kartı ve kredili mevduat hesabı harcamaları hızla artmaya başladı. O dönemde aylık kredi kartı ve kredili mevduat hesabı faiz oranları yüzde 2’nin altında bulunuyordu. Bireysel kredi kartı harcamalarının 13 haftalık yıllıklandırılmış büyümesi de yüzde 250’yi aşıyordu. Bu artış oranı politika faizi artışlarının yansımasıyla birlikte yavaşlarken Merkez Bankası Kasım 2023’te politika faizi artışının kredi kartı ve KMH faizine yansıtılmayacağını açıkladı. Nisan 2024’te oranlar yeniden artırılırken geçen yıl kasım ayından bu yana ise kredi kartı dönem borcuna göre faiz oranları değiştirildi.
Bireysel kredi kartı bakiyesi yüzde 5,12 yükseldi
BDDK verilerine göre bireysel kredi kartı ve KMH nakit çekim faizleri ihtiyaç kredi faizinin altında kalınca 11 Nisan itibariyle 2 trilyon 5 milyar 330 milyon liraya yükselirken 14 Mart haftasından bu yana bireysel kredi kartı bakiyesinde artış yüzde 5,12 oldu. Kredili mevduat hesapları da 11 Nisan itibariyle 522 milyar 230 milyon liraya çıkarken 14 Mart haftasına göre yükseliş yüzde 5'e ulaştı. Aynı dönemde ihtiyaç kredisi büyümesi daha sınırlı kaldı. BDDK verilerine göre ihtiyaç kredi bakiyesi 14 Mart'tan bu yana sadece yüzde 2,68 artarak 1 trilyon 590 milyar 101 milyon liraya geldi. 4 haftada ihtiyaç kredi bakiyesi yüzde 2,68, bireysel kredi kartı bakiyesi ise yüzde 5,12 yükseldi.
Sadece 4 haftada bireysel kredi kartı bakiyesi yüzde 5,12 artarken yılbaşından bu yana artış ise yüzde 11,7 oldu. Kredili mevduat hesaplarında da yılbaşından bu yana yükseliş yüzde 19,75 olarak hesaplandı.
Bu durum bir süre daha devam edecek gibi görünüyor. Merkez Bankası verilerine göre bireysel kredi kartlarında 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme de hızlandı. Verilere göre 14 Mart haftasında 13 haftalık yıllıklandırılmış bireysel kredi kartı büyümesi yüzde 37,27 seviyesinde iken 11 Nisan haftasına gelindiğinde hızlandı ve yüzde 43,01'e çıktı. Toplam kredi kartlarında 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme de 14 Mart haftasında yüzde 26,69 iken 11 Nisan haftasında yüzde 35,16'ya yükseldi.
■ 4 haftada ihtiyaç kredi faizi 1 puana yakın arttı
EKONOMİ’nin kredi faiz oranlarını takip ettiği bir yerli özel bankanın verileri de ihtiyaç kredisi faiz oranlarının 19 Mart sarsıntısı sonrası nasıl değiştiğini ortaya koyuyor. 17 Mart’ta ihtiyaç kredisi aylık faizi yüzde 4,69 olarak uygulanırken 24 Mart haftasında hemen yüzde 5,19’a çıkarıldı. Ardından 7 Nisan haftasında aylık faiz oranı yüzde 4,99’a geriledi ancak 14 Nisan haftasında yeniden 5,29’a yükseltildi. 21 Nisan haftasına başlandığında ise ihtiyaç kredi faiz oranı artırıldı ve yüzde 5,44’e çıktı. Bankalara göre değişiklik gösterse de ihtiyaç kredi faiz oranları 4,6-6,3 arasında değişim gösteriyor. Vadesi uzadıkça ihtiyaç kredi faiz oranında düşüş yaşanırken 12 ay vadede ise yüzde 5’in altında ihtiyaç kredisi faiz oranına pek rastlanmıyor.
