ŞEBNEM TURHAN
Yaşanan kriz yatırımcıları fonlardan uzaklaştırsa da TEFAS’a kapalı yani nitelikli yatırımcı şartı gerektiren serbest fonlar toparlanma eğilimine girdi. EKONOMİ’nin hesaplamalarına göre serbest fonlara 1 Ekim’den bu yana 15.1 milyar liralık net giriş yaşanırken bu kapsamdaki üç fona 10 yatırımcının 119.5 milyar lira net giriş dikkat çekti. Aynı dönemde TEFAS'a açık fonlarda ise 114.4 milyar liralık çıkış yaşandı. Serbest fonlar içinde nitelikli yatırımcı şartı aranmayan ancak TEFAS’a açık veya kapalı olsa da tüm yatırımcıların yararlanabildiği para piyasası fonlarında ise 35.5 milyar liralık net nakit çıkışı görüldü. Yaşanan toparlanma riskli ama 10 milyon üzeri varlığı olanların katılabildiği fonların yeniden ilgi görmeye başladığını da ortaya koyuyor.
Özel fonlarda yatırımcı sınırı yok
Serbest fonları sadece nitelikli yatırımcılar alabiliyor. Ve bu nitelikli yatırımcı şartı 18 Aralık 2025’te 1 milyon liradan 10 milyon liraya çıkarıldı. 1 milyon lira TL’deki değer kaybı ve yüksek enflasyon nedeniyle oldukça düşük kalmış piyasa tarafından da sık sık eleştirilmişti. 2026 boyunca serbest yatırım fonlarından alabilmek için finansal varlıkların toplamı tutarının 10 milyon TL olması gerekiyor. Bunun yanı sıra sadece 10 milyon liralık varlığı olanlar değil serbest yatırımcılar, bankalar, aracı kurumlar, yatırım fonları ve portföy yönetim şirketleri gibi profesyonel müşteri olarak kabul edilen kurumlar da serbest fon müşterisi olabiliyor. Yani özel serbest fonlarda yatırımcı sayısı sınırı yok. Özel ibaresi ise belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilen fonlar için kullanılıyor. Serbest fonlar özel olsun olmasın yüzde 17,5 stopaja tabi.
TEFAS verilerine göre serbest fonların yılbaşından bu yana ortalama getirisi yüzde 11,08 seviyesinde. Ancak özel serbest fonlarda bu durum değişiyor. Tasfiye sürecine giren serbest fonlar dışarda bırakıldığında TEFAS’a kapalı serbest fonlar içinde bir özel serbest fon tek bir yatırımcısıyla yılbaşından bu yana yüzde 469.642 getirisiyle dikkat çekiyor. Bu fonun portföyünün yüzde 52,69'u vadeli işlemler nakit teminatları, yüzde 39,71 oranında hisse senedi, yüzde 7,6 oranında ise TL mevduat yer alıyor. Bu yılki getiride zirvede olsa da ekim başından itibaren bu fonda nakit giriş çıkışı görülmüyor.
Üçünün de portföyü ters repoda
TEFAS'a kapalı özel veya değil serbest fonlara ekim ayı başından bu yana net nakit girişi 15.1 milyar lira seviyesinde. Üç fon ise yüklü girişle dikkat çekiyor, fonların ortak özelliği üçünün de portföyünün yüzde 100’ünün ters repoda olması. Bu fonlardan ilki özel serbest fon. 1 Ekim'den bu yana 46.29 milyar lira net nakit girişi gerçekleşen özel fonun yatırımcı sayısı da 9'dan 12'ye yükseldi. Özel fonun toplam değeri de 51.41 milyar lira. Yılbaşından bu yana özel fonun getirisi yüzde 15,75 seviyesinde bulunuyor. İkinci sırada özel olmayan bir serbest fon var. Bu fona 1 Ekim'den bu yana 44.49 milyar lira girdi. Yatırımcı sayısı da 85'den 90'a yükseldi. Yılbaşından bugüne yüzde 33,37 getiri sağlayan serbest fonun toplam değeri de 51.67 milyar lira. Üçüncü sırada en yüklü nakit girişi alan özel bir serbest fon. 28.76 milyar lira 1 Ekim'den bu yana net nakit girişi sağlayan özel serbest fonun yatırımcı sayısı bu dönem 6'dan 8'e yükseldi. Fonun toplam büyüklüğü 33.04 milyar lira ve yılbaşından bu yana getirisi yüzde 34,96 seviyesinde. Bu fonun portföyünün de yüzde 100'ü ters repoda.
Özel fonlar arasında bir diğer dikkat çekici işlem ise tek bir yatırımcıya sahip bir özel fona 1 Ekim'den bu yana 995.8 milyon liralık giriş gerçekleşmesi. Bu fonun toplam büyüklüğü 65.15 milyar lira, yılbaşından buyana getirisi ise yüzde 25,78 seviyesinde. Portföyün yüzde 57,57'si mevduat, yüzde 13,54'ü hisse senedi, yüzde 8,73'üyatırım fonlarında, yüzde 4,68'i kıymetli maden kamu kira sertifikalarında, yüzde 4,46'sı ise kıymetli maden cinsinden borsa yatırım fonlarında bulunuyor.
Serbest veya özel fonların %22'sinde tek yatırımcı var
Yatırımcı sayısı 1 olan 242 özel fon bulunuyor. 2 yatırımcıya sahip özel fon fonlar ise 73 adet. 3 yatırımcıya sahip 48 özel fon varken, 41 özel fonun 4 yatırımcısı, 17 özel fonun 5 yatırımcısı, 11 özel fonun 6 yatırımcısı, 5 özel fonun 6 yatırımcısı, yine 5 özel fonun 8 yatırımcısı, 6 özel fonun 9 yatırımcısı var. Tasfiye sürecinde olanlar dahil 1095 serbest veya özel fonun yüzde 22'sinden fazlasının sadece tek yatırımcısı bulunuyor. Bu özel fonlar kuruluş için genellikle 900 milyon lira ile 1.3 milyar liraya varan başlangıç varlığı arıyor. Özel fonlar yatırımcısını veya fon portföyünü kamuya açıklamak zorunda değil. Katılımcı bilgileri sadece Sermaye Piyasası Kurulu ile paylaşılıyor. Öte yandan TEFAS'a kapalı fonlar arasında para piyasası fonlarında çıkış sürüyor. Net nakit çıkışının bir miktarı yatırım fonu kriziyle ilgili olsa da çok düşük yatırımcı çıkışına karşın yüksek nakit çıkışı yabancının da stopaj getirilmesi sonrası para piyasası fonlarından ayrıldığını gösteriyor. Özellikle iki büyük bankanın para piyasası fonundan 1 Ekim'den bu yana yaşanan 42 milyar liraya varan net nakit çıkışının çoğunluğunun yabancı yatırımcıdan kaynaklandığı belirtiliyor.
