Şebnem TURHAN
Merkez Bankası’nın tüketici kredilerini de menkul kıymet kapsamına aldığı 10 Mart’tan bu yana faizler yönünü yukarıya çevirdi. Merkez Bankası ardından yaptığı düzenleme ile 70 bin lira altındaki ihtiyaç kredilerini kapsam dışı bıraksa da ihtiyaç kredilerine getirilen faiz üst sınırı tersi bir sonuç oluşturdu. Bunun en büyük nedeni TL mevduat faizlerinin daha hızlı yükselmesi. Hem TL mevduat oranı hem de mart sonu getirilen TL dönüşüm oranı hedeflerini tutturmaya çalışan bankalar mevduat faizlerini yukarıya çekerken ihtiyaç kredisinde ise zarara uğramamak ve arzı düşürmek için ihtiyaç kredi faizlerini de yükseltti. 10 Mart öncesi özel ve yabancı mevduat bankalarında aylık yüzde 2,76 yıllık basit faiz oranı olarak yüzde 33,12 seviyesinde olan ihtiyaç kredi faizleri seçimin ikinci turu öncesinde aylık yüzde 5 ve üzerine çıktı. Böylece yaklaşık 2,5 ayda ihtiyaç kredi faizi yıllık hesaplamada 26,5 puan birden fırladı. Yüzde 5,8 aylık ihtiyaç kredisi faizi veren bazı bankaların yıllık basit faizi yüzde 69,6 ile yüzde 70’e dayandı.
Seçimlerin ilk turunun kazananın olmamasıyla nedeniyle 14 Mayıs sonrasında ihtiyaç kredi faizleri daha hızlı yükseldi. 28 Mayıs öncesinde de yükseliş devam etti. 14 Mayıs öncesi özel ve yabancı mevduat bankaları ortalama aylık yüzde 3,99 yıllık basit faiz olarak yüzde 47,88 seviyesinde ihtiyaç kredisi kullandırırken 15 Mayıs’ta aylık yüzde 4,49’a ardından bu hafta başında yüzde 4,99’a çıkardı. Ancak bazı bankalarda bu oranlar yüzde 6’ya kadar yükseldi. Bu hesaplamaya göre mayıs başından 22 Mayıs’a kadar ihtiyaç kredi faizinde 12 puan yükseliş yaşandı ve yıllık basit faiz yüzde 59,88’e kadar ulaştı. Yılbaşında ise henüz ihtiyaç kredi faizlerinde menkul kıymet uygulaması yokken özel ve yabancı mevduat bankaları aylık yüzde 2,69 yıllık basit faizde yüzde 32,28 seviyesinde ihtiyaç kredisi kullandırıyordu. 22 Mayıs haftası itibariyle yüzde 59,88’e dayanan yıllık basit faiz göz önüne alındığında yılbaşından bu yana ihtiyaç kredisi faizindeki artış 27.6 puan oldu.
Kamu bankalarında faiz daha düşük
Kamu mevduat bankalarında ise ihtiyaç kredi faizleri daha düşük. Bir kamu bankacılık kaynağı genellikle 70 bin lira altında kredi kullandırımı yaptıklarına dikkat çekerken faiz oranının ise yüzde 2’nin altında bulunduğuna işaret etti. Bazı kamu mevduat bankalarında ise müşterilere tanımlanan ihtiyaç kredi limitleri düşürüldü. Kamu mevduat bankalarında aylık yüzde 1,69-1,94 oranları yıllık basit faizde ise yüzde 20,28-23,28 arasında ihtiyaç kredisi kullandırımı yapılıyor.
