ŞEBNEM TURHAN
Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasıyla TL varlıklarda başlayan dalgalı süreç yabancı yatırımcının tahvil ve hisse senedi piyasasından çıkışına da yol açtı. Carry trade kanalından gelen yabancının da ağırlıklı çıkış yaptığı son günlerde alınan önlemlerle piyasalarda dengelenme çabaları yoğunlaştı. Ancak dün regülasyonların yardımıyla iki günü pozitif getiren piyasada hem bayram riski almak istemeyen hem de kredi kapatmayı hedefl eyen yatırımcıların satışlarıyla negatif bir gün geçirildi. Borsa İstanbul BİST100 endeksi yüzde 0,68 düşüşle 9.649,53 puandan günü kapattı. 19 Mart ile başlayan süreçte yabancının oranını en çok düşürdüğü hisse Yapı Kredi olurken, halka açık paylarında yabancı oranının yüksek olduğu BİM, Akbank, Sabancı ve Türk Hava Yolları hisselerindeki satışlar da dikkat çekti.
REGÜLASYONLARIN YARDIMIYLA YÜKSELDİ
Geçen hafta başlayan süreçte yabancı hem çıkışta hem de beklentilerini yukarı yönlü revize etmekte hiç beklemezken hisseden çıkışı da sert oldu. Borsa İstanbul endeksleri pazartesi ve salı günleri yükseliş gösterse de 18 Mart’taki seviyenin altında kalmaya devam etti. İki günlük yükselişin ardından TL varlıklar dün negatif bir gün geçirildi. Piyasa uzmanlarının verdiği bilgiye göre yaşananlar çok normal. Uzmanlar, regülasyonların yardımıyla sert düşmüş piyasada yükselişin yaşandığını bundan sonra ise hazirana kadar borsanın dar bantta hareketine şahit olacağımızı söyledi. Uzmanlar, piyasada çok büyük hasar olduğunu ve bunun düzeltilmesinin de zaman alacağını vurguladı. Ayrıca bir başka analist de siyasi tansiyonun halen yüksek olduğunu bunun artması durumunda ise alınan önlemlere yenilerinin eklenmesi gerekeceğine de işaret etti.--- Dün gösterge tahvil faizleri yönünü yeniden yukarıya çevirdi. 2 yıllık gösterge tahvil faizi yüzde 1,54 yükselişle yüzde 48,17'ye, 5 yıllık gösterge tahvil faizi yüzde 1,94 yükselişle yüzde 37,31'e, 10 yıllık gösterge tahvil faizi de yüzde 3,45 yükselişle yüzde 32,37'ye çıktı. Dolar/TL 38 seviyesinin üzerinde kalırken dün Euro/TL 41 seviyesini aştı. Yeni haftaya sakin başlayan döviz kurlarında dünkü hareket yeniden talep yaşandığı yorumlarına neden oldu.
REZERVLERDE AYLIK EN SERT DÜŞÜŞ YAŞANDI
Yabancı yatırımcının geçen haftanın tamamında hisse ve tahvil piyasasından ne kadar çıkış yaptığını ise bugün açıklanacak olan verilerde göreceğiz. Merkez Bankası’nın 21 Mart ile biten hafta itibariyle menkul kıymet istatistikleri bugün saat 14.30’da açıklanacak. Merkez Bankası döviz rezervlerindeki durumu da bugünkü para banka verilerinde yayımlayacak. Ancak ekonomistlerin yaptıkları hesaplamalar toplam rezervlerde 8 milyar dolar, swap hariç rezervlerde ise 13.8 milyar dolar azalış olacağı yönünde. 19-20 ve 21 Mart’ta ise piyasaya döviz satışı 26.7 milyar dolar olarak hesaplanmıştı, dünkü bilançodan yapılan hesaba göre pazartesi günü de satış 1.2 milyar dolar oldu. Böylece 4 günlük döviz satışı 28 milyar dolara dayandı.
Bilkent Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kara'nın yaptığı ve sosyal medyadan paylaştığı hesaba göre ise mart ayında Merkez Bankası'nın önceki gün itibariyle net rezervinde 23 milyar dolar ile tarihin en sert aylık düşüşü yaşandı. Kara'nın verdiği bilgiye göre daha önceki sert aylık düşüşler 18.5 milyar dolar ile Mart 2019 belediye seçimleri öncesi, 18 milyar dolar ile Aralık 2021 KKM öncesi, 16 milyar dolar ile de Mart 2024 belediye seçimleri öncesinde yaşanmıştı.
YABANCI ORANI EN ÇOK AZALAN HİSSELER
Piyasa yeniden normalize olmaya çalışırken İş Yatırım’ın hesaplamalarına göre 18 -25 Mart arasında yabancı oranları değişimi en yüksek olan hisse Yapı Kredi oldu. Yapı Kredi'nin işlem gören hisselerinde 18 Mart'ta yüzde 35,07 olan yabancı oranı 25 Mart kapanış itibariyle yüzde 28,62'ye indi ve 645.3 puan geriledi. Aynı dönemde İhlas Yayın Holding'in halka açık hisseleri arasında yüzde 19,1 olan yabancı oranı 627.97 puan gerileyerek 25 Mart kapanışta yüzde 12,82'ye indi. Ceo Event Medya'da bu günlerde yabancı oranı 575 puan gerileyerek yüzde 2,86'ya inerken, BİMAŞ hisselerinde yüzde 48,74 olan yabancı oranı 358.73 puan düşüşle 45,15'e indi. Emlak Konut GYO'da 294.13 puan gerileyerek yabancı oranı yüzde 19,47'ye düştü, Akbank'ta 280.23 puan azalarak yüzde 51,22'ye indi. Sabancı Holding'de yüzde 43,63'ten yüzde 41,04'e, Türk Hava Yolları’nda ise yüzde 30,39'dan yüzde 27,9'a indi yabancı oranı.
HALKBANK’TAN 3 MİLYAR LİRALIK GERİ ALIM PROGRAMI
Öte yandan BDDK’nın önceki gün bankaların hisse geri alımlarını kolaylaştıran kararının ardından dün Halkbank geri alım programı açıkladı. Halkbank’tan KAP’a yapılan açıklamada 3 milyar TL'ye kadar pay alımı programının genel kurul onayına sunulduğu duyuruldu. Açıklamada, ilk genel kurul toplantı tarihi itibarıyla başlamak üzere 3 yıllık süre için, nominal 15.000.000.000 adet paya kadar halka açık paylarının geri alımını içeren programın başlatılmasına karar verildiği kaydedildi.--- Bu arada yabancı yatırımcılardan beklentilerini yukarı yönlü revizyona ilişkin raporlar gelmeye devam ediyor. Morgan Stanley ekonomistleri yayımladıkları raporda yüksek risk primi dolayısıyla Türk tahvillerinde 'beğenisini' kaldırdı. Morgan Stanley'in Türkiye için yılsonu enflasyon beklentisi yüzde 29 olurken, yıl sonu politika faizi beklentisi yüzde 33,50 olarak gerçekleşti.
■ Likidite senedi ihracında faiz %47,84
Merkez Bankası üçüncü likidite senedi ihracını dün tamamladı. 50 milyar lira tutarında 1 ay vadeli çıkılan likidite senedi ihracına 37.6 milyar lira teklif geldi.
Merkez Bankası 21.2 milyar lirayı kabul etti ihraçta ortalama basit faiz yüzde 47,84 olurken ortalama bileşik faiz de yüzde 59,78 oldu. Merkez Bankası ilk likidite senedi ihracında pazartesi günü 84.2 milyar lira teklif gelmiş 18.44 milyar lira kabul etmiş ortalama basit faiz yüzde 47,9 olmuştu.
Salı günü ise 49.1 milyar lira teklif gelirken 19.2 milyar lira kabul edilmiş ortalama basit faiz yüzde 47,72 olarak belirlenmişti.
İlgili ihaleler TL'deki sert değer kaybının ardından "parasal aktarım mekanizmasını güçlendirmek ve sıkı parasal duruşu desteklemek amacıyla" başlatıldı. Likidite senedi ihraçları 91 gün vadeye kadar yapılabilecek.
TCMB ayrıca sterilizasyon araçlarını etkili şekilde kullanmaya devam edeceğini de açıkladı.
■ Hanehalkının enflasyon beklentisi arttı
Merkez Bankası’nın yayımladığı Sektörel Enflasyon Beklentileri verilerine göre, mart ayında piyasa katılımcıları ve reel sektörün enflasyon beklentilerindeki düşüş eğilimi devam ederken, hanehalkının beklentileri çok hafif yükseldi. Beklentilerde 19 Mart’tan bu yana yaşanan dalgalanmaların etkisini içermiyor, nisan anketinde bu etkiler gözlenecek. Merkez Bankası beklenti verilerine göre, 12 ay sonrası yıllık enflasyon beklentisi piyasa katılımcıları için 0.7 puanlık bir gerilemeyle yüzde 24,6’ya, reel sektör için ise 0.8 puanlık bir düşüşle yüzde 41,1’e indi. Öte yandan, hanehalkının enflasyon beklentisi 0.1 puan artarak yüzde 59,3 seviyesine yükseldi. Ayrıca, gelecek 12 ay içinde enflasyonun düşeceğini öngören hanehalkının oranı, önceki aya kıyasla 3 puanlık belirgin bir artış göstererek yüzde 31,3’e yükseldi.
Son dönem gelişmeleri yansıtmıyor
Merkez Bankası’nın beklentileri açıklamasının ardından sosyal medyada yayınladığı mesajda anketlerinin son dönem gelişmelerini yansıtmadığını, finansal piyasalardaki oynaklığın beklentilere etkisinin kısa vadeli ve sınırlı olmasını öngördüklerini belirtti. Şimşek, enflasyon beklentilerindeki gelişmelere işaret ederek, piyasa katılımcıları ve reel sektörün enflasyon beklentilerinin iyileştiğini bildirdi. Şimşek, “Hanehalkı beklentisi ise sınırlı arttı. Anketler son dönem gelişmelerini yansıtmamakla birlikte finansal piyasalardaki oynaklığın beklentilere etkisinin kısa vadeli ve sınırlı olmasını öngörüyoruz. Tüm kurumlarımızın güçlü koordinasyonuyla atılan adımların ve sıkılaşan finansal koşulların dezenflasyonist olacağını değerlendiriyoruz. Programımızı fiyat istikrarına ulaşıncaya kadar kararlılıkla uygulayacağız” dedi.
■ Bir haftada döviz mevduatı 6.9 milyar dolar arttı
Geçen hafta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasıyla piyasalarda yaşanan fırtına bankacılık sektöründe döviz mevduatının da yükselmesine neden oldu. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) günlük verilerine göre 21 Mart itibariyle bankacılık sektöründeki döviz mevduatı 6.9 milyar dolar arttı ve 210 milyar 823,7 milyon dolara yükseldi. BDDK verilerine göre 14 Mart’ta döviz mevduatı 203 milyar 954 milyon dolardı, 19 Mart’ta başlayan çalkantıyla birlikte döviz mevduatında artış hızlandı. Ve 21 Mart itibariyle 210.8 milyar dolara yükseldi. Parite etkisinden arındırılmamış olarak artış 6 milyar 869,7 milyon dolar oldu. Bireysel tarafta BDDK günlük verilerine göre 14 Mart’ta 129 milyar 343,7 milyon dolar olan döviz mevduatı, 21 Mart sonunda 132 milyar 804,5 milyon dolara yükseldi. Yani gerçek kişilerin döviz mevduatı parite etkisinden arındırılmamış olarak 3 milyar 460,8 milyon dolar yükseldi. Tüzel kişilerin döviz mevduatı 14 Mart’taki 74 milyar 610,3 milyon dolardan, 21 Mart itibariyle 78 milyar 19,2 milyon dolara çıktı. Parite etkisinden arındırılmamış olarak tüzel kişilerin döviz mevduatındaki artış 3 milyar 408,9 milyon dolar oldu.
