ŞEBNEM TURHAN
Küresel piyasalarda ABD Başkanı Donald Trump’ın koltuğa oturmasıyla başlayan pozitif hava yerini tarife gel gitleriyle sekteye uğrasa da ilk çeyrekteki coşku Türk hanehalklarını da cezbetti. Merkez Bankası verilerine göre Türklerin yurtdışı portföy yatırımların geçen yılın son çeyreğine göre yüzde 6,8 artarak 4.23 milyar dolara yükselirken hanehalklarının portföy yatırımları yüzde 25 arttı. Toplam portföy yatırımlarının yüzde 52’sini hanehalklarının yurtdışı portföy yatırımları oluştururken bu yatırımlar 2.19 milyar dolar ile rekor kırdı. Hanehalklarını yurtdışı portföy yatırımlarında aslan payını ise yüzde 75 ile hisse senetleri aldı.
Yükümlülükler 25.2 milyar dolar azaldı
Merkez Bankası yılın ilk çeyreğine ilişkin uluslararası yatırım pozisyonu verilerini açıkladı. Buna göre Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu Mart 2025 itibariyle -270.1 milyar dolar oldu. Mart itibariyle Türkiye’nin yurt dışı varlıkları, bir önceki çeyrek sonuna göre yüzde 3,1 artarak 377.9 milyar dolara çıktı, yükümlülükleri ise yüzde 2,1 azalışla 648 milyar dolara indi. Böylelikle, aynı dönemde Türkiye’nin net uluslararası yatırım pozisyonu yükümlülükleri 25.2 milyar dolar azaldı.
Verilere göre bankaların yabancı para cinsinden efektif ve mevduat varlıkları yüzde 13,6 artışla 44.8 milyar dolar oldu. Varlık kalemleri geçen yılsonuna göre incelendiğinde, doğrudan yatırımlar kalemi yüzde 3 arttı, portföy yatırımlarında artış yüzde 6,8 oldu. Yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı doğrudan yatırımları 73.3 milyar dolara çıktı, portföy yatırımları ise 4.23 milyar dolara yükseldi. Diğer yatırımlar kalemi ise yüzde 5,7 artarak 143.8 milyar dolar olarak gerçekleşti. Rezerv varlıklar yüzde 0,9 artarak 156.5 milyar dolar hesaplandı.
Hanehalklarının payı yüzde 51,8’e yükseldi
Portföy yatırımları toplamda yüzde 6,8 artsa da ilk çeyrekte hanehalklarının yurt dışı portföy yatırımlarındaki yüzde 25 artış dikkat çekti. Hanihalklarının yurt dışı hisse senedi yatırımları geçen yıl sonuna göre ilk çeyrekte yüzde 21,8 artarak 1 milyar 649 milyon dolara çıkarken, borç senetleri yatırımları yüzde 34,4 artışla 543 milyon dolara çıktı. Hanehalklarının portföy yatırımları 2 milyar 192 milyon dolara yükselerek tarihi zirvesine çıktığı ilk çeyrekte toplam portföy yatırımları içinde hanehalklarının portföy yatırımlarının payı yüzde 51,8 olarak hesaplandı. En son 2023 son çeyreğinde hanehalklarının portföy yatırımlarının toplam portföy yatırımları içindeki payı yüzde 58,1'e çıkmış ardından yüzde 45-44 seviyelerine gerilemişti. Toplam yurt dışı hisse senedi yatırımları ise yüzde 5,5 artarak 2 milyar 257 milyon dolara çıktı. Bu hisse senedi yatırımlarının yüzde 73'ünü hanehalklarının hisse senedi yatırımları oluşturdu.
Borç senetleri yatırımı yüzde 8,3 arttı
Borç senetlerinde toplam yurt dışı yatırımları yüzde 8,3 artışla ilk çeyrekte 1 milyar 976 milyon dolara yükselirken hanehalklarının borç senetleri yatırımı yüzde 34,4 arttı. Hanehalklarının borç senetleri yatırımı 543 milyon dolara yükseldi. Aracı kurumların yurt dışı borç senetleri yatırımları ise yüzde 20,7 artarak 239 milyon dolar oldu. Para piyasası yatırımları ise toplam geçen yılın son çeyreğine göre yüzde 25,7 artarak 318 milyon dolara çıktı.
■ Hisse yatırımlarının yüzde 87,77'si ABD'ye
Merkez Bankası verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin yurt dışı hisse senedi yatırımları içinde aslan payını ABD hisseleri aldı. Özellikle ABD başkanlığına Trump'ın gelmesiyle ABD küresel piyasalarda başlayan rallinin yanı sıra yurtiçi yerleşiklerin tercihinde döviz getirisinin yurtiçinde çok avantajlı olmaması da etkili oldu. Verilere göre 2 milyar 257 milyon dolar yurt dışı hisse senedi yatırımının 1 miyar 981 milyon doları ABD piyasalarına yapıldı. Bu toplamın yüzde 87.77'sini oluşturdu. Avrupa piyasalarına ise 250 milyon dolarlık hisse yatırımı yapıldı.
