Barış ERKAYA
Borsa İstanbul’da son dönemde yaşanan düşüşlerle ilgili çokça sebep dile getiriliyor. Analistlerin birbirinden farklı birçok senaryosu var. Bazı analistler seçimi, bazıları borsaya alternatif enstrümanların getirisini, bazıları ise piyasada döndüğü iddia edilen spekülasyonları gerekçe gösteriyor. Fakat diğer yandan halka arzlarla borsaya çekilen yeni yatırımcı sayısı da her geçen gün artıyor. Veriler, borsadan diğer enstrümanlara doğru kitlesel bir göçü teyit etmiyor. O halde borsanın iç dinamiklerinde de bir sebep bulmak mümkün.
85 hisse borsadan çok daha hızlı kaybetti
Dolarda yeniden bir hareketlenme başlamışken analize dolar bazında bakıldığında BİST-100 endeksinin yakın dönem zirvesine (3 Ocak 2023’te 304.71 dolar seviyesi) Cuma günü kapanışı itibariyle dolar bazlı uzaklığı yüzde 21 seviyesinde. Yine dolar bazlı olarak BİST- 100’den daha az kayıp yaşayan BİST-100 hisselerinin adedi sadece 15. Yani sadece 15 adet hisse dahil olduğu gösterge endeksten daha az düşüş göstermiş. 85 adet BİST-100 hissesi içerisinde ise yakın dönem zirvelerine göre bazılarının endeksin iki katı, bazılarının üç dört katı daha fazla düşüş sergilediği gözden kaçmıyor. Bu da BİST-100 mevcut seviyelerinde tutan gücün sadece 15 hisse senedinin elinde olduğunu çok açıkça gösteriyor.
Bunu herkesin anlayabileceği bir dille özetlemek gerekirse, borsada zirveye uzaklık her ne kadar yüzde 21 görünse de gerçekte BİST- 100’ün çoğunda zirveye doğru yol çok ama çok daha fazla.
Bunun finansal bir gerekçesi olabilir mi? İlk akla gelen soru. Biz de elimizde olan en ileri vadeli ve en taze veri olarak 2023 beklentilerini kullandık. Rasyonet’in 8 aracı kurumla gerçekleştirdiği 2023 yıl sonu tahmin anketinin 1. dönem sonuçlarına göre birçok hisse senedine 2023’te 2022’ye göre ciddi kar düşüşleri bekleniyor. Bu analizde yer alan hisse senetleri arasından BİST-100’e dahil olanları ayrıştırdığımızda 53 adet BİST-100 hissesi için kar tahmini yapıldığı görülüyor. Bu 53 hissenin 2023 yıl sonu kar tahminleri toplandığında 641.7 milyar TL’lik bir projeksiyon ortaya çıkıyor. Aynı 53 şirketin 2022 yıl sonu kar toplamı ise 799.7 milyar TL. Bu da 2023 yıl sonu finansal tablolarında şirketlerin karlılığının ortalamada yüzde 20 düşeceği sonucu ortaya çıkıyor. Elbette buradaki varsayım TL bazında. Dolar kurunda yukarı yönlü hareketlilik devam ettikçe dolar bazında kayıplar yüzde 20’nin çok üzerinde de gerçekleşebilir. Ya da o dönemde dolar kurunu aşağıya çekebilecek bir sermaye girişi olursa dolar kurunun düşmesi gibi bir senaryoda karlardaki dolar bazlı gerileme daha düşük de gerçekleşebilir. Fakat mevcut dolar kuru üzerinden hesap yaparsak şimdilik öngörülen kayıp yüzde 22 seviyesinde.
Riski azaltmanın formülü
Peki bu durumda yatırımcı ne yapmalı? Önümüzde seçim var. Seans içi volatilite yüksek. Dolarda kıpırdanmanın durağı bilinmiyor. Seçim sonrası politika değişikliklerinin piyasalara olası etkisi muallak. Uzmanlara göre yapılabilecek en iyi şey riski her iki yönde de düşürmek. Bu da hem dolar bazlı zirvesine en uzak olan hem de 2023 kar beklentileri en yüksek olan hisselerden bir portföy oluşturmak anlamına geliyor. Böylece hem fi yat riskini minimize edip hem de fi nansal beklentisi olabilecek hisselere odaklanmak demek oluyor. Elbette seçime girilirken hisse senedi portföyünün toplam portföy içerisindeki ağırlığının da sınırlandırılması önerisini unutmamak kaydıyla. Faizlerin yükseldiği, doların hareketlendiği bu ortamda alternatif enstrümanların olası piyasa risklerine karşı bir emniyet görevi görebileceğine dikkat çekiliyor.
