ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul’un yurtiçinde dalgalı seyri bu yıl yurtiçi yerleşiklerin hisse senedi yatırımlarını geriletse de yurtdışında fırsat aradı. Merkez Bankası verilerine göre bu yılın üçüncü çeyreği itibariyle yurtiçi yerleşiklerin hisse ve borçlanma senetleri yatırımları 4.12 milyar dolar ile tarihi zirvesine çıktı. Hisse senedi yatırımları toplamda 2.11 milyar dolar ile tarihinde ilk kez 2 milyar dolar sınırını aşarken hanehalklarının yurtdışı hisse senedi yatırımları da 1.33 milyar dolar ile zirveyi gördü.
Yurtiçi yerleşiklerin hisse senedi yatırımlarının yüzde 90’ı, borçlanma senetleri yatırımlarının ise yüzde 67’si ABD’ye yapıldı. ABD hisse senedi piyasalarında yıl içinde dönem dönem teknoloji hisseleri öncülüğünde yaşanan rallileri yurtiçi yerleşikler de kaçırmadı. Döviz yatırımlarına döviz getiri elde edebilmek için de yurtiçi yerleşikler yönünü yurtdışına çevirdi.
Düşük döviz mevduat faizlerinin yanı sıra bitirilmek için politikalar uygulanan kur korumalı mevduat ve reel değerli TL politikası bu yıl yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarında ağırlığı artırmasına neden oldu. Merkez Bankası verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin yurtdışına toplam portföy yatırımları geçen yılın üçüncü çeyreğine göre yüzde 60,9 2023 sonuna göre ise yüzde 39,8 artış gösterdi. 2024 yılının ilk çeyreğinde tarihinde ilk kez yurtiçi yerleşiklerin yurtdışına portföy yatırımları 4 milyar dolar sınırını aşarken yılın üçüncü çeyreğinin sonunda 4 miyar 119 milyon dolara ulaşıldı.
Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarının yüzde 51,2'sini hisse senedi yatırımları oluştururken, yüzde 36,3'ünü bonolar, yüzde 12,4'ünü ise para piyasası yatırım araçları oluşturdu. Yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarında 2024 yılında kez para piyasası yatırım araçlarına ilgi dikkat çekti. 2024 öncesinde toplam porftöy yatırımları içinde payı yüzde 5'in altında bulunan para piyasası yatırım araçları bu yıl çok güçlü yükselişe imza attı.
2023 yılı üçüncü çeyrekte sadece 142 milyon dolar, 2023 sonunda ise 127 milyon dolar olan yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı para piyasası yatırım araçlarındaki portföyü 2024 üçüncü çeyrek sonunda 511 milyon dolara yükseldi. 2023 üçüncü çeyreğine göre yüzde 260, 2023 sonuna göre de yüzde 302 arttı. Yani son bir yılda yurtiçi yerleşikleri yurtdışı para piyasası araçlarına yatırımı 4 kat arttı. Yurtiçi yerleşiklerin 511 milyon dolarlık bu yatırımı da rekor seviyeye işaret ediyor.
Aracı kurumların alımları hızlandı
Hisse senetleri yurtiçi yerleşiklerin her zaman yurtdışı portföy yatırımları içinde en gözde yatırım enstrümanı. Merkez Bankası verilerine göre 2024 yılında da bu durum devam etti. Verilere göre bu yılın üçüncü çeyreğinde yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı hisse senetlerine yatırımı 2 milyar doları aştı ve 2 milyar 112 milyon dolar ile tarihi en yüksek seviyesine çıktı. 2023 yılının üçüncü çeyreğine göre artış yüzde 41,5 olurken 2023 yılsonuna göre yüzde 64 büyüme yaşandı 2024 üçüncü çeyreği itibariyle. Bankaların hisse senedi yatırımları 2024 üçüncü çeyreğinde 2023 yılının üçüncü çeyreğine göre yüzde 23,12, 2023 sonuna göre yüzde 76 artarak 213 milyon dolara geldi. Aracı kurumların hisse senedi yatırımları da 2024 üçüncü çeyreğinde 2023 üçüncü çeyreğine göre yüzde 51,2, 2023 sonuna göre yüzde 55,8 yükselişle 564 milyon dolara yükseldi.
Hanehalklarının portföy yatırımları rekor kırdı
Hanehalklarının yurtdışı hisse senedi yatırımları da bu yılın üçüncü çeyreğinde rekor kırdı. 2023 üçüncü çeyreğine göre hanehalklarının yurtdışı hisse senedi yatırımları yüzde 42,6, 2023 sonuna göre de yüzde 65,5 artarak 1 milyar 332 milyon dolara çıktı. Hanehalklarının bono yatırımlarında ise dalgalı seyir devam etti. 2024 yılının ilk çeyreğinde 837 milyon dolar ile hanehalklarının yurtdışı bono yatırımları tarihi zirveyi görmüştü. 2024 yılının üçüncü çeyreğinde ise hanehalklarının yurtdışı bono yatırımları 497 milyon dolara indi. 2023 yılının üçüncü çeyreğine göre yüzde 128 artış olsa da 2023 yılsonuna göre 2024 yılının üçüncü çeyreğinde yüzde 35,7 gerileme yaşandı. Buna karşılık hanehalklarının yurtdışı hisse ve bono yatırımları toplamı 1 milyar 829 milyon dolar bu yılın ilk çeyreğinde ulaştığı tarihi zirvesine yakın seyretti. Hanehalklarının yurtdışı toplam portföy yatırımları 2024 yılı üçüncü çeyreği itibariyle 2023 yılının üçüncü çeyreğine göre yüzde 58,8, 2023 yılsonuna göre ise yüzde 16 artış göstermeyi başardı.
■ Yurtdışı yatırımlarda ABD ve Avrupa dışına çıkılmıyor
Merkez Bankası verilerine göre yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarının büyük bir kısmı ABD'de bulunuyor. Veriler toplam hisse senedi yatırımlarının yüzde 90'ının yani 1 milyar 880 milyon dolarının ABD'de olduğunu gösterirken kalan 215 milyon dolar yani yüzde 10,2'si Avrupa ülkelerinde bulunuyor. Toplam borçlanma senetleri yatırımlarının da yüzde 68'i ABD'de. Bu 1 milyar 359 milyon dolarlık borçlanma senetleri yatırımlarının ABD'ye yapıldığını ortaya koyuyor. Borçlanma senetlerinde de yatırımların yüzde 23'ü yani 460 milyon doları Avrupa'da. Diğer ülkelerin yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı portföy yatırımlarından aldıkları paylar çok çok düşük. Yurtiçi yerleşikler yurtdışı portföy yatırımları konusunda ABD ve Avrupa dışında çok tercih yapmıyorlar.
