MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’nin kritik sektörlerde ithal ikamesi, döviz getirici ve yerli sanayi gücünü artırmaya yönelik ürünler için tasarlanan ve Merkez Bankası kaynaklı olarak kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredisi sistemi, 2025’te birkaç kez hızlandırılması yönünde istek belirtilmesine karşılık zayıf seyrini sürdürdü.
2023 sonu itibariyle yeni bir sisteme bağlanan Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) kredi programında başvurular alınmaya başlanmıştı. Toplam tahsisat hedef tutarı da 300 milyar TL’den, 500 milyar TL’ye yükseltildi. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, 2 Aralık’ta OSBÜK Genel Kurulu’nda, toplam firmalara yapılan tahsisatın 328 milyar TL’ye ulaştığını açıkladı. Ekim ayında yapılan Ekonomi Koordinasyon Kurulu’nda da YTAK kredi programı çerçevesindeki yatırımların ilerleme durumlarının gözden geçirildiği ve hızlandırılması için çalışmalar yapılacağı vurgulandı. Bu yıl içinde YTAK’a yönelik yeni bazı kararların alınacağı belirtiliyor. Bugüne kadar program kapsamındaki yatırımların kamuya açık bir raporlaması yapılmadı.
2024’te gerileme başladı
EKONOMİ’nin takip ettiği Merkez Bankası verilerinde ise zayıf seyir sürüyor. Tam durumu göstermese de Merkez Bankası’ndan fiili olarak program kapsamında harcanan tutarlar, bu yatırımların ilerlemesine dair fikir veriyor. Merkez Bankası’ndan 2020 itibariyle kabul edilen projelere yönelik kullanımlar başlamıştı. Fiili kredi programı aracı bankalarca yapılıyor. 2020’te başlayan kullandırımlar sonrası 2023 sonunda Merkez Bankası’ndan çıkışlar 86.3 milyar TL’ye ulaştı. Ancak bunun sonrasında kullanım hızı yavaşlamaya başladı. 2024’te yeni sisteme geçildikten sonra da zayıf seyir sürdü. 2024 yılı sonunda Merkez Bankası’ndan çıkış 93.8 milyar TL’ye ulaşırken, enflasyon nedeniyle sayılar şişmiş olsa da 2025 Aralık ayında ulaşılan tutar 102.8 milyar TL’ye çıkabildi. İlk üç yılda 90 milyar TL sınırına ulaşan fiili kullanımlar, son 2 yılda 15 milyar TL dolayında arttı.
Kasım ayında yapılan Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantısı sonrası, “Katma değerli üretimi artıracak ve sürdürülebilir cari işlemler dengesini kalıcı hale getirecek teknolojik ve stratejik yatırımları destekleyen YTAK programının uygulama ve ilerleme süreçlerine ilişkin durum değerlendirmesi yapılmıştır. Devlet yardımlarının etki analizi çalışmaları Kurul üyeleriyle paylaşılmış ve yardımların etkinliğinin artırılması için gerekli adımlar istişare edilmiştir” yazılı açıklaması yapılmıştı.
