MEHMET KAYA/ANKARA
TOBB Yazılım Meclisi tarafından düzenlenen TOBB İş Dünyası Yapay Zeka Zirvesinde, iki ayrı oturumda, teknoloji odaklı sektörlerde yapay zeka ile KOBİ’lerde ve üretim odaklı sektörlerde yapay zeka panelleri yapıldı. Moderatörlüğünü TOBB Türkiye Medya ve İletişim Meclis Başkanı, Ekonomi Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ’ın yaptığı teknoloji panelinde, Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) Genel Sekreteri Hanzade Sarıçiçek, Yapay Zeka Fabrikası'nın raporuna göre çoğunluğu son 5 yıl içinde kurulmuş 1100'den fazla girişim bulunduğunu ancak bu girişimlere talebin sınırlı kaldığını vurguladı. TOBB Türkiye Medya ve İletişim Meclisi Başkan Yardımcısı, Ekonomi Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar’ın yönetimindeki KOBİ’lerde ve Üretim Odaklı Sektörlerde Yapay Zekâ panelinde ise HUX AI, Kurucu ve CEO’su Merve Ayyüce Kızrak yapay zekada insan kaynağının hala en önemli konu olmayı sürdürdüğünü vurgulayarak, yapay zekanın kullanım etkinliğinin, kullanan kişiyle sınırlı kalabildiğini kaydetti. Kızrak, yapay zekanın gündeme gelmesiyle kurumların bu alanda kullanıma girdiğini ancak bunu kurumsal temelli olarak yerleştiremediğini, bireysel bir çaba olarak kaldığını anlattı.
Arz ve talep dengesizliği
Hakan Güldağ moderatörlüğünü yaptığı oturumda, iş dünyası açısından “dönüşüm” denilen olgu içinde “neyin dönüştüğünün”, iş modellerindeki değişimin öne çıkan soru olduğunu vurguladı. TTGV Genel Sekreteri Hanzade Sarıçiçek, yapay zeka kullanan çözümlere yönelik çok sayıda şirket kurulduğunu hatırlatarak, "Çoğu girişimlerin son beş yılda kurulmuş ve büyük çoğunluğu otomasyon, kurumsal verimlilik gibi B2B alanlarda hizmetler geliştiren girişimler. Burası fena değil, gelişiyor, daha da gelişeceğini düşünüyorum. Talep tarafına baktığımızda aslında Rıfat Başkanım da (R. Hisarcıklıoğlu) biraz önce söyledi, biraz sorun gözüküyor. TÜİK'in bir anketine baktım, bireysel olarak kurumlarda yapay zeka kullanımı çalışanlarda yüzde 69 civarında ama kurumsal olarak entegre eden firma sayısı yüzde 7,5-7 civarı. Yani arzla talep arasında bir dengesizlik var ve bunu sahaya, aslında bugünün de mottosu olan sahaya indirmek zorunda gözüküyoruz" yorumunu yaptı. Sorunun yanıtı olarak “kurumların dönüşümü ve zihniyet dönüşümünü” öne çıkaran Hanzade Sarıçiçek, yapay zeka kullanımına yönelik girişimin aynı zamanda bir yatırım gerektirdiğini, çalışan yönetiminden süreçlerin idaresine kadar geniş bir alandaki işlemlerin dönüştürülmesinin sözkonusu olduğunu vurguladı. Sarıçiçek, yapay zekanın kurumların bütün akışlarını, iş süreçlerini, insan kaynağını dönüştürdüğünün altını çizdi. Kamu tarafında ise işletmelere yönelik güdümlü desteklerin planlanmasının öne çıktığını anlattı.
Verilerinizi tasnif ederek depolayın
TOBB Türkiye E-Ticaret Meclisi Başkanı, Trendyol Grup Başkan Yardımcısı Ozan Acar ise yapay zekanın şirketlere işlediği verilere dayanarak yön gösterme gibi bir güce eriştiğini de vurgulayarak, e-ticaret platformları düşünüldüğünde bunun sadece yerel pazar değil, diğer ülkeler için de söz konusu olabildiğini kaydetti. Ozan Acar, firmalara kendi şirket platformunda kar-zarar vb. durumlarını görme imkanı dahi sağlayan yapay zeka ajanları verdiklerini belirterek, risk tarafında ise yapay zeka yöntemlerindeki insan unsuru eksikliği olduğunu kaydetti. Küçük firmalar açısından dönüşümün başlangıcı için tavsiyede bulunan Ozan Acar, "Akıllı sistemlerin artılarını, eksilerini, limitlerini bilen, okuyan insanlara ihtiyacımız var. Türkiye'nin ki bizim ciddi verimlilik problemimiz var biliyorsunuz. Kişi başı milli gelir farkı aslında verimlilik farkıdır. Evet. Tarımda, sanayide, lojistikte bu verimlilik farkını giderecek şekilde bu araçları akıllı şekilde kullanacak insanlara ihtiyaç var. Ne önerirsin diye buradakilere diye sorarsanız, şimdi hangi yapay zeka aracını nasıl kullanacağım sorusuna cevap veremiyor olabilirsiniz şu anda ama yapmanız gereken bir şey var. Ne yapıyorsanız yapın, ürettiğiniz veriyi doğru dürüst tasnif edip bir yerde depolamaya başlayın" diye konuştu.
KOBİ’ler izleme-raporlamadaki eksikliği giderebilir
TOBB Türkiye Finansal Teknolojiler Meclis Başkan Yardımcısı, Ödeal Genel Müdürü Fevzi Güngör ise KOBİ’lerin sayısal dönüşümdeki sorunlarından birinin finansal teknolojileri kullanarak kendi veri ve durumlarını izlemedeki eksiklikleri olduğunu hatırlatarak, "Finansal teknoloji nerede topa giriyor? Normal büyük şirketler tüm bu verilerini aslında düzenli tutuyorlar, raporluyorlar, takip ediyorlar ama KOBİ dediğimiz şirketler bunları bu seviyede takip edemiyorlar. İşte bu (yapay zeka) asistanları vs. devreye girmesiyle bütünsel bir perspektiften tüm veriyi gören finansal teknoloji şirketlerinin devreye girmesiyle KOBİ’ler de büyük şirketler gibi credible (yetkin-güvenilir) olacaklar. Aslında bence en büyük değişim burada olacak" dedi. Fevzi Güngör, yapay zeka ajanlarının/asistanlarının küçük şirketler ve hatta bireylere kadar yaygınlaşmasıyla yeni bir faza geçileceğini de vurgularken, soru üzerine gelecek 5 yıl içinde bu tür bir dönüşüm ve yaygınlaşmanın olmasını beklediğini kaydetti.
Fikri mülkiyet sorunu var, regülasyon gerekli
"Dünyada yapay zekayı en çok konuşan ülke Türkiye" diyen TOBB Türkiye Kreatif Endüstriler Meclisi Başkanı, Tatu Creative Solutions Ajans Başkanı Ali Ata Kavame ise yaratıcı endüstriler açısından yapay zekanın sektöre zararı ya da faydası noktasında hala görüş birliği oluşmadığını vurguladı. Yapay zekanın, yaratıcı endüstriler tarafındaki "üretimlerinin" aslında tüm insanlığın şimdiye kadar biriktirdiği unsurlardan oluştuğunu belirterek, "Burada bir fikri mülkiyet sorunu var. Bakın bu yanılgıyı bütün ortamlarda seslendiriyoruz burada da kayıtlara geçsin: Şimdi burada elde ettiğiniz veri kreatif endüstrilerde uzaydan gelmiyor. O veri bugüne kadar üretilmiş olan tüm müzik kütüphanelerinden, tüm tasarım kütüphanelerinden, sinemayla ilgili oyun endüstrisiyle ilgili üretilmiş olanlardan yani bizden önceki ya da sırasında üretilmiş olanlardan aldıklarından çıkıyor. Bu bir fikri mülkiyet, intellectual property. Şimdi siz bu hakkı yani başkalarının hakkını yiyerek güya hiç olmamış gibi bir eser ürettiğinizi iddia ediyorsunuz. O eser değil o bir ürün. Bu sebeple burada bir hak kaybı var ve biz bunun peşindeyiz. Çünkü bunu ölçemiyoruz" dedi. Kavame, Türkiye dahil tüm alanda regülasyonların başlaması gerektiğinin altını çizdi.
Yapay zekanın yaygınlaştırılması için altyapı gerekli
TOBB Türkiye Telekomünikasyon Meclis Başkanı, Mobilfon A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Kemal Turnacı da kendi sektörlerinde yapay zekayla ilgili regülasyonların başlaması gerektiğini vurgularken, yaygınlaştırmanın önemine dikkat çekerek, "Evet bugün burada (yapay zekanın) sahaya inmesinden bahsediyoruz. Yapay zekayı toplumda bireylere ne kadar sağlıklı indirebilirsek aslında bunun etkilerini ve avantajlarını o kadar verimli yaşayabiliriz ve ülkemize de katkısını o kadar yüksek elde ederiz. Haliyle bugün mobiliteyi ve telekomünikasyonu da göz ardı etmememiz lazım. Telekomünikasyon ve buna bağlı mobilite bugün ülkemizde stratejik öneme sahiptir, desteklenmeli ve bugün ülkemizde bu mobil ürünleri ülke vatandaşımız en iyi teknolojilerini deneyimleyebilecek bir ortam oluşturmamız gerektiğini düşünüyorum. Haliyle biz burada yapay zekanın her alandaki faaliyetlerinin aslında ortam sağlayıcısı olarak görüyoruz kendimizi" diye konuştu.
Ertan Barut: AB'nin 20 milyon bilişimciye ihtiyacı var
TOBB Türkiye Yazılım Meclisi Başkanı, GLOBALNET Kurucusu Ertan Barut paneldeki konuşmasında, yapay zekanın yazılım sektörüne olumsuz etki edeceği yorumlarına karşılık, sektörün yeni yaratımlara yol açacak bir uyum süreci geçireceği tahminini vurgulayarak şunları kaydetti:
"Biz (yazılımcılar) yeni teknolojilere adapte olmak, şirketlerimizi adapte etmek zorundayız. Yoksa geride kalacağız, yarışı geride bitireceğiz. Ne ihracatımızı arttırabileceğiz ne de bir şekilde ülkedeki istihdam sorununu çözeceğiz. Onun için arkadaşlara biz her toplantıda her ortamda diyoruz ki bir an önce yapay zekayla tanış, tanıştıktan sonra kendini geliştir. Ondan sonra üretmeye başla, sonra da sana sektörde illaki bize deneyimli insanlar lazım. Yapay zeka oryantasyonuyla belli bir noktaya getirebileceğimiz deneyimli arkadaşlar lazım. Avrupa Birliği'nin -her yerde söylüyorum- 20 milyon bilişimciye ihtiyacı var. Onlar da dönüyorlar Türkiye'den bu kişileri almaya çalışıyorlar. Hem Türkiye'nin istihdama ihtiyacı var hem Avrupa'nın da ihtiyacı var. Onun için bizim yapay zekayla çok daha hızlı kendimizi geliştirip çok daha üretimimizi arttırabiliriz kalitemizi de arttırabiliriz."
Yapay zekanın kendisi kadar kullanan kişinin de yetkinliği önemli
TOBB Türkiye Medya ve İletişim Meclisi Başkan Yardımcısı, Ekonomi Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar'ın yönetimindeki KOBİ'lerde ve Üretim Odaklı Sektörlerde Yapay Zekâ panelinde insan kaynağı yönetimi öne çıkan konu oldu. Vahap Munyar, yapay zekanın etkinliğini sağlayan veri merkezlerinin çevre-enerji dengesine ve etkin kullanımına dikkati çekti.
TOBB ETÜ Yapay Zekâ Mühendisliği Bölümü Başkanı Ahmet Murat Özbayoğlu yapay zekanın kendisi kadar kullanan kişinin de yetkinliğinin öne çıkan konu olduğunu belirterek, "Hem dilinden anlayan hem de teorik yapay zeka ve bunun uygulanmasını bilebilen insanlara ihtiyacımız var. Yani entegratör tarzı diyebileceğimiz kişiler. Nedir bu? Mesela üretimden bahsediyoruz, üretim teknolojilerinden bahsediyoruz. O üretimin işleyişini bilen ve bunu daha iyi nasıl yapay zekayla daha iyi hale getirebiliriz? Daha verimli nasıl çalışır? Maliyetleri nasıl düşürürüz? Kaliteyi nasıl arttırırız? Bunları yapabilen kişilere ihtiyacımız var. Bu tek taraflı bir iş değil" dedi. Kızrak, yapay zekanın sağladığı faydanın, onu kullanan insanların yetkinliğiyle sınırlı kalabildiğini, özellikle KOBİ'ler açısından bu unsurun öne çıktığını vurguladı.
Karar destek sistemi olarak önemli
TOBB Türkiye Tarım Meclisi Başkanı, Türkiye Yem Sanayicileri Birliği Başkanı M. Ülkü Karakuş ise tarım alanında teknoloji ve bilgi işlemenin etkisinin çok yüksek düzeyde olduğunu vurgulayarak, tarım sektöründe teknoloji ve yapay zekayı "işi hızlandıracak" bir unsur olarak gördüklerini ancak teknolojinin gelişme hızının şimdi herkesi arkasından sürüklediğini kaydetti. Karakuş, "Biz yapay zekayı karar desteği olarak adlandırıyoruz. Yani risk ve belirsizlik fazla. Bakın şimdi buğday hasadı var. Üç gün önce yağmur yağdı ve makarnalık buğday, 17 bin lira piyasa değeri olan makarnalık buğday bir gecede 12 bin liralık yemlik buğdaya döndü. Risk ve belirsizlik çok fazla ama biz bunu akıllı sulamada, akıllı gübrelemede, tohum seçiminde, bölgesel ilaçlamada çok yoğun kullanıyoruz. Kullanmaya da devam edeceğiz. Yapay zeka zaten akıllı sulama, akıllı ilaçlamaya çok ihtiyaç var. Sürekli işte pestisitle ilgili dertlerimiz var. Özellikle sebze meyve ihracatında karşımıza çıkıyor" dedi. Karakuş, özellikle su sorunu ve su yönetiminin öne çıkan bir teknoloji alanı olduğunu kaydetti.
Teknoloji kadar kullanan da önemli
"İnsan kaynağı 10 yıl önce de (önem sıralamasında) 1. sıradaydı, şu anda da 1. sırada" diyen HUX AI Kurucu ve CEO’su Merve Ayyüce Kızrak da insan unsuruna vurgu yaptığı konuşmasında, merakla başlayan uygulamanın, etkin kullanmaya evrilmesinde başarı sağlanması gerektiğini kaydetti. Kızrak, KOBİ'lerde yapay zeka kullanımının, kullanan kişiler düzeyinde kalabildiğine dikkati çekerek, merak kaynaklı kullanımla yükseliş görüldükten sonra, ana faaliyetlere destek amaçlı kullanımın sınırlı kalabildiğini belirtti. Kızrak, "TÜİK'in 2021 yılındaki KOBİ'lerin, girişimlerin yapay zekâ kullanımı verisinde oran yüzde 2,5 düzeyindeyken, 2025'te yüzde 7,5'a çıkıyor. Arttığını görüyoruz. Büyük kurumlara geçecek olursak da oran yüzde 24'e çıkıyor. Ama bu farkındalık seviyesinde kalıyor. Aslında şunu görüyoruz. Verimlilik elde ediliyor. Bir meraktan dolayı KOBİ bu alana giriyor ama daha sonra bunu kurumsal bir strateji seviyesine çekmekte yavaş davranıyor. Burada kişisel kullanımlar ön plana çıkıyor. Kurumlarda tecrübeme dayanarak söylüyorum, kurumsal yapay zeka aracı kullanımındansa kişisel kullanım daha yaygın oluyor" dedi. Kızrak, araştırmaların yapay zekanın yarattığı çevre sorunlarından en fazla etkilenenlerin, aslında yapay zekayı en az kullanan dezavantajlı kişiler olduğunu da kaydetti.
