Yapay zekanın küresel ekonomide yarattığı dönüşüm, gelişmekte olan ülke para birimleri için yükseliş vaat ediyor. Veri merkezlerinin hızla yayılması, elektrik şebekelerinin genişletilmesi, enerji depolama yatırımları ve robotik uygulamalar, yüksek miktarda metal ve mineral talebi doğururken, bu kaynaklara sahip ülkelerin ihracat gelirlerini ve döviz girişlerini artırabilir.
Süreç, emtia süper döngüsüne benzetiliyor
Şili, Peru, Brezilya, Endonezya ve Çin, yapay zekâ destekli yeni emtia döngüsünden yararlanabilecek başlıca gelişmekte olan ekonomiler arasında bulunuyor. Mevcut süreç analistler tarafından 2000’li yılların başında Çin’in hızlı sanayileşmesinin tetiklediği emtia süper döngüsüne benzetiliyor. O dönemde Çin’in kentleşme ve sanayi yatırımları demir cevheri, kömür ve bakır başta olmak üzere emtia talebini sıçratırken, ihracatçı ülkelerin para birimleri de güçlenmişti.
Bu kez talebin merkezinde veri merkezleri ve elektrik altyapısı bulunuyor. Yapay zeka sistemlerinin çalışması için gereken devasa elektrik kapasitesi, yeni üretim tesisleri ve şebeke yatırımlarını beraberinde getiriyor.
Artan ihracat gelirleri döviz girişini güçlendirdi
Metal fiyatlarının yükselmesi ise gelişmekte olan ülkelerin para birimlerine birkaç kanaldan yansıyor. Artan ihracat gelirleri döviz girişini güçlendirirken, iyileşen ticaret dengesi yerel para üzerinde doğrudan destek yaratıyor. Madencilik gelirlerindeki artış kamu maliyesini rahatlatabilirken, maden ve işleme yatırımlarının ülkeye yabancı sermaye çekmesi de para birimine ek talep oluşturuyor.
Yapay zekanın yarattığı talebin başında bakır var!
■ Bakır: Yapay zekâ ekonomisinin en önemli metallerinden biri. Veri merkezlerinin kablolaması, elektrik dağıtımı, enerji iletim hatları ve şebeke yatırımlarında yoğun kullanılıyor. Yapay zekâ yatırımları arttıkça elektrik altyapısının genişlemesi de bakır talebini büyütüyor. Şili ve Peru bu nedenle yeni döngünün en doğrudan yararlanıcıları arasında.
■ Nikel: Yapay zekânın artan elektrik tüketimini karşılamak kadar, elektrik talebindeki dalgalanmaları yönetmek de önem taşıyor. Bataryalar ve şebeke ölçekli enerji depolama sistemleri bu noktada devreye giriyor. Dünyanın önemli nikel üreticisi Endonezya, bu zincirde stratejik konuma sahip.
■ Nadir toprak elementleri: Neodimyum, disprosyum ve benzeri elementler güçlü mıknatısların üretiminde kullanılıyor. Çip üretim ekipmanları, robotik sistemler ve yüksek performanslı bilgi işlem altyapısı açısından kritik öneme sahip. Çin, bu tedarik zincirinde özellikle güçlü konumda.
■ Gümüş: Yarı iletken kontaklarında ve yapay zekâ tesislerinin enerji ihtiyacını karşılamada giderek daha fazla kullanılan güneş panellerinde rol oynuyor. *Platin grubu metaller: Elektrik sistemleri, endüstriyel katalizörler ve gelecekte veri merkezlerinin enerji ihtiyacında kullanılabilecek hidrojen yakıt hücreleri açısından önem taşıyor.
Maden zengini ülkelerin parası avantajlı
■ Şili pesosu: Bakır fiyatlarındaki yükselişten en doğrudan yararlanabilecek para birimlerinden biri. Bakır ihracat gelirlerinin artması ticaret dengesini iyileştirerek peso üzerinde destek yaratabilir.
■ Peru solu: Şili’ye benzer biçimde bakır talebindeki artıştan faydalanabilir. Ancak ülkedeki siyasi istikrarsızlığın madencilik yatırımları ve yatırımcı güveni üzerindeki etkisi önemli bir risk unsuru olarak öne çıkıyor.
■ Endonezya rupisi: Nikel ihracatının yanı sıra işleme ve rafineri yatırımlarından da destek bulabilir. Ülkenin ham nikel ihracatını sınırlayarak yerel işleme kapasitesini geliştirmesi, döviz girişlerinin daha yüksek katma değerli ürünlerden sağlanmasını hedefliyor.
■ Brezilya reali: Yapay zekâ kaynaklı emtia yatırımlarından faydalanabilecek ülkeler arasında gösterdiği Brezilya, özellikle geniş maden ve enerji kaynakları sayesinde yeni döngüden yararlanabilir.
■ Çin yuanı: Çin’in nadir toprak elementleri ve mıknatıs tedarik zincirindeki güçlü konumu, ülkeye yapay zekâ altyapısının kritik girdileri üzerinde stratejik avantaj sağlıyor. Tedarik kısıtlamaları ise Çin’in pazarlık gücünü artırırken küresel şirketleri alternatif kaynak arayışına itiyor.
