ŞEBNEM TURHAN
Yabancı yatırımcı ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırısının başlamasıyla birlikte TL varlıklarda sert satışa başladı. 28 Şubat’ta başlayan saldırılarla birlikte martın ilk günlerinden itibaren TL devlet tahvilleri ve hisse senetlerine yılın ilk iki ayında giriş yapan yabancının çıkışı hızlandı. Merkez Bankası verilerine göre martın ilk üç haftasında yabancı yatırımcı devlet tahvillerinde 4 milyar 733,4 milyon dolar, hisse senedinde ise 1 milyar 215 milyon dolar net satış gerçekleştirdi. Devlet tahvillerinde en yoğun satış savaşın ilk iki haftasında yaşanırken geride kalan 19 Mart ile tamamlanan kısa bayram haftası itibariyle yabancının devlet tahvilleri ve hisse senetlerinde net çıkışı 5 milyar 948,4 milyon dolara ulaştı.
Savaş öncesi giriş 8.3 milyar dolardı
Merkez Bankası haftalık menkul kıymet istatistiklerini açıkladı. Veriler yabancı yatırımcının hem hissede hem de tahvilde satışının devam ettiğini ortaya koydu. Verilere göre Ramazan Bayramı nedeniyle 3.5 gün açık olan Türkiye piyasalarında yabancı yatırımcının hisse senedi piyasasında net satıyı 137.63 milyon dolar, devlet tahvillerinde ise 130.07 milyon dolar olarak hesaplandı. Yabancı yatırımcıların yılın başından savaşa kadar olan dönemde devlet tahvillerinde 4 milyar 594,1 milyon dolarlık, hisse senedi piyasalarında ise 2 milyar 414 milyon dolarlık net girişi bulunuyordu. Özel sektör tahvillerinde ise bu yıl 27 Şubat ile biten haftaya kadar yabancı yatırımcının net alımı 1 milyar 300 milyon doları bulmuştu. Devlet tahvilleri, hisse senetleri ve özel sektör tahvilleriyle birlikte yabancının TL varlıklara savaş başlamadan önce net girişi 8 milyar 300 milyon dolarla 2025 yılının tamamını geride bırakmayı başarmıştı.
Hisse senedinde 1.2 milyar dolar net alıcı
Savaşın başlamasıyla birlikte alım tersine döndü ve 19 Mart itibariyle devlet tahvillerinde alıcı seyir satıcılıya geçti, net çıkış 139.3 milyon dolara ulaştı. Hisse senedi piyasasında ise son haftalardaki satışa rağmen 1 milyar 199 milyon dolar net alım korundu. Yabancının en ilginç pozisyonu özel sektör tahvillerinde. Savaşa rağmen yabancı yatırımcının bu yıl özel sektör tahvillerine net girişi 1 miyar 359,5 milyon dolar ile tüm TL menkul kıymetler arasında en yüksek seviyedeki ürün oldu. Devlet tahvillerindeki net çıkışa rağmen halen daha yılbaşından bu yana yabancı yatırımcı TL menkul kıymetlerde 2 milyar 419,3 milyon dolar net alıcı pozisyonunu koruyor.
Yabancı yatırımcıların 19 Mart itibariyle devlet tahvilleri varlığının stok değeri 16 milyar 559,6 milyon dolara indi, 27 Şubat’ta 22 milyar 143,1 milyon dolar seviyesindeydi. Hisse senedi varlıklarını stok büyüklüğü ise 19 Mart ile biten haftada 39 milyar 567 milyon dolara geriledi, yine 27 Şubat ile biten haftada 42 milyar 816,4 milyon dolar idi. Özel sektör tahvillerinde ise yabancı yatırımcıların stok değeri 19 Mart itibariyle 1 milyar 947,9 milyon dolar oldu, 27 Şubat’ta 1 milyar 902,1 milyon dolar seviyesindeydi.
Yabancı para mevduatında kıpırdanma
Merkez Bankası haftalık para ve banka istatistiklerine göre 19 Mart ile biten haftada yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatında parite etkisinden arındırılmış olarak 839 milyon dolarlık artış gerçekleşti. Bir önceki hafta özellikle altın fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle parite etkisinden arındırılmış olarak yabancı para mevduatı 1 milyar 215 milyon dolar gerilemişti. Gerçek kişilerin döviz mevduatı 19 Mart haftasında parite etkisinden arındırılmış olarak 314 milyon dolar artarken tüzel kişilerde yine parite etkisinden arındırılmış olarak 525 milyon dolar artış gösterdi.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık bankacılık sektörü verilerine göre kur korumalı mevduatta düşüş devam ediyor. Verilere göre geçen hafta KKM bakiyesi 355 milyon lira azalarak 1 milyar 567 milyon liraya kadar geriledi. Aynı hafta bültene göre, bankacılık sektörünün toplam kredi hacmi 33 milyar 343 milyon lira azalarak 24 trilyon 352 milyar 189 milyon liradan 24 trilyon 318 milyar 846 milyon liraya indi. Bankacılık sektöründe toplam mevduat ise bankalar arası dahil geçen hafta 262 milyar 835 milyon lira azalarak 28 trilyon 214 milyar 101 milyon liraya geriledi.
Merkez Bankası rezervleri 177,4 milyar dolara geriledi
Merkez Bankası haftalık para ve banka verilerine göre 19 Mart ile tamamlanan hafta itibariyle toplam rezervler bir önceki haftaya göre 12 milyar 167 milyon dolar azalarak 177 milyar 458 milyon dolara geriledi. TCMB’nin net uluslararası rezervleri 19 Mart itibarıyla, bir önceki haftaya göre 11 milyar 598 milyon dolar düşüş ile 57 milyar 407 milyon dolara indi. Swap hariç net rezervler bir önceki haftadaki 43 milyar dolar seviyesinden geçen hafta 54.3 milyar dolara indi. 19 Mart itibarıyla Merkez Bankası brüt döviz rezervleri 5 milyar 806 milyon dolar artışla 61 milyar 292 milyon dolara çıktı. Brüt döviz rezervleri, 13 Mart’ta 55 milyar 486 milyon dolar seviyesinde bulunuyordu. Bu dönemde altın rezervleri ise 17 milyar 974 milyon dolar düşüşle 134 milyar 140 milyon dolardan 116 milyar 166 milyon dolara indi.
Rezervden 50 ton altın azaldı
TCMB altın rezervleri büyük miktarı swap işlemine konu olmak üzere 50 tona yakın azaldı. Ekonomist Uğur Gürses'in yaptığı hesaplamalarına göre 13 ve 20 Mart haftasında, TCMB Londra'da döviz karşılığı 35 ton altın swap yaparken, 21 ton altında ise kesin satış gerçekleştirdi.
