ŞEBNEM TURHAN
Orta Doğu’da savaşın TL üzerindeki etkilerini azaltmaya çalışan Merkez Bankası yoğunlukla yabancının çıkışına karşılık yüklü döviz satışı gerçekleştirdi. QNB Türkiye ekonomistlerinin hesaplamalarına göre savaşın başından 3 Nisan ile biten haftaya kadar 49.2 milyar dolarlık döviz satışı yapıldı. Bankalarla geçen hafta başlatılan döviz karşılığı TL swap işlemleri brüt ve net uluslararası rezervlerde savaş döneminin ilk yükselişini yaşatsa da swap hariç net rezervler geçen hafta 1.8 milyar dolar azalarak 18.4 milyar dolara indi. Bu seviye Mayıs 2025’ten bu yana görülen en düşük seviyeye işaret ediyor.
Bankalarla yapılan swap hacmi 13 milyar dolar arttı
QNB Türkiye ekonomistlerinin hesaplamalarına göre geçen hafta toplam rezervler 6.7 milyar dolar arttı ve 162.1 milyar dolara yükseldi. 3 Nisan haftası içerisinde bankaların TCMB’de zorunlu karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz miktarının 4.4 milyar dolar azalması, brüt rezervi olumsuz etkiledi. Bunu hariç tutan net rezerv ise 11.2 milyar dolar artışla 46.2 milyar dolara çıktı. Swap hariç net rezerv ise önceki haftaya göre 1.8 milyar dolar azalışla 18.4 milyar dolara indi.
Analize göre net rezerv içinde değerlendirilen yurt içi bankalarla yapılan swap hacminin 3 Nisan haftasında 13 milyar dolar artması, net rezervi olumlu etkiledi. Altın fiyatlarının yükselmesinin ise net rezervde 2.9 milyar dolarlık artışa yol açtığı hesaplandı. Kamunun döviz mevduatı da incelenen hafta içerisinde 0.2 milyar dolar yükseldi. QNB Türkiye ekonomistleri “Sonuç olarak, bu saydığımız işlemler net rezervin geçen hafta 16.1 milyar dolar yükselmesine neden olmuştur. Net rezervdeki değişimi dikkate aldığımızda, bunun dışında kalan işlemlerle toplamda 5 milyar dolar döviz satışı gerçekleştiğini hesaplıyoruz” dedi.
Yabancının 2025’ten bu yana girişi büyük ölçüde çıktı
QNB Türkiye Baş Ekonomisti Erkin Işık, yabancı yatırımcıların 2025 başından beri portföy girişlerinin büyük ölçüde çıktığını hesapladıklarını belirterek “Diğer taraftan yurtiçi yerleşiklerin döviz talebi sınırlı kaldı ve yüksek faiz seviyelerinin etkisiyle bu şekilde devam edebilir. Bu yüzden döviz satışlarının önümüzdeki dönemde yavaşlamasını bekleriz. Ayrıca mevcut rezerv seviyeleri halen geçmiş yıllardaki dip seviyelerinin oldukça üzerinde, yani döviz müdahalesine devam etmek için hala döviz rezervlerinde alan var” diye konuştu.
İlk dalga geride kaldı, yerlinin tavrı önemli
EKONOMİ’ye konuşan bir ekonomist 28 Şubat’ta başlayan savaş döneminde TL varlıklardan çıkışın yüzde 70’inin yabancı yatırımcı kaynaklı olduğunu vurgularken geçen yıl 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yapılan operasyon döneminde yabancı kaynaklı satışın yüzde 48 seviyesinde olduğunu hatırlattı. Bankalarla yapılmaya başlanan döviz karşılığı TL swap ihalelerinin brüt ve net rezervli yükselttiğini, Merkez Bankası’nın piyasayı sıkılaştırmasından dolayı bu ihalelerin bankaları da rahatlattığını dile getiren ekonomist, TL satışta ilk dalganın geçmiş gibi göründüğünü dile getirdi. Ekonomist bundan sonra en önemli durumun yerli yatırımcının talebini iyi tutmak olduğunu vurgulayarak yerlinin dövize yönelmesinin daha sıkıntı yarattığına işaret etti.
Not görünümleri durağandan negatife dönebilir
Bir yabancı analist ise şu anda dünyada yazılan raporların büyük çoğunluğunda TCMB rezerv durumunun ana gündem maddesi olduğuna işaret ederek İngiltere’den Mısır’daki araştırma şirketine herkesin Türkiye’nin rezervlerine bakmaya başladığını vurguladı. Rezervler eksi olsa da yönetilebilir olduğuna işaret eden analist 220 milyar doları bulan yabancı para mevduat durduğu sürece bir sorun görmediğini vurguladı. Analist, yabancının çoğunlukla çıktığına dikkat çekerek yeni sorunun ise beklenen not artışlarının ertelenmesi olduğuna işaret etti. Bu yıl Türkiye için beklenen not artışlarının artık gündemden düştüğünü söyleyen analist kredi not görünümlerinde rezerv pozisyonu nedeniyle durağandan negatifi bir geçiş yaşanabileceğini vurguladı.
