MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’den giden yatırımların, gelen yatırımlara oranı yükselişini sürdürüyor. 2006- 2017’yi kapsayan periyotta yüzde 10’lardan yüzde 20’lere çıkan giden yatırımların gelen yatırımlara oranı, hemen hemen aynı süre olan 2017 sonrasında düzenli ve görece daha hızlı artarak yüzde 20’lerden yüzde 50’lere ulaştı. 2024’te Türkiye’ye gelen yabancı doğrudan yatırımların yüzde 56,46’sı kadar yurt dışına yatırım yapılırken, 2025 Ocak-Ağustos döneminde yıllıklandırılmış veride bu oran yüzde 58,08 ile yüzde 60 sınırına dayandı. Ocak-ağustos 8 aylık dönemde ise aynı oran yüzde 58,71 düzeyinde gerçekleşti.
Ülkelerin çektiği doğrudan yatırımların katkısını izlemek için kullanılan, giden yatırımın, gelen yatırıma oranında Türkiye’de son dönemdeki verilerde bozulma devam ediyor. Giden yatırımlar, gelen yatırımların neredeyse yüzde 60’ına dayandı. Bu tutar olarak yatırımlardaki iyileşme ya da kötüleşmenin ötesinde, yabancı doğrudan yatırıma ihtiyacı olan bir ülkenin görece kaybı anlamına da geliyor.
EKONOMİ’nin ödemeler dengesi verilerinden yaptığı derlemede, Türkiye’de 2000’lerin başında yüzde 10’larda bulunan bu oranın son yıllarda özellikle gayrimenkuldeki hızlı yükselişle birlikte yüzde 60’lara dayanması dikkat çekti. Üstelik, son 10 yıllık periyotta giden yatırımların ağırlığındaki hızlanma da gözlendi.
Yabancıların Türkiye’den aldığı gayrimenkuller yabancı doğrudan yatırımlarda uzunca bir dönemdir ağırlık olarak önemli yer tutuyor. Ancak son dönemde bu alanda da denge bozuldu ve yıllık bazda 2025’te, Türkiye’den gayrimenkul alanlardan daha fazla tutarda, Türkiye’de yerleşikler yurt dışından gayrimenkul almaya başladı.
Gayrimenkul hariç bakıldığında da denge bozuk
Ödemeler dengesi içinde, Türkiye’de yerleşiklerin yurt dışından aldıkları gayrimenkullerin tutarı bilgi amaçlı olarak ayrı bir satır açılarak yeni yayınlanmaya başlandı. Veriler de 2017 yılına kadar götürüldü. Gayrimenkul dışarıda bırakılarak sektörler açısından doğrudan yatırımlara bakıldığında da giden yatırımların gelen yatırımlara oranının yükselme eğiliminde olduğu görülüyor. Buna göre, doğrudan yatırımların toplamda azalma eğiliminde olduğu 2017’den bu yana yıllara göre değişmekle birlikte giden yatırımların gelen yatırımlara oranı yüzde 50’lerin üzerinde seyrediyor. Hatta salgın döneminde bu oran yüzde 80’lere kadar çıktı. Salgında, Türkiye’den yurt dışına giden yatırımlarda bir azalma olmazken, gelen yatırımlarda hızlı bir gerileme gözlendi.
