HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın kayıt dışını önlemek amacıyla 1 Ekim 2025 tarihi itibariyle devreye soktuğu KURGAN (Kuruluş Gözetimli Analiz) sistemine ilişkin bazı kesimlerden tepkiler devam ederken, yapay zeka ve dijitalleşmenin batı ülkelerindeki etkisi farklı olduğu ortaya çıktı.
Yeni Ekonomi Danışmanlık Kurucu ortağı Nazmi Karyağdı, Türkiye’de yapay zekanın naylon faturayı önlemek amacıyla kullanıldığını ancak istenilen sonucun alınamadığını bildirdi. Karyağdı buna karşılık, yapay zekanın, Batı ülkelerinde mükemmele yakın şekilde naylon fatura üretilmesine yol açtığının altını çizdi. Türkiye’de faturanın adeta kutsal bir belge olarak kabul edildiğini ve yıllardır bunun zapturapt altına alınmasıyla uğraşıldığını kaydeden Karyağdı, faturaların anlaşmalı (yetkili) matbaalarda bastırılması ya da noterde onaylanması, perakende satış fişi, ödeme kaydedici yazarkasa süreçleriyle birlikte, mahalledeki kırtasiyeci Mustafa abiden boş fatura alma döneminin biteceğinin sanıldığını hatırlattı.
2000’li yıllarda; Türk Telekom, Avea, Turkcell, Vodafone ve Bursa Gaz’la e-arşiv fatura uygulamasının başladığını belirten Karyağdı, böylece ikinci nüshaların hangar büyüklüğündeki depolar yerine dijital veri merkezlerinde saklanmaya başladığını bildirdi.
“Yeni nesil POS ve UTTS de naylonu önleyemedi”
E-fatura ile birlikte e-irsaliye döneminin de b aşladığını söyleyen Nazmi Karyağdı, “Bu kadar zapturapt bu kadar elektronik belge uygulamasına e-defter, yeni nesil yazarkasa POS makinası, yazarkasalı akaryakıt pompası, UTTS vb... ne hikmetse naylon faturaya duyulan ilgiyi kesmemiş durumda” dedi. Türkiye’de vergi denetim işgücünün yüzde 40’ının bu işe aktarılıp, toplam iş yükünün de yüzde 75’inin naylon fatura düzenleme ve kullanma suretiyle vergi kaçakçılığıyla mücadeleye ayrıldığını aktaran Karyağdı, kısa süre önce de devreye alınan KURGAN sisteminin alındığını bildirdi.
“Yapay zeka Batı'da naylon fatura kesiyor”
Geçtiğimiz hafta Financial Times gazetesinde yayımlanan bir habere atıfta bulunan Karyağdı, tanınmış firmaların çalışanlarının yapay zeka ile kusursuza yakın fatura üreterek işletme kayıtlarına dahil ettiğinin tespit edildiğini bildirdi. Yazılım üreticisi bir firmanın Eylül’de sunulan faturanın yüzde 14’ünün yapay zeka ile üretildiğinin tespit edildiğine dikkat çeken Nazmi Karyağdı, “Haberde son olarak, Almanya merkezli kurumsal kaynak planlama yazılımı üreticisi SAP’nin Temmuz ayında yaptığı araştırmadaki bir bulguya yer verilmiş: Finans müdürlerinin yaklaşık %70’i çalışanların seyahat giderleri veya makbuzlarında sahtecilik amacıyla yapay zeka kullandığını düşünüyor ve yaklaşık %10’unun kendi şirketlerinde gerçekleştiğinden emin olduğunu belirtiyor” diye konuştu. Karyağdı, “Bizde naylon faturayı kesemeyen dijitalleşme, gelişmiş ekonomilerde yapay zekâ programları sayesinde naylon fatura kesiyor” değerlendirmesinde bulundu.
