MARUF BUZCUGİL/ANKARA
EEKONOMİ Gazetesi’nin sorularını yanıtlayan Rusya Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Aleksey İvanov, iki ülke ilişkilerinin seyrini anlatırken “Rusya ve Türkiye, ulusal çıkarların kesiştiği noktalarda çalışmayı öğrenmişlerdir” dedi. İvanov, Rusya’nın ABD Başkanı Trump’ın oluşturduğu Gazze inisiyatifi ile ilgili “Barış Kurulu’na destek veriyoruz” ifadelerini kullandı. Vladimir Putin, Barış Kurulu’na ödenecek 1 milyar doların ABD’nin el koyduğu Rus fonlarından alınmasını Trump’a önerdi. Türkiye’yi 2026’da ziyaret etmesi beklenen Rus turist sayısının da geçen yıl düzeyinde olması (6,5 milyon) bekleniyor.
▶ Türkiye ve Rusya arasındaki ilişkiler, tarihsel dostluk temelinde ve jeopolitik kısıtlar altında oldukça dinamik ve karmaşık bir yapıda ilerliyor. 2026 yılında iki ülkeyi bekleyen temel sorunlar, risk alanları ve işbirliği imkânlarını hangi başlıklarda sıralayabilirsiniz?
Rusya-Türkiye ilişkileri; stratejik projelerin, coğrafi ve tarihi yakınlığımızın ve iki ülke liderliğinin kişisel temaslarının oluşturduğu çok sağlam bir temel üzerine inşa edilmektedir. Rusya ve Türkiye, ulusal çıkarların kesiştiği noktalarda çalışmayı öğrenmişlerdir. Görüş ayrılıkları mevcuttur ancak olgun ortaklar olarak birbirimize keskin sorular sormayı, bunları tartışmayı ve ileriye doğru hareket etmeyi biliyoruz. Mühim bazı sınamalara gelince, bunların olduğu aşikardır. Bunların ise büyük ölçüde, uluslararası düzeni yıkmaya ve uluslararası hukuku aşındırmaya yönelik artan girişimlerin yanı sıra ticari ve ekonomik ilişkilerimize yönelik sergilenen nezaketsiz dış baskılarla ilgili olduğunu gözlemliyoruz.
"Yaptırımlar ticari ilişkileri engelliyor"
▶ ABD ve AB’nin Rusya’ya yönelik yaptırımları sıkılaştırmasının iki tarafın ticaretinde zorluklar yaşattığı görülüyor. Bunun aşılması için ne gibi bir yaklaşım içindesiniz?
Yasadışı yaptırımların ülkelerimizin ikili ticareti için zorluklar yarattığını hiçbir zaman gizlemedik. Muhtemel çözüm seçenekleri üzerinde çalışıyoruz. Bu yaptırımlar ticari ilişkileri engelliyor. Rusya bu yaptırımları kabul etmiyor. Biz bu yaptırımların dürüst olduğunu düşünmüyoruz. Türkiye uluslararası finans sisteminin bir parçası ve ABD tarafından kontrol ediliyor. Kısıtlamaların getirilmesinden bu yana, makamlar arası istişareler de dahil olmak üzere bu konuyu düzenli olarak tartışıyoruz. Bu hassas bir konu. Üzerinde ortak çalışıyoruz. Bu tür konular sessizliği sever.
▶ Zaman zaman Rusya’daki Türk yatırımlarında ortaya çıkan sıkıntılar konusunda yeni dönemde farklı bir politika izlenmesi öngörülüyor mu? Buradaki Türk şirketlerinin durumu konusunda ne düşünüyorsunuz?
Hangi zorluklardan bahsedildiğini pek anlayamıyoruz. Rusya pazarı, dürüstçe çalışmaya alışmış ortaklar için açıktır. Müşterilerinin ve çalışanlarının çıkarlarını gözetmeden Rusya’dan ayrılan Batılı şirketlerin başına nelere geldiğine bir bakınız... Şimdi birçoğu Rusya pazarına geri dönme girişimlerinde bulunuyor, herkesi görmek istemeyiz ve kabul etmeye hazır değiliz. Aynı zamanda Türk şirketleri pazarımızda başarıyla faaliyet göstermekte: girişimcilikleri, yüksek kaliteleri ve güvenilir sonuçlarıyla tanınmaktadırlar. Türk ticari ortaklarının ülkemizde yaptığı çalışmalardan memnunuz.
▶ Akkuyu Nükleer Güç Santralı’nda yaşanan tedarik sorunları giderilebildi mi? İlk ünitesinin deneme üretimi ve santralin tamamen devreye alınması için bir takvim belirlendi mi?
Siemens şirketinin reddinden sonra ekipman tedariki söz konusu olduğunda, “Rosatom” diğer güvenilir tedarikçilere başvurmak zorunda kaldı. JP Morgan inşaat için harcanacak 2 milyar doları engelledi. Elbette aksamalar, kaçınılmaz olarak inşaat hızına da yansıdı ancak her iki taraf da, anlaşma kapsamını korumak için elinden geleni yapıyor. Umarız JP Morgan’ın beklettiği paranın dondurulması kaldırılacak. İlk güç ünitesinin devreye girmesi için elinden geleni yapıyor. Rusya genel olarak etkileşim düzeyinden memnundur. Bugün ilk güç ünitesi neredeyse tamamlanmış vaziyettedir. Hazırlık oranı yaklaşık %99’dur ve işletmeye alınması beklenmektedir. Diğer güç ünitelerinin inşaatı da tam hızıyla devam etmektedir.
▶ Türkiye’nin Rusya’dan doğalgaz satın almasına yönelik gelecekte nasıl bir manzara görünüyor? Türk-Akım ve Mavi-Akım boru hatları ve şu anda belirsizliğe giren klasik Ukrayna transit hattına yönelik Rus tarafının görüşleri nelerdir?
Gaz konusuna gelince, sevkiyatlar kesintisiz devam ediyor. Rusya yükümlülüklerini tam olarak yerine getiriyor. Geçen yıl gaz boru hatlarına yönelik birkaç sabotaj girişimi oldu. Rus tarafı endişelerini Türk ortaklarına iletti. Ortaklarımız mevcut tehditlerin farkındadır.
"Suriye'nin toprak bütünlüğü korunmalı"
▶ Rusya, Suriye’de 18 Ocak tarihine açıklanan Türkiye’nin de yakından takip ettiği Ateşkes ve Tam Entegrasyon Anlaşması’nı nasıl değerlendiriyor?
Rusya en başından beri Suriye Arap Cumhuriyeti’nin (SAC) toprak bütünlüğünün korunması gerektiğini belirtmiş ve bu ülkenin sürdürülebilir kalkınması ve refahı önceliğinden hareketle, bu tutumunu kararlılıkla sürdürmüştür. Doğal olarak, bu süreçte tüm etnik ve dini azınlıkların haklarına saygı gösterilmelidir. Bize göre bu, Suriye Arap Cumhuriyeti’nin geleceğinin düzenleneceği temel faktörüdür.
▶ 2026’da iki ülke arasındaki turizm hareketliliğinin nasıl bir gelişme göstermesini bekliyorsunuz?
Bu sektör, geçen yılın sonuçlarına göre olumlu bir dinamik sergilemiştir. Turist akışı istikrarlıdır. Bu eğilimin devam etmesini bekliyoruz. 2026’da da geçen yıl olduğu gibi 6,5 milyon dolayında Rus turistin Türkiye’ye gelmesini bekliyoruz. Tahminlerimiz bu yönde. Vatandaşlarımız Türkiye’yi çok seviyor. Bazı problemler var tabii ki. Turistlerin güvenliği problemini Türkiye çok yakından takip ediyor çok önem veriyor. Fiyat artışı devam ediyor. Fiyatlar hem Dolar hem de TL bazında artıyor. Turizmde fiyat politikası çok önemlidir. Fiyat uygunsa daha çok turist gelir. Pahalıysa daha az turist gelir. Türkiye turizmi fiyat-kalite dengesiyle ünlüdür. Bu iki unsur arasındaki fark açılırsa bu durum gelen turiste yansır. Türk turizmcileri, otelcileri bu durumun farkındalar. Ellerinden geleni yapacaklardır. Turizmde ortak bir çalışma grubumuz var. Nisan ayında yapılacak toplantıda bu konular ele alınacak. Bu toplantıdan iyi sonuçlar alınacağını düşünüyoruz.
"Gazze’de barışa yönelik tüm inisiyaftiflere olumlu bakıyoruz"
▶ Rusya ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Barış Kurulu’na nasıl bakıyor?
Gazze’de barışa yönelik tüm inisiyatiflere olumlu bakıyoruz biz. Söz konusu inisiyatifle Filistin’de kalıcı barış sağlanırsa olumlu olur. Biz tabii ki buna olumlu bakıyoruz. BM kararı iki devlet kurulumu öngörüyor. Başkenti Doğu Kudüs olan 1967’deki iki devletli yapıya dönülmesi önemli. Bizim Barış kurulu ile ilgili bazı endişelerimiz var ama bu Barış Kurulu’na destek veriyoruz. Gazze’deki Barış Kurulu sınırları ne olacak diye soruyoruz. Ama destekliyoruz. Bu yapı çalışırsa Filistin Sorununa yardımcı olabilirse, herkes için olumlu olacak. Öncelikle Filistin halkı için çok olumlu olacak. Kalıcı barış için yardımcı olacak her şeye destek veririz. Bizim devlet başkanımız ABD Başkanı Trump’ın davetini aldı. Biz şimdi dikkatli bir şekilde inceleyiyoruz. Devlet Başkanımız Putin, Barış Kuruluna girerken ödenecek 1 milyar doların ABD’nin bloke ettiği fonlardan alınmasını önerdi. Bu önerisini Filistin Devlet Başkanı Abbas ile görüşmesinde yineledi.
▶ Rusya dünyadaki öteki çatışma bölgelerinde de ABD Başkanı Donald Trump’ın Barış Kurulu yaklaşımının uygulanmasına nasıl bakıyor?
BM Güvenlik Konseyi ana kurumdur. Bu inisiyatifler BM Güvenlik Konseyi kararlarına karşı olmayacaksa kalabilir. Ama bunu iyice incelemek lazım. Kalıcı barış için yardımcı olacak her şeye destek veririz.
