MEHMET KAYA/ANKARA
Amerika Birleşik Devletlerinin (ABD) yabancı doğrudan yıtırımlarda sıfırdan yatırım (greenfield) projelerini çekmeye yönelik ajansı SelectUSA programının organizasyonuyla ABD’li 5 eyalet ve kaya gazı üretimi için üç eyaletin üreticilerinin oluşturduğu platform Türkiye’de bir tanıtım turu gerçekleştirdi. İstanbul, Kocaeli ve Ankara’da yatırımcılara yönelik turda, eyaletlerin potansiyelleri vurgulandı. Ülkeye yabancı doğrudan yatırım çekmek için kurulan SelectUSA programı sürekli olarak tanıtım faaliyetleri yürütüyor. Bu kapsamda daha önce de Türkiye’de tanıtımlar yapmıştı.
Son dönemde Türkiye ile ilişkilerin yoğunlaştığı, havacılık, savunma sanayii, otomotiv, eyaletlerin yatırım beklediği ortak alanların ağırlığını oluştururken, biyoteknolojiden lojistik ve paketlemeye kadar yatırımcılara ilgi gösterildiği gözlendi. Tanıtım turuna Iowa, Mississippi, South Carolina, Virginia, West Virginia eyaletleriyle, Ohio, West Virginia ve Pennsylvania eyaletlerindeki kaya gazı üreticilerinin oluşturduğu Shale Crescent USA platformu katıldı. Tanıtımda eyaletlerin yatırımcı ilgisine sunduğu sektörlerde doğrudan kendileri faaliyet göstermeleri yanında, bazı eyaletlerde bulunan küresel şirketlere OEM üretici olma fırsatları da bulunduğu vurgulandı.
Son dönemde Türkiye’nin de yatırım yapmayı öne aldığı, ABD ile hükümetlerarası anlaşması da yapılan SMR-Küçük Modüler Nükleer Santral üreticilerinin faaliyet gösterdiği eyaletler de tanıtımda yer aldı.
Yatırımcılara sunumda vurgular: Hukuk güvencesi, ayrım yapmama
Toplantıda yatırımcılara yönelik SelectUSA Programı Avrupa ve Avrasya Müdürü Stephanie Rothman tarafından yapılan sunumda, ajansın ABD’ye sıfırdan yatırımlara aracılık ve yol göstericilik yaptığı belirtilerek, ABD’de kurulan şirketlerin mevzuat ve uygulamalar açısından, (Türk mevzuatında da aynı) yabancı ya da yerli yatırımcı ayrımı yapılmadan eşit muamele gördüğü vurgulandı. Ayrıca, şirketlerin adil bir hukuki yapıyla korunduğu söylenildi.
Toplantıda, 3-6 Mayıs 2026 günlerinde ABD Maryland eyaletinde National Harbor bölesinde yapılacak SelectUSA Investment Summit tanıtımı da yapıldı. Bu zirvede odaklanılacak sektörler, yapay zeka, otomotiv, kritik mineraller, tasarım ve inşaat, enerji, gıda-içecek, yarı iletkenler olarak sınıflandı.
Türkiye’den ABD’ye 2015 Kasım-2025 Ekim ayları arasında ilk 10 sektörde toplamda 6,3 milyar dolar sabit sermaye yatırımı olan, 89 projenin hayata geçirildiği ve 10 bin 200 istihdam sağlandığı vurgulandı. Bunlar içinde 3,1 milyar dolar ile 5 enerji yatırımı ile 1,1 milyar dolar tutarında 7 elektrik-elektronik yatırımı dikkat çekti.
Küçük modüler nükleer santrallerden havacılık ve uzay sanayiine: Teşvikler ‘terzi işi’
Eyalet yetkilileriyle yapılan söyleşilerde de genel olarak teşviklerin yatırım yeri tahsisinden, işlem kolaylıklarına, yol göstericilikten vergi avantajlarına kadar geniş bir yelpazede olduğu vurgulanırken, her bir yatırım için sermaye, eyaletin öncelikleri, yatırımın niteliği hatta istihdam sayısına kadar değişebildiği, yatırıma göre “terzi işi-tailor made” teşvikin mümkün olduğu vurgulandı.
EKONOMİ’nin sorularını yanıtlayan Virginia heyetinden Ekonomik Kalkınma Ortaklığı Yabancı Doğrudan Yatırımlar Başkan Yardımcsı Antje Abshoff Savunma sanayii konusundaki soruya, eyaletin savunma ve havacılıkta en büyük 3 eyaletten biri olduğunu belirterek, küresel savunma ve havacılık şirketlerinin merkez ya da tesislerinin Virginia’da olduğunu kaydetti. Eyaletin, NASA başta olmak üzere uzay, Pentagon’un merkezi olması yanda, tüm istihbarat kuruluşlarının ya merkezi ya da tesis-eğitim tesisi gibi fiziki varlıklarının bulunduğunu, bu nedenle yoğun bir savunma-güvenlik altyapısına, bu kuruluşlara hizmet veren şirketlere ev sahipliği yaptığını anlattı. Eyaletin aynı zamanda savaş gemileri ve denizaltılarının da üretimi dahil ülkenin gemi üretim kapasitesinin yüzde 25’ini oluşturduğunu anlattı. Virginia’nın bu kapasiteyle siber güvenliğin de merkezi konumunda bulunduğunu aktardı.
Bu alanlarda, Virginia’nın OEM üreticileri yanında, bakım-onarım (MRO) şirketlerine de yoğun ilgi gösterdiğini belirten Antje Abshoff, Kale Havacılığın bu anlamda sağladığı ilerlemenin önemli bir referans olduğunu söyledi. Son zamanlarda, küresel olarak teknoloji şirketlerinin sivil kullanım amaçlı çalışmalarını yoğunlaştırdığı, küçük modüler nükleer santrallerin, hali hazırda nükleer denizaltılar için üretildiğini hatırlatan Abshoff, eyaletin bu alanda güçlü bir sanayi kapasitesi-deneyimi olduğunu vurguladı. Abshoff, yatırım teşviklerine yönelik olarak, “Virginia’nın teşvikleri, maksimum etkiyi sağlayacak şekilde yapılandırılmıştır. Hibe sağlıyoruz ve başka destekler de sunuyoruz. Her teşvik paketi; sermaye yatırımı miktarına, yaratılacak iş sayısına ve eyalet içindeki konuma bağlıdır. Teşvik paketlerimiz, ABD’de ve Virginia’da bir üretim ya da başka bir tesis kurma sürecindeki riskleri azaltacak ve genellikle süreci hızlandıracak şekilde tasarlanmıştır. Hepsi şeffaftır ve her zaman şirketin bireysel ihtiyaçlarına göre uyarlanır.” dedi.
Iowa Cedar Rapids Metro Economic Alliance temsilcisi Juliet Abdel de EKONOMİ’ye, ülkenin havacılık ve savunma sanayiinde büyük bir potansiyeli bulunduğunu belirterek, küresel şirketler için OEM ve MRO yatırımlarına açık olduklarını kaydetti. Eyaletin serbest ticaret bölgesine de sahip olduğunu vurgulayarak, imalat sanayiinin genel olarak önem verildiğini, yine yatırım ve şirkete özgü olarak 63 farklı teşvik programının bulunduğunu kaydetti.
South Carolina Avrupa Ofisinden Sergio Domingues de EKONOMİ’ye, eyaletin New York ile Miami arasında ülkeye giriş noktasında bir liman konumuna işaret ederek, Charleston Limanının ülkenin 8. Büyük limanı olduğunu, tüm ülke ile de demiryolu-karayolu bağlantısı bulunduğunu kaydetti. Bu bölgeye gıda dahil tarım, pamuk üretimi ile tekstil yanında geniş ir alanda yatırım imkanı bulunduğunu vurguladı.
Tanıtım turuna katılan eyaletler, ajanslar ve organizasyonlar ve öncelik verdiği sektörler
- Iowa-Cedar Rapids Metro Economic Alliance: Havacılık ve Aviyonik, Biyoteknoloji, Teknoloji, Üretim, Tarım
- Mississippi-Mississippi Kalkınma Otoritesi (Mississippi Development Authority) Havacılık ve Savunma, İleri Malzemeler ve Kimyasallar, Gemi İnşası ve Denizcilik, Otomotiv, Metaller (Çelik ve Alüminyum)
- Shale Crescent USA (Ohio, West Virginia ve Pennsylvania - üç eyaletin doğalgaz üreticilerinin oluşturduğu platform): Kimya, Plastik Üretimi, Çelik Üretimi, Cam Üretimi, İleri Malzemeler
- South Carolina: Havacılık, Otomotiv, Yaşam Bilimleri, Tarım İşletmeleri / Tarım ve Gıda İşleri, Lojistik ve Dağıtım
- Virginia: İleri Üretim, Havacılık, Savunma, İlaç ve Gıda & İçecek Üretimi ve/veya Paketleme, Lojistik
- West Virginia-West Virginia Ekonomik Kalkınma Bölümü (West Virginia Department of Economic Development): Kimya / Polimer, Metaller, İnşaat Ürünleri, Otomotiv, Havacılık
