MEHMET KAYA/ANKARA
Türkiye’nin teknoloji açığı vermeye başladığı otomotiv ve elektroniğin sürüklediği tüketim malı ithalatı, Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 Ocak-Ağustos döneminde bir önceki yıla göre yüzde 13 arttı. Böylece, tüketim malları ithalatında, genel eğilime uygun seviyenin aşıldığı 2022’den bu yana artış 4. yılına girdi. 2022- 2024 yılları arasındaki tüketim malı ithalatındaki artış yüzde 118,4’ü buldu. Salgından tamamen çıkış olarak görülen 2022’den bu yana Türkiye tüketim malları ithalatının toplam ithalat içindeki payı geleneksel yüzde 10-12 aralığından, yüzde 15-17 aralığına yükseldi. Salgın dönemindeki düşük seviyeden başlayan yükseliş, son birkaç yıldaki sıçramayla hem tutarda, hem de payda 6 yıldır devam ediyor.
En yüksek artış otomobilde
Türkiye’de tüketim malları ithalatındaki yüksek artış Ağustos ayında da devam etti. Ticaret Bakanlığı’nın geçici verilerinde Ağustos ayı itibariyle tüketim malları ithalatında artış yüzde 2,9 olarak belirlendi. Ocak-Temmuz döneminde ise artış yüzde 13 olarak ölçüldü. Genel ticaret sistemine göre verilerde, yıllar itibariyle artışın, 2025 yılında da sürdüğü ortaya çıktı. Tüketim malları ithalatındaki artış salgın döneminden bu yana hızlı artıyor. En yüksek oranlı artış Türkiye’nin geçmişte görece güçlü olduğu dayanıklı tüketim malları ile otomobillerde gerçekleşti. Geçmişte 10 milyar doların altında bulunan binek otomobilleri ithalatı 17-18 milyar dolar bandına geldi. Yine dayanıklı tüketim malları ithalatı geçmişteki 4 milyar dolar dolayındaki tutarından 11-12 milyar dolar bandına geldi. Türkiye’nin imalatçı olduğu bu iki sektörde, 2024’te, 2022’e kıyasla 17.3 milyar dolar daha fazla ithalat yapıldı.
Aynı eğilim, Temmuz ayında da görüldü. Resmi istatistik olan TÜİK verilerine göre Ocak-Temmuz döneminde bir önceki yıla göre binek otomobil ithalatı, bir önceki yılın tamamındaki düşüşü de aşarak yüzde 25,34 arttı. Dayanıklı tüketim malları ithalatı yine dönemsel olarak yüzde 6,43 düşüş gösterse de 2024 yılındaki yüksek artışı telafi etmekten uzak düzeyde oluştu.
İstatistiklerde bir ilginç gelişme de yiyecek-içeceklerde oldu. Türkiye’nin tarım ülkesi olarak öne çıktığı bir dönemde, işlenmiş yiyecek-içecekte yıllık ithalat 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 6,1 artarak 4.4 milyar dolara ulaştı. Ocak temmuz döneminde de yüzde 13.1 artarak 2.8 milyar dolara ulaştı. Tarımsal ürün anlamına gelen, işlenmemiş yiyecek-içecek tüketim malı ithalatı, 2025 Ocak-Temmuz döneminde bir önceki yıla göre yüzde 34,7 oranında artarak 2 milyar doları aştı. Yine işlenmemiş yiyecek-içeceklerde 2024 yılında 2.8 milyar dolar tutarında ithalat yapılmıştı.
■ Tüketim malları ihracatı ithalattan daha yavaş artıyor
Türkiye, kendisini imalatçı olarak konumlasa da tüketim malları ithalatındaki hızlı artışa karşılık, ihracatı daha düşük oranda artıyor. Ocak- Ağustos döneminde tüketim malları ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 4,3 oranında azaldı. İthalatın en hızlı arttığı binek otomobiller ve dayanıklı tüketim mallarında ihracat, ithalat artışının çok altında, yıllık olarak 2023’te bir önceki yıla göre yüzde 23, 2024’te ise yüzde 11,6 arttı. Dayanıklı tüketim mallarında 2023’te yüzde 0,16 artarken, 2024’te 3,36 oranında artış oldu.
