Ticaret Bakanlığı tarafından 6 Şubat 2023'teki depremlerin yıl dönümü nedeniyle yapılan açıklamada, afetin ardından ihtiyaçların karşılanması ve bölgenin yeniden ayağa kaldırılması kapsamındaki faaliyetler ile illerin ihracatında yaşanan gelişmelere dair bilgi verildi.
"Asrın felaketi" olarak nitelendirilen depremlerin ardından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, devletin milletle ele ele vererek depremzede vatandaşların yanında olduğuna işaret edilen açıklamada, bunun "üstün dayanışmanın bir tezahürü" olduğuna dikkat çekildi.
Açıklamada, depremlerin ardından geçen 3 yılda tüm kurum ve kuruluşların hasarların telafisine ilişkin yoğun çalışma sürdürdükleri, bunun yanında bölgenin yeniden inşası ile ekonomik ve sosyal hayatın iyileştirilmesine yönelik çalışmalarda büyük ilerleme sağlandığı bildirildi.
Felaketin neden olduğu kayıp ve zararın telafi edilmesine ilişkin 2023-2025 döneminde toplam 3,6 trilyon lira harcama yapıldığına işaret edilen açıklamada, 2026 yılı bütçesinde toplam 653 milyar liralık kaynağın bölgedeki ihtiyaç ve hasarların giderilmesi için ayrıldığı vurgulandı.
Bölgede kalıcı ticaret için "Yanındayız Projesi" hayata geçirildi
Açıklamada, Bakanlığın depremin ilk gününden itibaren sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içinde bölgede ihtiyaçların karşılanması ve hasar tespitine ilişkin çalışmaları koordine ettiğine de değinildi.
Özellikle yurt dışından gelen yardım malzemelerinin, gümrük vergilerinden muaf ve herhangi bir dış ticaret önlemi uygulanmaksızın yurt içine sevkinin sağlandığı belirtilen açıklamada, bu kapsamda, kara, hava, deniz ve demir yolları olmak üzere toplamda 7 bin 909 sevk işleminin gerçekleştirildiğinin altı çizildi.
Açıklamada, deprem bölgesindeki hizmet binaları kullanılamaz hale gelen gümrük müdürlüklerince gerçekleştirilen işlemlerin diğer gümrük idarelerince yürütülmesinin sağlandığı da bildirildi.
Tasfiyelik hale gelen eşyalardan, insani yardım faaliyetleri kapsamında kullanılabilecek çok sayıda yardım malzemesinin tespit edilerek, bunların deprem bölgesine ulaştırıldığına işaret edilen açıklamada, ayrıca TAREKS üzerinden ithalatta yürütülen ürün güvenliği denetim süreçlerinde, ürünlerin ihtiyaç duyulan illere daha hızlı ulaştırılabilmesi için kolaylıkların sağlandığı bilgisi paylaşıldı.
Açıklamada, depremin ardından prefabrik yapılarda ilave gümrük vergisinin sıfırlandığı da kaydedilerek, bölgedeki ticari işletme ve şirketlerin, sicil harçlarından muaf tutulmasına yönelik düzenleme yapıldığı hatırlatıldı.
Bunun yanı sıra "Deprem Yardımlaşma Seferberliği" kapsamında toplam 4,7 milyon ürünün satıldığı, bunların toplam bedelinin 397 milyon lirayı aştığı bildirilen açıklamada, "Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha İyiye (e-Birliktelik) Kampanyası" doğrultusunda yaklaşık 21 milyon lira destek sağlandığına işaret edildi.
Açıklamada, bu yıl itibarıyla deprem bölgesinde ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir biçimde yeniden güçlendirilmesi amacıyla Bakanlık koordinasyonunda "Yanındayız Projesi"nin hayata geçirildiği de belirtildi.
Deprem bölgesinde fahiş fiyat uygulamalarıyla mücadele
Öte yandan özellikle deprem bölgesinde acil ihtiyaç duyulan ürünlerin fiyatlarının yakından takip edildiğine dikkat çekilen açıklamada, "Denetimlerde söz konusu ürünlerin fiyatlarında fahiş artış yapan 331 e-satıcı hakkında Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu eliyle yaklaşık 79 milyon lira idari para cezası uygulanmıştır. Hazır beton ve çimento fiyatlarında fahiş fiyat artışı yapan 39 işletme hakkında Kurul tarafından 54 milyon lira ceza verilmiştir." bilgileri verildi.
Açıklamada, rekabet ihlalleriyle de mücadele edildiği, şikayetler doğrultusunda 40'ın üzerinde teşebbüse, fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ve çalışan ücretlerinin birlikte belirlenmesi gibi davranışlar nedeniyle toplamda yaklaşık 610 milyon lira ceza uygulandığı aktarıldı.
Depremden etkilenen illerde ekonomik hayatın yeniden canlanmasına yönelik yürütülen çalışma sonuçlarının "Asrın Felaketi'nin Üçüncü Yılında Deprem İllerinin İhracat Performansının Telafi Süreci" raporuyla ortaya konulduğu ifade edilen açıklamada, şunları kaydedildi:
"Deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolar iken, 2024'te 24 milyar 228 milyon dolara, geçen yıl ise 25 milyar 10 milyon dolara yükselmiştir. Deprem bölgesindeki illerimizin ihracatta yeniden yükselişe geçmesi, aziz milletimizin dirayetinin ve Türkiye'nin sarsılmaz üretim gücünün açık bir göstergesidir. Gaziantep'ten Hatay'a, Adana'dan Kilis'e uzanan bu başarı, Türkiye Yüzyılı'nın üretimle, emekle ve alın teriyle yazılan sayfalarından biridir. Tüm bu çalışmalar neticesinde deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,2 artmıştır. Türk Eximbank tarafından deprem bölgesindeki firmaların kullandıkları kredilere 6 ay vade uzatımı imkanı sağlanmıştır. Uluslararası kuruluşlardan toplam 200 milyon dolar kaynak temin edilerek deprem bölgesindeki firmaların yatırım harcamaları finanse edilmiştir."
Açıklamada, bölgedeki ihracatçıların ticari faaliyetlerini devam ettirebilmeleri amacıyla 2023'te kredi vade uzatımı ve kredi kullandırımı olmak üzere toplam 1,6 milyar dolar, 2024'te ise 2,3 milyar dolar, geçen yıl ise 2,1 milyar dolar destek sağlandığı anımsatıldı.
"Türkiye ekonomisi asrın felaketine rağmen güçlü görünümünü korudu"
Öte yandan depremden zarar gören illerde esnaf ve sanatkarların nakit akışlarının korunması için bölgeye, 2023'te kredi ve kefalet kooperatiflerinin kefaletiyle, Halkbank kaynaklarından toplam 6,7 milyar lira faiz indirimli kredi kullandırıldığına işaret edilen açıklamada, bu tutarın 2024'te 18 milyar liraya, 2025'te 29,5 milyar liraya ulaştığına dikkat çekildi.
Açıklamada, esnaf ve sanatkarların Halkbank'a olan vadesi gelmemiş faiz indirimli kredi taksitleri için 2 kez altışar aylık erteleme imkanı sağlandığı da ifade edilerek, Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Kredi ve Kefalet Kooperatifleri Birlikleri Merkez Birliği (TESKOMB) tarafından, esnaf ve sanatkarların kooperatiflere olan gecikmiş borçlarına yönelik yapılandırmanın hayata geçirildiği belirtildi.
Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES) kapsamında ise depremden etkilenen illerdeki kooperatifler ile üst kuruluşlarına 2023 ve 2024 yıllarında toplamda 10,1 milyon lira hibe verildiği vurgulanan açıklamada, şu bilgilere yer verildi:
"2025 yılı KOOP-DES çağrı döneminde ise söz konusu illerimizdeki kooperatiflerimiz ile üst kuruluşlarının projelerine istinaden sağlanması yönünde karar alınan destek tutarı 7 milyon lira oldu. Türkiye ekonomisi 2023 yılında yaşanan asrın felaketine rağmen güçlü görünümünü koruyarak yüzde 5 büyüme kaydetmiştir. Deprem bölgesinde iktisadi faaliyeti canlandırmaya yönelik hızla uygulanan tedbirler ve yeniden yapılanma faaliyetlerinin desteğiyle beklentilerin üzerinde bir büyüme gerçekleşmiştir."
