Hüseyin GÖKÇE
2023 yılı Ocak ayında teşvik belgeli yatırım sayısı önceki yılın aynı ayına göre yüzde 116 artarak 1496’ya çıkarken, öngörülen sabit yatırım ise yüzde 150 artarak 83.1 milyar lira oldu. Teşvik belgelerinin 1460’ı yerli firmalar, 36’sı yabancı firmalar için düzenlenirken, sabit yatırımların yüzde 98’i yerli yatırımcılardan geldi. Ocak ayında düzenlenen 1.496 adet belgenin, 970 adedi komple yeni yatırım niteliğinde olup, 47.7 milyar lira ile toplam sabit yatırım tutarının %57’sini oluşturdu. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürü Dr. Mehmet Yurdal Şahin, Ocak ayı teşviklerini EKONOMİ’ye analiz etti:
Ocak ayında, 1.496 adet Yatırım Teşvik Belgesi düzenlenirken, bu belgelerde öngörülen sabit yatırım tutarı yaklaşık 83,1 milyar TL, öngörülen istihdamı ise 34.131 kişi oldu.
Ocak ayında düzenlenen Yatırım Teşvik Belgelerinin 1.460 adedi yerli firmalar, 36 adedi yabancı sermayeli firmalar tarafından alındı.
Yerli firmalara düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde öngörülen toplam sabit yatırım tutarı 81,1 milyar TL ve bunların toplam içindeki payı %98 olarak hesaplandı.
Yabancı sermayeli firmalarca alınmış olan yatırım teşvik belgelerinde öngörülen toplam sabit yatırım tutarı 2 milyar TL olup, toplam içindeki payı %2 oldu.
2023 yılı Ocak ayında düzenlenen Yatırım Teşvik Belgeleri, 2022 yılı Ocak ayına göre; Belge adedi açısından %116 oranında, Öngörülen toplam sabit yatırım tutarı açısından %150 oranında artış ve Öngörülen istihdam açısından %48 oranında artış gösterdi.
Yüzde 57’si komple yeni yatırım
Ocak ayında düzenlenen 1.496 adet belgenin, 970 adedi komple yeni yatırım niteliğinde olup, toplam sabit yatırım tutarının %57’sini (47,7 milyar TL) oluşturdu.
440 adedi tevsi yatırımı niteliğinde olup, toplam sabit yatırım tutarının %35’ini oluştururken, diğer mahiyetlerdeki yatırımlar için, toplam sabit yatırım tutarının %8’ini (6,6 milyar TL) oluşturan 86 adet belge düzenlendi.
İstihdamın yarısına yakını bölgesel destek sınıfından
Bölgesel destek sınıfında yer alan yatırım teşvik belgeleri, toplam belge adedinin %60’ını, öngörülen toplam sabit yatırım tutarının %27’sini ve toplam istihdamın %48’ini oluşturuyor.
Bölgesel teşvik uygulaması kapsamında olup Organize Sanayi Bölgelerinde yapılması planlanan yatırımlara yönelik düzenlenen bölgesel-alt bölge destek sınıfında yer alan yatırım teşvik belgeleri, toplam belge adedinin %14’ünü, toplam sabit yatırım tutarının %12’sini ve öngörülen toplam istihdamın da %25’ini oluşturdu.
Bu dönemde, 3305 sayılı Kararla belirlenmiş olan öncelikli yatırım konularında 89 adet yatırım teşvik belgesi düzenlenmiş olup; bu yatırımların istihdama katkısının 2.598 kişi olması planlanıyor.
Bölgesel, Bölgesel-Alt Bölge ve Bölgesel Öncelikli yatırım olarak desteklenen yatırımlar, Ocak ayında düzenlenen belgelerin belge adedinde %79’unu, sabit yatırım tutarında %47’sini, istihdamda ise %80’nini oluşturdu.
Yatırım teşvik belgelerinin bölgesel dağılımında 1. Bölge; belge adedi, sabit yatırım tutarı ve istihdam açısından ilk sırada yer aldı. 6. Bölgenin öngörülen istihdam açısından %27 pay ile 2. sırada yer alıyor. Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinin yer aldığı 5. Bölge ve 6. Bölgede öngörülen istihdam toplamı 12.174 kişi olup, toplam öngörülen istihdamın %35’ini oluşturuyor.
Bölgesel Destek Sınıfı kapsamında 6. Bölgeye sağlanan teşvik unsurları, 6. Bölgede emek yoğun sektörlere yapılan yatırımlarda önemli bir artış sağlıyor. Bu kapsamda 6. Bölgede Giyim Eşyası İmalatı konusunda düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde öngörülen istihdam, toplam 6. Bölge yatırım teşvik belgelerinde öngörülen istihdamın %70’ini oluşturdu.
“İlk sırada imalat sanayi”
Belge adedi açısından imalat sektörü %63 (944 adet belge) pay ile birinci sırada yer almaktadır. İmalat sektörünü %22 (334 adet belge) ile enerji sektörü, %11 (164 adet belge) ile hizmetler sektörü, %3 (36 adet belge) ile tarım sektörü ve %1 (18 adet belge) ile madencilik sektörü takip etti.
İmalat sektörü öngörülen toplam sabit yatırım tutarı içinde %54 (45,2 milyar TL) ve öngörülen istihdam içinde de %84 (28.733 kişi) pay ile ilk sırada yer aldı.
İstanbul’da 164 belge Yatırım teşvik belgelerinin belge adedine göre sıralamasında İstanbul %10 (164 adet belge) pay ile ilk sırada yer almaktadır. İstanbul’u sırasıyla İzmir, Ankara, Bursa ve Kocaeli izlemektedir.
2023 Ocak ayında tamamlama vizesi yapılan ve iptal edilen yatırım teşvik belgeleri
Ocak ayında 276 adet yatırım teşvik belgesinin tamamlama vizesi yapıldı. Tamamlama vizesi yapılan belgelerin toplam sabit yatırım tutarı 3,3 milyar TL ve gerçekleşen istihdamı 14.080 kişi.
Ocak ayında 67 adet yatırım teşvik belgesi iptal edildi. İptal edilen belgelerin öngörülen toplam sabit yatırım tutarı 965 milyon TL ve öngörülen istihdamı 2.255 kişi.
İMALAT SEKTÖRÜNDE BELGE ADEDİ AÇISINDAN İLK 3 SEKTÖR
- Makine ve Teçhizat İmalatı: %20 (186 belge)
- Metal Eşya İmalatı: %11 (104 belge)
- Gıda ürünler ve İçecek İmalatı: %9 (84 belge)
İMALAT SEKTÖRÜNDE ÖNGÖRÜLEN SABİT YATIRIM AÇISINDAN İLK 3 SEKTÖR
- Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı: %29,5 (13,3 milyar TL)
- Tekstil Ürünleri İmalatı: %11,4 ( 5,2 milyar TL)
- Makine ve Teçhizat İmalatı: %9,3 (4,2 milyar TL)
İMALAT SEKTÖRÜNDE ÖNGÖRÜLEN İSTİHDAM AÇISINDAN İLK 3 SEKTÖR
- Giyim Eşyası İmalatı: %31 (8.927 kişi)
- Tekstil Ürünleri İmalatı: %9,3 (2.692 kişi)
- Diğer Ulaşım Araçlarının İmalatı: %9 (2.559 kişi)
