Hüseyin GÖKÇE
2017’de 233 milyar dolara kadar yükselen teşvikli yatırımların, 2023’te 100 milyar doların altına gerilemesi bekleniyor. 2023 yılı Ocak-Temmuz döneminde teşvikli yatırım tutarı 29 milyar 491 milyon dolar olarak hesaplandı.
Türkiye, üretim ve istihdamı artırmak için büyük önem verdiği teşvik belgeli yatırımlarda önemli yol kat etmesine rağmen, ne katma değerli ihracata ne de genel üretimde hedeflenen seviyeye yaklaşamadı. Dünyanın en cömert teşvik unsurlarını içeren yatırım teşvik mevzuatı, günün koşullarına göre sürekli güncellenirken, yeni açıklanan OVP’de de yer aldığı gibi bu alanda tekrar mevzuat değişikliği gündemde.
Yeni ekonomi programının bel kemiğini oluşturan unsur ise yine yatırım teşvik sistemi olacak. Yeni teşvik sisteminin hazırlıkları sürerken, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı yatırım teşvik istatistiklerini geriye dönük olarak ‘reel’ ve ‘nominal’ olarak iki ayrı kategoride yayınlamaya başladı.
EKONOMİ’nin reel yatırımlara ilişkin, ilgili yılın ortalama döviz kuruna göre döviz cinsinden yaptığı hesaplamalara göre teşvik belgeli yatırımlarda döviz cinsinden ciddi gerileme yaşanıyor.
2012 yılından bu yana teşvikli yatırımlar ilk kez 2013’te 215 milyar dolar ile 2013 yılında 200 milyar doların üzerine çıktı.
2014’te adeta yerinde sayan yatırımlar 188 milyar dolara gerilerken, bu eğilim takip eden yıllarda da sürdü ve teşvikli yatırımlar 2015’te 181 milyar dolara, 2016’da 156 milyar dolara geriledi.
2017 yılı 233 milyar 681 milyon dolar ile teşvikli yatırımların en yüksek seviyesini gördüğü dönem oldu. Yatırımlar 2018’de 133 milyar dolara, 2019’da ise 103 milyar dolara geriledi. Dolar kurundaki artışa rağmen pandeminin de yaşandığı 2020’de teşvikli yatırım 126 milyar dolara yükselirken, takip eden 2021’de 101 milyar dolara geriledi.
Teşvik belgeli yatırımlar en düşük seviyesini ise 2022 yılında 75 milyar dolar ile gördü. Bu yılın Ocak-Temmuz döneminde ise teşvikli yatırım geçen yılın aynı dönemiyle neredeyse aynı seviyede gerçekleşti ve 29 milyar 491 milyon dolar olarak hesaplandı. Yılın tamamında da 70 milyar doların altında kalması bekleniyor.
