ANKARA/EKONOMİ
"Ramazan Ayı ve Gıda Enflasyonu" başlıklı analiz blog sayfası Merkez'in Güncesi'nde yayımlandı.
Bu ayda alkolsüz içecekler ve gıda fiyatlarının genel eğilimden daha fazla arttığı bir kez daha belgelenmiş oldu.
Genel kamuoyuna yönelik olarak hazırlanan Merkezin Güncesi blog sayfasında yayımlanan çalışmada, işlenmemiş gıdada Ramazan ayında fiyatların hızlı arttığı, işlenmiş gıdada ise daha az arttığı belirlendi. Razaman ayı için marketlere fiyat artırmama çağırısı yapılmış, hatta özel denetimler yapılmıştı. Buna karşılık, işlenmemiş gıda olan, et, sebze-meyve gibi ürünlerde fiyatlara yüksek zamlar yapıldığı ortaya çıktı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ekonomistleri Muhammed Bahça, Simin Bayraktar ve Aslıhan Atabek Demirhan tarafından yapılan çalışmada, 2025 Razamazan ayı incelendi. Yayımlanan bölümde, önceki yıllardaki Ramazan aylarına göre bir kıyaslama yer almadı.
Çalışmada, “Ramazan ayının gıda enflasyonu kalemleri üzerinde farklı etkileri olduğunu ortaya koyuyor. Gıda ve alkolsüz içecekler geneli ile işlenmemiş gıda aylık enflasyonu özelinde Ramazan ayının eş zamanlı etkisine ek olarak öncü ve gecikmeli etkilerinin olduğu; işlenmiş gıda aylık enflasyonu üzerinde ise anlamlı bir etkisinin olmadığını görüyoruz. Bulgularımız gerek önceki çalışmalar gerekse saha gözlemleriyle uyumlu olarak; Ramazan ayının gıda ve alkolsüz içecek fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının temel olarak işlenmemiş gıda ürünleri kaynaklı olduğunu ima ediyor.” yorumu yapıldı.
Et, tavuk, bakliyatta Ramazan fırsatçılığı tavan yapmış: Zam oranı yüzde yüzde 75-80 dolayında
Merkez Bankası çalışmasında et ve tavuk eti fiyatlarına yönelik yapılan güne bağlı zaman çizelgesi de yer aldı. Grafiğe göre Razaman ayı girer girmez et ve tavuk fiyatları adeta “patlama” yaparak çalışma için oluşturulan endeks kapsamında 60 puan kadar artış gösterdi. Tavuk etindeki fiyat artışı ramazanın ilk haftasında yüzde 75’ler dolayında arttı.
Kırmızı ette ise Ramazan ayının hemen öncesinde başlayan artış iyice hızlandı ve ilk günlerde 65 puan civarında yükseliş oldu. Bu da yaklaşık yüzde 80’ler dolayında bir artış anlamına geliyor.
Bakliyatta ise fiyat artışı yaklaşık yüzde 50 dolayında ölçüldü. Çalışmaya göre, Bakliyat fiyatları et ve tavuğa kıyasla daha düşük seviyelerde zam gördü.
Çalışmada, “Dolayısıyla gerek model gerekse yüksek frekanslı veri analizi, gıda ve alkolsüz içecekler ve işlenmemiş gıda fiyatlarında Ramazan ayının etkili olduğunu ortaya koyuyor. Grafik 1’de verilen katsayıları kullanarak yaptığımız hesaplamalar, 2025 yılında Ramazan ayının şubat ve mart aylarında işlenmemiş gıda enflasyonunda sırasıyla 1,16 ve 3,53 puan; gıda ve alkolsüz içecekler enflasyonunda ise 0,75 ve 1,09 puan yukarı yönlü etki oluşturduğuna işaret ediyor. Bu doğrultuda, 2025 yılında Ramazan ayının manşet enflasyona gıda kaynaklı doğrudan etkisini yaklaşık 0,5 puan olarak hesaplıyoruz.” denildi.
