ŞEBNEM TURHAN
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar ve Orta Doğu’da artan gerilim ile belirsizlikler TL devlet tahvillerinde sert satış getirirken portföyünde yüzde 10 seviyesinde devlet tahvili bulundurma zorunluluğu olan para piyasası fonlarından iki işlem gününde çıkış 300 milyar lirayı geçti. Uzmanlar ay sonlarında yaşanan çıkışın da üzerinde bir değişim olduğunu belirtirken gösterge tahvil faizlerinde cumadan bu yana yükseliş 1.5 puanı geçti. Bu yükseliş para piyasası fonları getirisini de negatif etkiliyor.
Portföyde yüzde 10 devlet tahvili şartı
Para piyasası fonlarına ilgi sıkı para politikası döneminde oldukça arttı. Kasım 2024’te ise para piyasası fonlarına yüzde 10 devlet tahvili bulundurma zorunluluğu getirildi. Fon getirilerine uygulanan stopaj oranı da TL mevduat ile eşitlendi. Devlet tahvilleri bulundurma zorunluluğu para piyasası fonlarında volatilitenin yüksek olduğu dönemlerde getirilerin azalmasına hatta bazı haftalarda negatife dönmesine neden olmuştu. Savaşın başlamasıyla birlikte cuma günü son işlemleri yüzde 36,53 seviyesinden gerçekleşen 2 yıl vadeli gösterge tahvil faizi dün gün içi işlemlerde yüzde 38,33’ü görürken, 5 yıl vadeli gösterge tahvil faizi de cuma son işlemlerde yüzde 33,37 iken dün gün içinde yüzde 34,55’i gördü, 10 yıl vadeli gösterge tahvil faizi de yüzde 30,58’den kapatmışken geçen haftayı dün gün içinde yüzde 31,57 seviyelerine çıktı.
Gösterge tahvil faizlerinde satışla birlikte gelen yükseliş para piyasası fonlarını da negatif etkiledi. TEFAS verilerine göre 27 Şubat kapanış itibariyle toplam fon değeri 1 trilyon 687 milyar 575,3 milyon lira iken 4 Mart itibariyle bu rakam 1 trilyon 377 milyar 511,1 milyon liraya geriledi. İki işlem gününde para piyasası fonlarında fon değerinde yaşanan azalma 310 milyar 64,3 milyon lirayı buldu. Fon uzmanlarına göre her ay sonunda yaşanan çıkıştan çok daha farklı bu çıkış ve neredeyse rekor seviyede bir çıkışa işaret ediyor.
Uzmanların verdiği bilgiye göre hem karışık dönemlerde nakde dönme ihtiyacı hem de tahvil zorunluluğunun getirdiği getiri kaybı para piyasası fon yatırımcısının bu tavrında etkili oldu. Serbest para piyasası fonlarında ise aynı dönemde 68.2 milyar liralık bir giriş gerçekleşti ve 27 Şubat kapanışta 980.2 milyar lira olan serbest para piyasası fonları fon değeri 4 Mart itibariyle 1 trilyon 48,4 milyar liraya geldi.
TL mevduata mı dövize mi?
Öte yandan uzmanların verdiği bilgiye göre para piyasası fonlarından çıkan para yönünü TL mevduat ve döviz ile altına kırmış durumda. TL mevduat faiz oranları 32 günlük en kısa vadede yüzde 37’nin üzerinde kalmaya devam ediyor. Yeni mevduat getirilmesine ise daha yüksek yüzde 40’ı geçen oranlarda faiz teklifi var bankacılık sektörünün. Bankacılık sektörü kaynaklarının verdiği bilgiye göre son haftalarda gerileyen TL mevduat bakiyesinin bu hafta itibariyle yönünü yeniden yukarıya çevirmesi muhtemel. Öyle ki Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun günlük verileri 27 Şubat itibariyle vadeli TL mevduat bakiyesinin 13.78 trilyon liraya geldiğini 20 Şubat haftasında ise 13.90 trilyon lira seviyesinde olduğunu gösteriyor. Vadeli mevduat bakiyesindeki gerileme sürerken vadesiz TL mevduat bakiyesi ise 2.7 trilyon liraya yükseldi.
Döviz piyasasında ise küresel çapta bir dolara eğilim yaşandığı için yurtiçi yerleşikten az da olsa talep olduğunu belirtti piyasa uzmanları. Ancak uzmanlar önceki gün yaşanan fiyat düşüşü sonrasında dünden itibaren kıymetli maden alımlarının da yeniden ilgi çektiğini dile getirdi.
TCMB tahvil piyasasındaki baskıyı hafifletmeye çalışıyor
Merkez Bankası savaşın başlamasıyla birlikte aldığı önlemler ve hamlelerle TL varlıklara desteğini sürdürüyor. İki işlem gününde TL uzlaşmalı döviz satım ihaleleri yapan Merkez Bankası 2 Mart’ta 256 milyon dolar, 3 Mart’ta ise 250 milyon dolar ile toplamda 506 milyon dolar döviz satım işlemi yaptı. Ayrıca likidite senedi ihraçları da devam ediyor Merkez Bankası’nın. Dün likidite senedi ihalesinde 19.3 milyar liralık satış gerçekleşti ve basit faiz yüzde 39,48 oldu. İki işlem gününde devlet tahvillerinde de alım yönlü işlemler yapan Merkez Bankası TCMB, tahvil piyasasındaki baskıyı hafifletmeye çalışıyor. Merkez Bankası pazartesi gününden sonra salı günü de her biri 2.5 milyar TL’lik 8 tahvil alım ihalesi açtı. Bu ihalelerle toplam alım tutarı 20 milyar TL ile maksimum tutarda gerçekleşti. Böylece 2 gündeki alım tutarı 36.1 milyar TL oldu. Öte yandan TCMB TL likidite koşullarını sıkı tutmaya devam ederken, bankalar arası piyasada gecelik repo faizi önceki gün yüzde 39,9 ile faiz koridorunun üst bandına yakın seyretti.
