HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Genel Yönetim Bütçe gelir tahakkuku Ocak-Temmuz 2026 döneminde 13 trilyon 951 milyar liraya ulaştı. Bütçenin 7 aylık uygulama sonuçlarına göre tahakkuk içinde faiz ve ceza kalemi gelir ve kurumlar vergisi kalemlerinin üzerinde bir büyüklüğe sahip.
Bu dönemde 2 trilyon 663 milyar liralık gelir vergisi tahakkuk ederken, kurumlar vergisinin tahakkuku 1 trilyon 111 milyar lira oldu. Aynı dönemde bütçe gelirleri içinde faiz ve cezaların tutarı ise 2 trilyon 892 milyar lira olarak belirlendi. Vergi cezalarında yüksek tahakkuka rağmen tahsilat aynı düzeyde gerçekleşmedi. Hatta vergi cezalarının yüzde 90’ından fazlasını oluşturan ‘diğer vergi cezaları’ kaleminde tahakkuk/-tahsilat oranı yüzde 3.4’te kaldı.
Bütçenin en önemli kalemlerinde son durum
Genel bütçe dengesi ocak-temmuz döneminde 1 trilyon 293 milyar lira, Temmuz ayında ise 318 milyar lira açık verdi. Bütçenin en önemli kalemini oluşturması gereken vergi gelirleri, ayrı ayrı hesaplandığında faiz ve ceza kaynaklı gelirlerin altında kaldığı dikkat çekti. Ocak-Temmuz arasında 13 trilyon 951 milyar liralık genel bütçe geliri elde edildi. Bu gelirlerin 3 trilyon 775 milyar lirası, gelir, kâr ve sermaye kazançları üzerinden alının vergilerden oluştu.
Gelir vergisi 2 trilyon 663 milyar lira ile en çok tahakkuk eden kalem olurken, toplam bütçe gelirleri içindeki payı yüzde 19.6 düzeyinde gerçekleşti. Yılın tamamında 5 trilyon 130 milyar liralık gelir vergisi hedefi bulunurken, 2 trilyon 663 milyar liralık tahakkukun 2 trilyon 217 milyar lirası tahsil edildi ve tahsilat/tahakkuk oranı yüzde 83.2 oldu.
Yılın tamamında 1 trilyon 613 milyar liralık gelir beklentisinin bulunduğu kurumlar vergisi kaleminde tahakkuk tutarı 1 trilyon 111 milyar lira olurken, bunun yüzde 75.2’sine karşılık gelen 836 milyar liralık kısmı tahsil edildi. Ocak-Temmuz döneminde faiz, paylar ve cezalar kaleminde toplam gelir tahakkuku 2 trilyon 892 milyar lira düzeyinde gerçekleşti.
Genel bütçe gelirlerinin en önemli unsurlarından birisini ise faiz, paylar ve cezalar kalemi oluşturdu. Ocak-Temmuz döneminde 2 trilyon 892 milyar liralık tahakkuk ile toplam tahakkukun yüzde 20.7’sini faiz, paylar ve cezalar oluşturdu. Bunun 1 trilyon 114 milyar lirası faz gelirleri, 1 trilyon 315 milyar lirası ise para cezalarından kaynaklandı.
Ancak toplam tahakkuk içindeki payı yüksek olmakla birlikte bu kalemden yapılan tahsilatlar ise çok sınırlı kaldı. Bu dönemde 823 milyar liralık tahsilatla birlikte tahsilat/tahakkuk oranı yüzde 28.5 olarak hesaplandı.
Kesilen cezanın yarıdan fazlası vergi kaynaklı
Bütçe gelir kalemleri içinde 1 trilyon 315 milyar lira düzeyinde bulunan para cezaları kaleminin en önemli bölümü ise vergi cezaları oluşturdu. Birikimli olarak giden vergi cezaları kalemi Temmuz ayı sonu itibarıyla 792 milyar liraya ulaştı. Bunun tamamına yakını artan saha denetimleriyle birlikte kesilen ‘diğer vergi cezaları’ oluşturdu ve bu kapsamda 704 milyar liralık tahakkuk gerçekleşti. Aynı dönemde vergi ve diğer amme alacaklarına ilişkin gecikme zammından da 83 milyar liralık tahakkuk oluştu.
Vergi cezasında ödeme oranı %3,4’te kaldı
Çeşitli kalemlerde yüksek oranlı ceza tahakkuk etmesine rağmen, tahsilat oranları buna uyumlu gerçekleşmedi. Örneğin genel vergi cezalarında 792 milyar liralık tahakkuka karşın tahsilat 78 milyar lirada kaldı ve tahsilat/ tahakkuk oranı yüzde 10 düzeyinde gerçekleşti. Buna karşılık cezaların önemli bölümünü oluşturan ‘diğer vergi cezaları’ kaleminde ise 704 milyar liralık tahakkuka karşılık 23 milyar liralık tahsilat yapılabildi ve tahsilat/tahakkuk oranı yüzde 3,4’te kaldı.
