AYSEL YÜCEL / İSTANBUL
Türkiye’den Suriye’ye yapılan ihracat hızlandı. Yeni hükümetin kurulmasının ardından Türkiye’den Suriye’ye yapılan ihracat geçen aralık ayında yaklaşık yüzde 20 arttı. İş dünyası temsilcileri, Suriye’ye ihracatın 2025 yılında artarak devam etmesini bekliyor.
Suriye’de Esad rejimi geçen yılın aralık ayı başında sona ermişti. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) verilerine göre, geçen aralık ayında Türkiye’nin Suriye’ye ihracatı, 2023 yılının aynı ayına göre yaklaşık yüzde 19,6 artarak 150 milyon doları aştı. Aralıkta, Suriye’ye ihracat bir önceki ay olan Kasım 2024’e göre ise yüzde 21,3 oranında artış gösterdi.
Böylece 2024 yılında Türkiye’nin Suriye’ye ihracatı yıllık bazda yüzde 11 artarak, 1,5 milyar doların üzerine çıktı. Türkiye’nin Suriye’ye yönelik ihracatında, Aralık 2024’te bazı sektörler dikkat çekici artışlar kaydetti.
Aralık ayı özelinde 5 milyon dolar ve üstü ihracat gerçekleştirilen sektörler arasında değer olarak en yüksek artış, hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektöründe yaşandı. Sektörün Suriye’ye aralık ayı ihracatı bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 73 yükselerek 34 milyon dolardan 60 milyon dolara yükseldi.
Onu yüzde 32 artış ve 13,4 milyon dolar ile elektrik elektronik sektörü izlerken 3. sırada ise yüzde 60,7 artış ve 8,6 milyon dolar ile çimento, cam, seramik ve toprak ürünleri sektörü izledi. Mobilya sektörü ihracatı yüzde 9,3 artışla 7,6 milyon dolara çıkarken tekstil ve hammaddeleri sektörü ihracatı ise yüzde 74 oranında artarak 6,1 milyon dolar seviyesine çıktı.
Esad rejiminin yıkılmasının ardından Suriye, yeni bir döneme giren ülkenin yeniden inşası için en az 400 milyar dolarlık bir yatırım gerektiği belirtiliyor. Bu kapsamda altyapı, konut ve diğer sektörlerde büyük bir kalkınma süreci yaşanacak. Özellikle Türk şirketleri, Suriye’nin yeniden yapılandırılmasında kritik bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Taşımaların ne zaman başlayacağı belli değil
Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) yetkilileri de Suriye’deki savaş nedeniyle 10 yılı aşkın süredir bu ülkeye yapılan ihracat taşımalarının farklı bir teslimat modeli ile gerçekleştiğini Suriye’de rejimin değişmesiyle birlikte dış ticaret taşımalarında da yeni dönemin başlayacağını belirtiyorlar. Ancak henüz iki ülke arasında ikili ve transit taşımaların ne zaman başlayacağına dair net bir tarih yok. Suriye üzerinden yapılacak transit taşımaların, Türkiye’nin Orta Doğu’ya ihracatına da katkı sunması bekleniyor. Halen bu ülkeye ihracat yapan Türk üreticiler Cilvegözü Sınır Kapısı yakınlarındaki tampon bölgede yükünü Suriyeli TIR’lara aktarıyor. Sınırı geçtiği için taşıma resmi ihracat sayılıyor.
İki ülke iş insanları Gaziantep’te buluşacak
Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği (MÜSİAD) yönetim kurulu üyelerinden oluşan bir heyet, geçtiğimiz haftalarda Suriye’nin yeniden inşası konusunda temaslarda bulunmak üzere ülkeyi ziyaret etmiş, temaslarda ticaret, sanayi ve insani yardım konularında stratejik işbirlikleri ele alınmıştı.
MÜSİAD yetkililerinin EKONOMİ’ye verdiği bilgiye göre dernek, International Business Forum (IBF) ve Suriye İş Adamları Derneği (BSA) işbirliğinde iki ülkeyi sarsan 6 Şubat depremlerinin yıldönümünde Türkiye–Suriye İktisadi İş Birliği Zirvesi düzenleyecek.
Zirvede Suriye’nin yeniden inşasında Türkiye’nin rolü ile diplomatik ve ekonomik çözüm yollarının masaya yatırılacak. İkili iş görüşmeleri ile stant ziyaretlerinin de yapılacağı zirvede bankacılık sistemi ve finansal entegrasyon konusu da gündeme taşınacak. Eğitimli iş gücünün değerlendirilmesi ve Türkiye’nin gönüllü geri dönüş politikası da gündemde olacak.
■ ABD, İNSANİ YARDIMLAR İÇİN SURİYE’YE UYGULADIĞI KISITLAMALARI GEVŞETECEK
ABD, Suriye’ye yönelik katı yaptırım rejimini sürdürse de insani yardım ve elektrik gibi diğer hizmetlerin sağlanmasına yönelik kısıtlamaların hafifletileceğini açıklamaya hazırlanıyor. Reuters’a bilgi veren kaynaklara göre Biden yönetiminin bu kararı, bir yandan ABD’nin savaştan harap olmuş bölgedeki nüfuzunu korumasını sağlayacak, bir yandan da Suriye’nin yeni yöneticilerine iyi niyet göstergesi olacak. Wall Street Journal’ın haberinde ise Biden yönetiminin kısıtlamaların gevşetilmesini hafta sonu onayladığı ve bu kararın Hazine Bakanlığı’na su, elektrik ve diğer insani yardım malzemeleri gibi temel ihtiyaçları sağlayan yardım grupları ve şirketlere muafiyet tanıma yetkisi verdiği belirtildi.
■ SINIR KAPILARI MODERNIZE EDILIYOR
Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve beraberindeki bakanlık heyeti, geçen pazar günü Suriye sınır kapılarında incelemelerde bulundu. Bolat, gümrük kapılarında projelendirme çalışmaları yaptıklarını belirterek, iki ülke ticaretinde kritik rol üstlenen Hatay’daki üç sınır kapısının modernizasyon ve iyileştirme çalışmalarına hız verdiklerini söyledi.
