TUBA CANPOLAT / GAZİANTEP
Suriye’de geçici hükümetin ülkenin tüm sınır kapılarında aynı gümrük vergisi oranlarını uygulama kararı Türkiye’den ithalatı durma noktasına taşıdı. Suriye basınında yer alan haberlere göre Suriye Kara ve Deniz Geçişleri İdaresi 11 Ocak’ta ülkenin tüm sınır kapılarında uygulanan gümrük tarifelerinin birleştirilmesi kararı aldı.
Suriye’de Esad rejiminin yıkılmasından önce farklı güçlerin kontrolü altında bulunan bölgelerde farklı gümrük mevzuatı uygulanıyordu. Esad rejimi özellikle Ürdün, Irak ve Lübnan sınır kapılarında yüksek gümrük vergileri uygularken Türkiye sınırındaki Bab el-Havava gümrük kapısını kontrol eden ve halen geçici hükümetin başında bulunan Muhammed El Beşir’in yönetimindeki “Suriye Kurtuluş Hükümeti” ise Esad rejiminden çok daha düşük gümrük vergileri uyguluyordu.
Geçici hükümetin 11 Ocak’ta aldığı karar sonrasında önce rejim tarafından uygulanan gümrük vergilerinde yüzde 60’a varan oralarda düşüş yaşanırken Türkiye’den ithal edilen malların gümrük vergisinde yüzde 300’e kadar artış yaşandı.
İhracatçı da ithalatçı da zor durumda kaldı
Kararın uygulamaya girmesinin ardından Türkiye’den ithalat durma noktasına geldi. Birçok sektörde hem ihracatçılar hem de Suriyeli ithalatçılar büyük zorluklarla karşı karşıya kaldı. Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, gümrük vergisi artışının Türkiye’nin Suriye’ye ihracatını neredeyse durma noktasına getirdiğini belirterek, sorunun çözümü için diplomatik ve ticari adımlar atılması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin Suriye’ye yönelik ihracatında önemli bir paya sahip olan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve diğer gıda ürünleri başta olmak üzere pek çok sektör, karar nedeniyle ciddi zararlar yaşama riskiyle karşı karşıya. İhracatçılar, yüksek vergiler nedeniyle rekabet güçlerini kaybetmekten ve bağlantılarını kaybetmekten endişe ediyor.
Gelişmeleri yakından takip ettiklerini vurgulayan Kodooğlu, “Kriz derinleşmeden çözümü için ilgili bakanlıklarımızla sürekli temaslarımızı sürdürüyoruz. Bu karar Suriyeli vatandaşların derin bir enflasyonla karşılaşması ve alım güçlerinin tamamen sıfırlanması anlamına da gelir” yorumunu yaptı.
Kadooğlu, “2024 yılında ortalama aylık 30 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdiğimiz Suriye’ye ihracatımız bu yüksek vergiler nedeniyle durma noktasına geldi. Sınırda TIR’ların oluşturduğu kilometrelerce kuyruk bunun en iyi göstergesi. Bakanlıklar sorunun çözümü için Suriye’de kurulan geçici hükümet yetkilileriyle temaslarının olumlu sonuçlanacağına inanıyoruz” şeklinde konuştu.
■ İdlib ve Halep’te esnaf ve tüccar kepenk indirdi
Öte yandan Suriyeli ithalatçıların da yükselen vergi nedeniyle hem stok yönetimi hem de piyasa talebini karşılama konusunda zorluk yaşadığı belirtiliyor. Suriye’nin kuzeyinde bazı tüccarların mevcut gümrük tarifesine göre sözleşmeleri bulunduğunu ve yeni düzenlemenin kendilerini olumsuz etkileyeceğini belirterek kararın açıklandığı gün uygulanmayı protesto ettiği öğrenildi. İdlib ve Halep bölgelerinde de kepenk indiren tüccar ve esnaf, Şam yönetimine tepkisini dile getirdi.
■ Bakanlığımız süreci yakından takip ediyor
Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri (GAİB) Koordinatör Başkanı Fikret Kileci: “Şu anda ihracatımız durdu, 3-4 gündür bu karar ile uğraşıyoruz. Bu karar, Suriye’nin yeni yapılanmasındaki karışıklıktan dolayı çıktı. Alınan karara sahip çıkan biri de yok. Ancak biz kararın yeniden gözden geçirilerek düzeleceğini düşünüyoruz. Bakanlığımız süreci yakından takip ediyor. Gerekli görüşmeler de yapılacak. Vergi 0 olmayacaktır ama makul bir seviyeye gelecektir. Görüşmeler neticesinde ihracatımızı olumsuz etkilemeyecek bir karar çıkacağını düşünüyoruz.”
