MEHMET KAYA/ANKARA GÜNLÜKLERİ
Türkiye’de geçen hafta en fazla tartışılan konulardan biri Suriye’de yeni oluşan fiili yönetimin aldığı gümrük vergisi kararı oldu. EKONOMİ’nin detaylarıyla kamuoyuna duyurduğu uygulama ile Suriye, diğer ülkeler ve Türkiye’deki bütün gümrük kapılarında vergi ve işlemleri yeknesak hale getirmek amacıyla bir karar aldı ve bu Türkiye’den bu ülkeye yapılan ihracatta olağanüstü maliyet artışı yarattığı yönünde yorumlar yapıldı. İhracatçıların yorumları bu yöndeydi. İki ülke arasında 1,5 milyar dolara yakın ticaret hacmi var. Bu elbette savaşın devam ettiği dönemde “resmi” olabilen ticaret. Bunun ötesine geçildiği kesin.
Ticaret Bakanlığı tüccarların yakınmalarının arttığı ve TIR kuyruğunun kilometrelerle ifade edilmesinin ardından resmi bir açıklama yaparak daha önce de görüşmelerin olduğunu, bu hafta ise yüz yüze görüşmeler yapılacağını açıkladı. Türkiye tarafının sorunu çok fazla tartışma yaratmadan çözmek isteğini vurgular biçimde, Suriye’ye desteğin ve mal tedarikinin devam edeceği ifadesi yer alan açıklamada beklentinin mevcut serbest ticaret anlaşmasının (STA) yeni yönetimle “daha kapsamlı” hale getirilmesi isteği belirtildi.
Türkiye şu anda fiili Suriye yönetiminin uluslararası kabulü, Suriye’nin yeniden inşası ve kısa vadede en önemlisi bu ülkeye uygulanan yaptırımların kaldırılmasına yönelik yoğun bir çaba içinde. Kamuoyuna da sıklıkla bu ülkenin fiili yöneticileriyle olan “iyi ilişkiler” haberleri yansıyor.
Ancak bu olayda gözden kaçırılmaması gereken bir nokta var ki Suriye, en büyük tedarikçisi ve aynı zamanda en büyük mal alıcısı -Türkiye’deki Suriye vatandaşlarının ulaştığı iş hacmi çok büyük ve ağırlığı Suriye ile yapılıyor - ülke ile gümrük konusunda “sürpriz” karar alabilmesi. Suriye fiili yönetimi bu kararı öncesinden bildirdiyse ihracatçılar için neden sürpriz oldu? Karar bildirildiyse nasıl “atlandı” önceden neden sorun çözülemedi? Daha önemli soru, eğer bildirmeden bu karar alındıysa güvenlik ve hatta ülkenin yeniden siyasal yapılanmasında yakın ilişki iması yapılan bir ülkenin aldığı tavır ne anlama geliyor?
Bu sorunun hızla çözüleceği tahmini temel senaryo. Çünkü her ne kadar Türkiye içinde olsa da ticaretin Suriye tarafında yine azımsanamayacak düzeyde Suriye vatandaşı var. Bu insanların önemli bir kısmı yeni Suriye’nin iş dünyasını oluşturacak. Ancak bu sorun dikkatle not edilmesi gereken bir “olay” olarak aklın bir tarafında tutulması gerekiyor.
