HÜSEYİN GÖKÇE/ANKARA
Dünya Ticaret Örgütü’nün Ticaret Raporu 2026 üzerine bir değerlendirme hazırlayan TEPAV Ticaret Çalışmaları Merkezi Direktörü Bozkurt Aran, küresel ticaret sisteminin kritik bir kavşakta olduğunu söyledi. DTÖ üyesi 166 ülkenin anlaşması gereken alanları ve hareketsizliğin ekonomik maliyetlerini ortaya koyan raporun ana tezinde DTÖ’nün gümrük tarifelerini azaltıp, ticaret politikasının öngörülebilirliğini artırarak dünya ekonomisinin olağanüstü ölçüde bütünleşmesinin sağlandığının altı çiziliyor. Aran’a göre raporda sürecin aynı zamanda ticari sürtüşmeleri daha karmaşık hale getirdiği de ileri sürülürken, gelişmiş ülkelerin iç düzenlemelerinin küresel ticaretin merkezinin aşınmasına neden olduğu vurgulanıyor.
Kazanımlar eşit dağıtılmadı
Rapora göre kazanımlar eşit olarak dağıtılmadı. En az gelişmiş ülkelerin dünya ticaretindeki payı yüzde 1’in altında ve bu ülkelerin imalat/hizmet maliyetleri yüksek gelirli ülkelerin yüzde 50 üzerinde seyrediyor. Rapor, ticaretin toplam refaha etkisini ortaya koyarken, ülke, bölge, firmalar ve çalışanlar arasında dağılım sorunu olduğunu da kabul ediyor. Raporda 2050 yılına kadar alternatif üç düzene göre de simülasyon yapılmış. Buna göre DTÖ yerine serbest ticaret anlaşmaları ağının bulunması halinde küresel GSYH yüzde 6.9, küresel ihracat ise yüzde 26.9 azalacak. Jeopolitik bloklara ayrılmış dünyada ise küresel GSYH yüzde 5.1, küresel ihracat ise yüzde 18.6 azalıyor. Buna güçlendirilmiş çok taraflı iş birliği sağlanması halinde ise küresel GSYH yüzde 2.9, küresel ihracat ise yüzde 17.9 artıyor.
