ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektöründe birinci gündem takipteki alacaklardaki yükseliş olmaya devam ediyor. 2026 öncesinde en çok tüketici kredilerinde ve bireysel kredi kartlarında öne çıkan takipteki alacak oranı problemi bu yıl şirketlere sıçradı.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre son bir yılda TL cinsi taksitli ticari kredilerde takipteki alacak hacmi yüzde 122,06 arttı, KOBİ kredilerinde de takipteki alacak hacmi büyümesi yüzde 120'yi geçti. Takipteki alacak oranı da aynı dönemde taksitli ticari kredilerde 1.24, KOBİ kredilerinde 1.41 puan arttı ve yüzde 4'ün üzerine çıktı. Taksitli ticari ve KOBİ kredilerinin toplam TL cinsi takipteki alacak bakiyesi içindeki oranı da son bir yılda tüketicinin önüne geçti.
Şirketlerin takipteki alacak hacmi ikiye katladı
Enflasyonla mücadele kapsamında uygulanan sıkı para politikasında Orta Doğu’yu karıştıran savaş nedeniyle bir süre daha gevşeme beklenmiyor. Sıkı para politikasının getirdiği yüksek faizler ve finansmana erişimin zorlaşmasının yanı sıra enflasyon nedeniyle bozulan gelir dağılımı bankacılık sektöründe son yıllarda takipteki alacak sorununu yeniden ilk sıraya yükseltti. Sıkılaşmanın gevşememesi sorunun gündemde kalmasını devam ettirirken artık tüketicide değil şirketlerde sorun daha öne çıkmaya başladı.
Bankalar gruplar halinde değerlendirdikleri kredilerde anapara veya faizini 90 günden fazla aksattığında o krediyi takipteki alacak olarak değerlendiriyor.
BDDK haftalık verilerinden EKONOMİ’nin yaptığı hesaplamalara göre TL cinsi kredilerde takipteki alacak hacmi 17 Nisan ile biten hafta itibariyle 683.8 milyar lira seviyesinde. Bu geçen yıl aynı haftaya göre yüzde 84,61'lik bir yükselişe işaret ediyor. Tüketici kredilerinde geçen yılın aynı haftasına göre yüzde 73'lük artışla 135.4 milyar liraya çıkan takipteki alacak hacmi, ihtiyaç kredilerinde ise yüzde 73,15 yükselerek 133.7 milyar liraya geldi. Bireysel kredi kartlarında takipteki alacak bakiyesi yüzde 88,2 artışla 148.8 milyar lira oldu. TL cinsi taksitli ticari kredilerde geçen yıla göre yüzde 122,06 artan takipteki alacak hacmi 119.8 milyar liraya, KOBİ kredilerinde yüzde 120,33 artışla 239.9 milyar liraya, kurumsal kredi kartlarında ise yüzde 126,2 artışla 26.2 milyar liraya ulaştı.
Takipteki alacakların yüzde 35’i KOBİ kaynaklı
Şirketlerde takipteki alacak hacmi yükselişi son bir yılda tüketicilerdekinin önüne geçerken toplam takipteki alacak bakiyesi içindeki payında da aynı değişim yaşandı.
Geçen yıl toplam takipteki alacak hacminde tüketici kredilerinin payı yüzde 20,85 iken bu yıl nisanda bu oran yüzde 1.33 puan düşüşle yüzde 19,81'e geriledi, bireysel kredi kartlarında takipteki alacak bakiyesi içindeki pay 0.41 puanlık yükselişle yüzde 21,76'ya geldi. Belirgin değişim şirketlerde gerçekleşti.
TL cinsi takipteki alacak bakiyesi içinde taksitli ticari kredilerin payı geçen yıl yüzde 14,57 iken bu yıl yüzde 17,53'e çıktı, neredeyse 3 puanlık bir artış yaşandı. KOBİ kredilerinde ise geçen yıl yüzde 29,40 olan pay bu yıl yüzde 35,1'e kadar yükseldi ve 5.7 puana varan artış ortaya çıktı. Kurumsal kredi kartlarının toplam takipteki alacak bakiyesi içindeki payı da 0.7 puan yükselişle yüzde 3,83'e geldi.
Bankaların alacaklar için ayırdığı karşılık iki katına çıktı
Takipteki alacak oranı son bir yılda TL cinsi her kredide yükselse de şirketlerdeki yükseliş tüketiciyi geçti. Geçen yıl nisanda yüzde 3,36 olan TL cinsi kredilerde takipteki alacak oranı bu yıl 0.94 puan arttı ve yüzde 4,30'a yükseldi.
Tüketici kredilerinde 0.74 puan yükselişle yüzde 3,55'ten yüzde 4,30'a çıkan takipteki alacak oranı, ihtiyaç kredilerinde 0.82 puan artarak yüzde 4,87'den yüzde 5,69'a geldi. Bireysel kredi kartlarında yaklaşır 1 puanlık artışla takipteki alacak oranı yüzde 4,01'den yüzde 5'e yükseldi. TL cinsi taksitli ticari kredilerde 1.24 puan yükselişle takipteki alacak oranı yüzde 2,97'den yüzde 4,22'ye, TL cinsi KOBİ kredilerinde yüzde 2,87 olan takipteki alacak oranı 1.41 puan artışla yüzde 4,27'ye sıçradı.
Bankacılık sektörü takipteki alacaklar için ayırdıkları karşılığı da son bir yılda neredeyse ikiye katladı. Sorunu dikkatle takip eden bankaların geçen yıl nisanda TL cinsi kredilerin takipteki alacakları için ayırdığı karşılıklar 267.4 milyar lira iken yüzde 97,6 artışla bu yıl nisanda 528.4 milyar liraya yükseldi.
Özellikle ihtiyaç ve bireysel kredi kartlarında son yıllarda oldukça tartışılan sorunun sürmesi ve şirketlerde daha ağır hissedilmeye başlaması uzmanlara göre BDDK tarafından devreye alınan yapılandırmanın da çok yeterli olmadığını gösteriyor.
KOBİ kredilerinde bozulma daha büyük
BDDK verilerinden EKONOMİ'nin yaptığı hesaplamalara göre TL cinsi ticari kredilerde takipteki alacaklarda en büyük pay KOBİ kredilerinin. Ancak KOBİ kredilerinin ticari kredilerdeki toplam takipteki alacak bakiyesi içindeki payı son bir yılda çok daha büyüdü. Geçen yıl nisanda KOBİ kredilerinin toplam ticari kredilerdeki takipteki alacak bakiyesi içindeki payı yüzde 51,13 iken bu yıl bu pay 9 puan yükselişle yüzde 60,1'e geldi. Taksitli ticari kredilerin payı ise geçen yıl yüzde 25,34 iken bu yıl yüzde 30'a çıktı. Kurumsal kredi kartlarının payı da yüzde 5,44'ten yüzde 6,56'ya yükseldi.
