ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul’da, yaşanan fon krizinin etkilerini atlatmak için şirketler harekete geçti. Geri alım programları art arda açıklanırken sadece cuma günü şirketlerin ve ortakların yaptığı geri alım 3.8 milyar lirayı geçti. Geçen haftanın tamamında ise yapılan pay geri alımının büyüklüğü 5 milyar liraya yaklaştı. Şirketler geçen hafta açıkladığı geri alım programı da 11 milyar liraya dayandı. Fon krizinin en sert günlerinin yaşandığı geçen hafta borsada işlem gören 613 hissenden 8 hisse her gün taban, olurken 52 hisse yüzde 30 ve üzeri, 161 hisse yüzde 20 ve üzeri 424 hisse de yüzde 10 ve üzeri düştü.
Her gün taban oldular
Yatırım fonlarında yaşanan likidite krizi geçen hafta Borsa İstanbul’u salladı. Kamu, dört bir koldan sorunun yayılmasını önlemek için adımlar atarken krizin faturası ağır oldu. Borsa İstanbul BIST 100 endeksi geçen hafta yüzde 8,18, bankacılık endeksi yüzde 3,65, halka arz endeksi ise yüzde 20,84 kayıp yaşadı. BIST 100’ün piyasa değeri 12,8 trilyon liraya geriledi. Teminat tamamlama çağrıları, sert düşüşün yaşandığı 16 Eylül sonrasında 1,76 trilyon liraya çıkarken 18 Eylül itibarıyla 452,6 milyar liraya geriledi. Geçen hafta sadece 19 hisse yükselirken 3 hissenin fiyatında önceki haftaya göre değişim olmadı. 591 hisse kayıp yaşadı. Yani borsada işlem gören şirketlerin yüzde 96,4’ü geçen haftayı kayıpla geçirdi. En dikkat çekici gelişme ise Sermaye Piyasası Kurulu’nun işleme kapattığı veya tasfiye kararı aldığı yatırım fonlarının portföylerinde yer alan şirket hisselerinin her gün taban olmasıydı. Selçuk Ecza, Anel Elektrik, Hedef Holding, Katılımevim, Gündoğdu Gıda, Odine ve Pasifik Eurasia hisseleri geçen hafta yüzde 40,86 düştü, yani her gün taban gördü.
Halka arz endeksinde sert kayıp
Borsa İstanbul’daki 36 endeksin tümü geçen hafta düşerken en düşük kayıplar yüzde 2,58 ve yüzde 3,65 ile sigorta ve bankacılık endekslerinde gerçekleşti. En sert düşüşler ise yüzde 24,02 ile bilişim, yüzde 20,84 ile halka arz, yüzde 20,77 ile finansal kiralama ve faktoring endekslerinde yaşandı. Borsadaki hisselerin yüzde 96’sından fazlası değer kaybedince şirketlerden de birbiri ardına pay geri alım açıklamaları gelmeye başladı. Geri alım programları devam eden şirketlerin yanı sıra programlarını tamamlayan ya da güncelleyen şirketler de öne çıktı.
Toplam 91 şirketten geri alım
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) verilerinden EKONOMİ’nin yaptığı hesaplamalara göre, 18 Eylül günü 47 şirket kendi paylarında geri alım gerçekleştirdi. Uzmanlara göre, şirketlerinin değerinin olması gerekenin altında olduğunu düşünen, hisse fiyatının şirketin gerçek performansını yansıtmadığına inanan şirketler, hem kendilerini hem de hisselerine yatırım yapan yatırımcıları korumak için geri alıma yöneldi. Bu 47 şirketin kendi paylarında yaptığı tek günlük geri alımların tutarı 3,8 milyar lirayı geçti. Bazı hisselerde geri alım programı dışında yönetim kurulu üyelerinden gelen alım emirleri dikkat çekti. Haftanın son işlem günü hızlansa da pay geri alımları geçen hafta boyunca hareketlenmeye başlamıştı. KAP duyurularından yapılan hesaplamalara göre, 14-17 Eylül’de 44 şirket kendi paylarında geri alım gerçekleştirdi ve bu alımların büyüklüğü de yaklaşık 1 milyar liraya ulaştı. Böylece geçen hafta toplam 91 şirket geri alım gerçekleştirdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu da bankaların pay geri alımlarında esneklik sağlayan kararını geçen hafta açıkladı. Yeni geri alım programları açıklayan şirketler arasında haftanın ilk işlem günü 2,5 milyar liralık programıyla Türk Telekom öne çıktı. Enerya ile Ahlatçı Holding 2 milyar liralık geri alım programını duyururken yeni halka arz şirketlerinden Çitlekçi’nin 1 milyar liralık pay geri alım programı açıklaması dikkat çekti. Metropol 1,2 milyar liralık, Gedik Yatırım ise 700 milyon liralık geri alım programını devreye aldığını duyurdu. Toplam 13 şirket, geçen hafta 11,2 milyar lira büyüklüğünde geri alım programı kararı açıklamış oldu.
Bir haftada fonlardan çıkış 371,4 milyar lira
Kriz, yatırım fonlarında nakit çıkışını hızlandırdı. Bir haftalık toplam net nakit çıkışı 371 milyar 380,5 milyon liraya ulaşırken işleme kapatılan ve tasfiye kararı alınan fonların dışında para piyasası fonlarındaki çıkışlar dikkat çekti. Geride bıraktığımız haftada 439 yatırım fonuna net nakit girişi gerçekleşirken 940 fondan nakit çıkışı yaşandı. Böylece TEFAS’a açık veya kapalı 2 bin 50 fonun yüzde 46’sında nakit çıkışı görüldü. Merkezi Kayıt Kuruluşu verilerine göre, 31 Ağustos itibarıyla 10,97 trilyon lira olan yatırım fonlarının toplam piyasa değeri, 18 Eylül itibarıyla 10,46 trilyon liraya indi. Yaklaşık 510 milyar liralık piyasa değeri kaybı gerçekleşti.
