ŞEBNEM TURHAN
Dezenflasyon programı savaş nedeniyle kesintiye uğrayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, piyasayı yüzde 40 faizden fonlamaya devam ederken temmuzun ikinci yarısından itibaren piyasadan çektiği para miktarını 1 trilyon liranın üzerine taşıdı. Net fonlama negatifte devam ederken son üç günde sterilizasyonu yarıya indirdi. Ancak bu sıkılık Kapalıçarşı ve reel sektör tarafından TL bulmanın zorlaştığı yorumlarına yol açarken, uzmanlar bu miktarda piyasadan TL çekmenin normal zamanlardan daha yoğun bir sıkılaşma getirdiğine, şu an hem miktar hem de fiyat bazlı sıkılaşma yapıldığına işaret etti.
TCMB’nin sıkı para politikası sürüyor
TCMB ocak Para Politikası Kurulu toplantısında 100 baz puanlık faiz indirimi sonrasında bu yılki diğer 4 toplantısında politika faizine dokunmadı. Hatta mart PPK’sında yüzde 37’den piyasaya para verdiği haftalık repo ihalelerine ara verdi ve şu zamana kadar da yeniden ihale açmadı. Son olarak temmuz PPK’sında da pas geçen TCMB’nin verilerine göre toplam sterilizasyonu yani piyasadan çektiği para miktarı da 30 Temmuz’a kadar 1 trilyonun üzerinde seyretti. 29 Temmuz’da 1.29 trilyon liraya kadar çıktı. Ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti de yüzde 40’de kalmaya devam etti. 30 Temmuz’dan itibaren ise sterilizasyon miktarını indirmeye başlayan TCMB’nin analitik bilançosuna göre dün itibariyle toplam piyasadan çektiği para 700 milyar liraya kadar indi. Yani neredeyse yarıya indirdi piyasadan çektiği miktarı.*** TCMB’nin bu sıkılığı piyasaya da yansıdı. Kapalıçarşı esnaflarının verdiği bilgiye göre TL bulmak oldukça zorlaştı ve Kapalıçarşı’da “TL tatile çıktı” yorumları yaygınlaşmaya başladı.
Ticari aktivitenin yavaşladığı dönem
EKONOMİ’ye bilgi veren piyasa uzmanları TCMB’nin 1 trilyon lira civarı piyasadan para çektiğini hatırlatarak yurtdışında TL çokluğuna rağmen yurtiçinin oldukça sıkı olduğuna dikkat çekti. Bir diğer uzman ise reel sektörün her zaman bu konuda dertli olduğunu hatırlatarak TL bulunamıyor noktasında bir sıkılık görmediğini dile getirdi. Aynı uzman TCMB’nin aylardır sıkı likidite politikasıyla ilerlediğine de işaret etti.
Ekonomist Uğur Gürses savaşla birlikte TCMB’nin daha sıkılaştırdığı para politikasının devam ettiğini dile getirerek, ticari aktivitenin de bu dönemde yavaşladığını hatırlattı. Gürses, “Ticari aktivitenin yavaşladığı dönemde şirketlerin nakit girişleri yavaşlar ve azalır. Aynı zamanda sıkı para politikasının da uygulanmasıyla şirketlerin piyasada para yok algısı güçleniyor” diye konuştu.
Hem miktar hem fiyat bazlı sıkılaşma
ICBC Yatırım Hazine Direktörü Dr. Alp Şerbetli de TCMB’nin sterilizasyonunun en yüksek 1,3 trilyon liraya çıktığını önceki gün itibariyle 662,7 milyar liraya düştüğünü belirterek, zaman zaman maaş ödemeleri, vergi ödemeleri nedeniyle TL’de bir sıkışıklık olabildiğini ancak son dönemde alışılmışın dışında bir sıkışıklık görmediğini söyledi. Ancak Şerbetli, reel sektör ve serbest piyasanın son dönemde TL bulma güçlüğü konusunda haklı nedenleri olduğuna işaret ederek, hem piyasadaki toplam talebin daraldığını hem de sıkılaşmanın sürdüğünü vurguladı. Şerbetli bu dönemde hem miktar hem de fiyat bazlı sıkılaşma yaşandığına dikkat çekti. TCMB’nin yakın zamanda piyasa fonlamasını gevşetmesini beklemediğini söyleyen Şerbetli, eylül PPK ile birlikte belki haftalık fonlamaya geçebileceğini bu durumun da kredi faiz oranlarında biraz aşağı hareket yaratabileceğini kaydetti. Şerbetli, döviz tarafında da olağanüstü bir durum olmadığını sadece TCMB’nin aylık olarak yüzde 1,25’lerde yukarı gitmesine izin verirken bu oranın yüzde 1,75-1,85 aralığına çektiğini dile getirdi.
