Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) açığı, 2025 bütçe tahminlerinin oldukça altında bir seviyede kalırken, bütçeden tüm kalemlerde kuruma aktarılan transferler kasım ayı sonu itibariyle GSYH’nin yüzde 3.93’ü seviyesine ulaştı. Aralık ayı mali verileri açıklandığında bu oran yüzde 4’ü aşacak. Bir önceki yıl bu oran yüzde 3,14 düzeyindeydi. Geçmiş yıllarda da ağırlıklı olarak yüzde 3-4 aralığında seyretmişti. Tutar bazında, SGK’ya yapılan bütçe transferleri bir önceki yıla göre yüzde 21,5 oranında artarak 1 trilyon 753.5 milyar TL düzeyine ulaştı. SGK’nın hem gelir, hem de giderleri bütçe tahminlerinin altında kalırken, açığı yine bütçe tahmininin ancak yüzde 22,83’ü seviyesinde, 73.6 milyar TL düzeyinde gerçekleşti.
Gelir ve gider: Bütçe transferlerini yükselten unsurlar SGK’nın gelirleri, 5.2 trilyon TL olan bütçe tahmininin altında 4 trilyon 980 milyar TL düzeyinde gerçekleşti. Giderleri ise 5.5 milyar TL tahmin edilirken, 5 milyar 54 milyon TL düzeyinde yılı tamamladı. Böylece her iki kalemde bütçe tahmini tutmasa da yıllık açık 322.8 milyar TL tahmin edilirken, 73 milyar 676 milyon TL düzeyinde tamamlandı.
Gelirler içinde prim gelirleri, devlet katkısı, emeklilere verilen destek nedeniyle bütçeden aktarılan ek ödeme kalemleri tahminin altında kaldı. Diğer yandan, görece tutarı düşük olan yapılandırma gelirleri (2025 tamamı için gelir 10 milyar 31 milyon), diğer gelirler bütçe tahminini aştı. Bunlar içinde 361.1 milyar TL tahmine karşılık, 389.7 milyar TL gelir elde edilen, faturalı ödemeler ve ek karşılıklar yüksek tutarlı kalemlerdeki artış olarak öne çıktı.
Ek ödemeler, ek karşılıklar ve faturalı ödemeler, gerçekte SGK’nın prim gelirlerine bağlı olan emeklilik-sağlık yükümlülüklerinden değil, hükümet tarafından sosyal-ekonomik gerekçelerle verilen görevlerden kaynaklı olduğu için bütçeden yapılan transferleri kapsıyor. SGK’nın geliri olarak görünen bu tutarların kaynağı bütçe olduğu için teknik olarak açık finansmanına yansımıyor ancak yine de kamunun toplam harcaması içinden gerçekleşiyor. Bu kapsamdaki en büyük ödeme kalemi, sosyal güvenlik sistemine katkı amacını taşıyan her bir çalışan için SGK’ya karşılıksız olarak bütçeden aktarılan “devlet katkısı” oldu. 2025’te bu tutar 802.8 milyar TL olarak gerçekleşti.
Giderlerde ise 3.7 trilyon TL tahmin edilen emekli aylıkları 3.4 milyar TL olarak gerçekleşti. Bu kalem dahil, tüm gider kalemleri bütçe tahminlerinin altında kaldı. Tahminin üstünde gerçekleşen tek kalem ise SGK’nın aynı zamanda bütçeden aldığı ve gelirde de yer alan, prim karşılığı olmayan çeşitli görevler ve sosyal ödemelere aracılıktan oluşan faturalı ödemeler kalemi oldu.
Toplam bütçe transferleri 1,4 trilyon lira
SGK’nın tüm gelirleri içinde, açık finansmanı hariç, her bir çalışan için devletin SGK’ya verdiği tutar, düşük gelirli emeklilere ilave maaş dışı ödemeler, emekli ikramiyesi vb. sosyal ve ekonomik nedenlerle yapılan bütçe transferlerinin toplamı (devlet katkısı + ek ödeme + faturalı ödemeler ve ek karşılık) toplamı 1 trilyon 380.9 milyar TL olarak gerçekleşti. Bunların toplamı bir önceki yıl aynı dönemde 1 trilyon 73.3 milyar TL düzeyindeydi. Memur ve benzeri kamu çalışanlarının sigorta primleri diğer kalemlerle birlikte konsolide bütçe transferleri kaleminin içinde bulunuyor. Bunlar da dahil edildiğinde bütçeden her türlü ödeme için SGK’ya transferi, enflasyonun da etkisiyle 2022 yılından bu yana yüksek hızla artıyor. 2021-2024 yılları arasında toplam bütçe transferi yüzde 472 arttı. Sadece 2023’te artış yüzde 118,5 olmuştu. 2024’te 1 trilyon 442.6 olan konsolide bütçe transferleri, 2025 yılı Kasım ayı sonunda 1 trilyon 753.5 milyar TL olarak belirlendi. 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 21,5 artışla, yüzde 69,8 olan 2024 artışından daha düşük bir yükseliş gerçekleşse de, GSYH’ye oran olarak toplam bütçe transferleri gideri artış kaydetti. 2021 itibariyle GSYH’ye oranı yüzde 4’lerin altına gerileyen konsolide bütçe transferleri, 2025 Kasım itibariyle yine yüzde 3.93 ile yüzde 4’ler sınırına yaklaştı, Aralık ayı gerçekleşmesiyle birlikte bu oran yüzde 4’ün üzerine çıkmış olacak.
