MEHMET KAYA/ANKARA
Hizmet ihracat ve ithalatında Türkiye fazla veren pozisyonunu koruyor. Son dönemde özellikle navlun gelirlerindeki artışla birlikte, verilen fazla da yükselmeye devam ediyor. Diğer yandan sayısal teknoloji yoğun hizmetlerde ise verilen açıkta artış eğilimi gözlendi. Bunlar arasında bulunan ve ses ve data iletimi, bunların altyapılarının işletilmesi, uydu işletimi, özel yazılım geliştirme (lisanslar için ödemeler hariç) veri yönetimi-bulut hizmetleri, sayısal platformlara abonelikler gibi alanları kapsayan "Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri" yıllıklandırılmış bazda temmuz ayında 1.3 milyar dolar açığa ulaştı. Bir önceki yıl aynı ayda yine yıllıklandırılmış açık 100 milyon dolar seviyesindeydi. Bu kalemde geçmişte yatırım dönemlerinde yıllık bazda ciddi yükselişler olsa da ya fazla veriliyor, ya da görece düşük seviyelerde açık oluşuyordu. Bu arada, hizmetler dengesi (fazlası) Temmuz ayında yıllıklandırılmış bazda bir önceki yıl aynı döneme göre yüzde 3,6 oranında artarak 63.5 milyar dolara ulaştı.
Dizi satışları öne çıkıyor
Türkiye’nin dizi satışlarıyla gündeme gelen ve bir dönem 1 milyar dolara yakın gelir elde edilen alanlar ile yapay zeka, film ve dizilerin sunulduğu büyük platformlar, bulut-yazılım hizmetleri gibi alanlarda Türkiye’nin son dönemde açığında büyüme eğilimi gözleniyor. Bu kapsamdaki hizmetler farklı kalemlere gidebiliyor.
Örneğin, yapay zekanın paralı versiyonuna abonelik “bilgisayar hizmetleri” altına giderken, bir sosyal medyanın paralı versiyonunu kullanmak “kişisel-kültürel eğlence” kapsamında izleniyor. Bunların toplamında ise açık Temmuz ayı itibariyle yıllıklandırılmış veride yüzde 15,21 oranında artarak 15 milyar 239 milyon dolara ulaştı.
Bunlar içinde “Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri” kalemindeki dalgalanma ve 2026 için yüksek oranlı artış dikkati çekti. Bu kalemde yıllıklandırılmış bazda Temmuz ayı itibariyle artış, bir önceki yıla göre yüzde 1213 arttı. Bu bir ara veri olsa da, yıllık verilere bakıldığında, özellikle yatırım dönemlerine işaret eden yıllar dışında, bu kalemde sınırlı bir açık oluştuğu gözleniyor. Verilerde, ödemeler dengesi metodolojisindeki değişiklikler de etkili olabiliyor ancak geneli itibariyle bakıldığında, entelektüel- yaratıcı hizmetler alanında Türkiye’nin düzenli bir gider artışı ve açık yükselişi öne çıkıyor.
Hangi hizmetleri kapsıyor?
Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri temel başlıklar olarak telekomünikasyon araçları üzerinde yayın yapmak için ödediği ücretler, yine şebeke altyapısı üzerinden ses, görüntü, veri iletimi için ödenen ücretler, internet şebekesi işletenlere yapılan ödemeler, veri işlemeyle ilgili donanım ya da yazılım kullanma karşılığı ödenen hizmetler, özel yazılım geliştirme, yazılım danışmanlığı, yazılımların perakende satılması için ödenen ücretler, bulut sistemler, veri, içerik ve haber gibi içerik satınalmaları, bir sistemi kullanmak için abonelikler, veri tabanlarına erişim gibi hizmetleri kapsıyor.
