ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektöründe bireysel ve kurumsal kredilerde büyüme savaş öncesi dönemine göre değişim göstermedi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre savaş öncesi 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi yüzde 34,84 seviyesindeyken 24 Nisan haftası itibariyle yine yüzde 34,37’de şekillendi. Savaş döneminde TCMB iki Para Politikası Kurulu toplantısını pas geçtiği gibi fonlama maliyetini de yüzde 40’a yükseltti. Bu bankacılık sektöründe kredi faiz oranlarını arttırdı ama bankacılık sektörü kaynakları kredilerde tek belirleyicinin TCMB’nin koyduğu büyüme sınırı olduğunu her bankanın sınırı dahilinde kredi kullandırmaya devam ettiğini vurguladı.
Ticari kredide yüzde 50 aşıldı
28 Şubat’ta başlayan savaş öncesinde yüzde 36-41 bandında olan ticari kredi faizleri TCMB’nin sıkılaştırmasının da etkisiyle yüzde 50’yi aştı. Savaş ateşkes ve müzakere dönemine girse de ticari kredi faizlerinde henüz bir düşüş yaşanmış değil, TCMB de bu dönemdeki iki Para Politikası Kurulu toplantısında faizleri sabit tuttu, piyasayı fonlama maliyetini de yüzde 40 seviyesinden yapmaya devam etti. Aynı dönemde ihtiyaç kredi faizleri de 1 puana yakın yükselişe gerçekleştirdi. Tüm bu kredi faizlerinde yükseliş kredi talebini ve bankaların kullandırma seviyelerinde belirgin bir değişikliğe neden olmadı.
Yavaşlama kalıcı olmadı
Merkez Bankası haftalık verilerine göre 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi 27 Şubat ile biten haftada yani savaştan hemen önce yüzde 34,83 seviyesindeydi. Tüketici kredi büyümesi 13 haftalık yıllıklandırılmış olarak aynı hafta yüzde 41,85, ticari kredi büyümesi ise yüzde 31,26 olarak şekillendi. Savaşın ilk ayında piyasalardaki dalgalanma ve belirsizliğin de etkisiyle 27 Mart ile biten haftada toplam kredi büyümesi 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış olarak yüzde 28,46’ya gerilerken, tüketici kredi büyümesi yüzde 34,04’e, ticari kredi büyümesi ise yüzde 24,96’ya kadar indi.
Kredi büyüme hızlarında ilk ayda yaşanan yavaşlama kalıcı olmadı ve yeniden hızlandı. 24 Nisan ile biten hafta itibariyle 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi yüzde 34,37’ye çıkarak savaş öncesi dönemini yakaladı, tüketici kredi büyümesi ise yüzde 37,16 ile savaş öncesinin bir miktar altında kaldı. Ticari kredi büyümesi ise yüzde 30,17 ile savaş öncesine yakın seyretti.
Belirlenen sınırda büyüyor
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) haftalık verileri de geçen yılın aynı haftasına göre hem tüketici hem de ticari kredilerde büyümeye işaret ediyor. BDDK verilerine göre 24 Nisan ile biten haftada toplam TL cinsi kredi bakiyesi 16.02 trilyon lira, tüketici kredileri 3.18 trilyon liraya, taksitli ticari krediler ise 2.84 trilyon liraya geldi. Geçen yılın aynı haftasında TL cinsi toplam kredi bakiyesi 11.12 trilyon lira, tüketici kredileri 2.23 trilyon lira, taksitli ticari krediler ise 1.82 trilyon lira idi. Geçen yılın aynı haftasına göre toplam krediler yüzde 44,06, tüketici kredileri yüzde 42,6, taksitli ticari krediler ise yüzde 56,04 artmış durumda.
Bankacılık sektörü kaynakları kredi iştahının her dönem olduğunu ancak kredi kısıtları öncesindeki dönemlerdeki gibi kullandırımın artış veya azalışına göre yorum yapmanın mümkün olmadığını söyledi. Kaynakların verdiği bilgiye göre tüm bankalar 8 haftalık büyüme sınırları doğrultusunda imkanlarına göre hem tüketici hem de ticari kredi kullandırımına devam ediyor. Özellikle ticari tarafta kredi ile işlerin yürümeye devam ettiğini belirten kaynaklar savaş öncesi ne ise şu anda da aynı şekilde kredi vermeye ve TCMB’nin belirlediği sınırda büyümeye devam ettiğini dile getirdi.
Kredi kartlarında da büyüme savaş öncesini geçti
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verileri 13 haftalık yıllıklandırılmış olarak kredi kartlarında büyümenin savaş öncesini geride bıraktığını ortaya koydu. Verilere göre 27 Şubat haftasında toplam kredi kartı büyümesi 13 haftalık yıllıklandırılmış olarak yüzde 46,23 seviyesinde iken bireysel kredi kartlarında büyüme yüzde 47,85, kurumsal kredi kartlarında ise yüzde 44,20 idi. 24 Nisan haftasına gelindiğinde 13 haftalık yıllıklandırılmış toplam kredi kartı büyümesi yüzde 52,6'ya yükselirken, bireysel kredi kartlarında yüzde 48,67'ye çıktı, kurumsal kredi kartlarında ise yüzde 66,27'ye kadar yükseldi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verileri geçen yıl aynı haftada bireysel kredi kartı bakiyesinin 2 trilyon lira, kurumsal kredi kartı bakiyesinin ise 611.6 milyar lira olduğunu gösteriyor. 24 Nisan haftasında bireysel kredi kartı bakiyesi 3 trilyon lirayı geçti, kurumsal kredi kartı bakiyesi de 935.1 milyar liraya yükseldi.
