Mehmet KAYA
Uluslararası Para Fon, (IMF) salgın döneminde hızlanan sayısallaşmanın işgücü diğer piyasalara yönelik yaptığı incelemede, salgında kullanılan işgücü piyasası araçlarının ve çalışma yöntemlerinin kalıcı olacağı sonucuna vardı. Gelişmiş ekonomilerdeki verilerden hazırlanan ve “Salgında hızlanan sayısallaşma, işgücü piyasasında kalıcı etki oluşturdu” denilen raporda, kapsamdaki ülkelerde sayısallaşmanın yüzde 6 oranında arttığı belirlenirken, salgın öncesi görece daha az sayısallaşmış küçük firmaların büyük bir hızla sayısallaştığı ve oranlarının yükseldiği belirlendi.
Sayısal dönüşümü hızlandıran firmaların salgın döneminde işgücü verimliliğindeki kaybı yüzde 20 daha az yaşadığı belirtilen raporda, daha az sayısallaşan şirketlerle daha yüksek sayısallaşan şirketlerin net faktör verimliği arasında bariz fark olduğuna işaret edildi.
“COVID-19 Salgınında Sayısallaşma” başlığını taşıyan raporda, gelişmiş ekonomilerde salgının sayısal dönüşümü nasıl hızlandırdığı incelendi. Sayısallaşmanın yüksek olduğu ülkelerde, emek üretkenliğinin korunduğunu belirleyen rapor, görece daha düşük sayısallaşmış ülkelerde ise süreci hızlandırdığını, buna karşılık hala sayısallaşma alanında boşluk olduğu vurgulandı. Raporda, küçük işletmeler aleyhine ve bazı sektörlerde boşluğun daha da fazla olabildiği ancak salgında en hızlı sayısallaşanların da geri kalmış bu sektörler ile küçük işletmeler olduğu kaydedildi. Restoran sektörü buna örnek gösterildi. Rapor, sayısal şirketlerin toplam faktör verimliliğinin arttığını, işgücü verimliliği kaybının sayısallaşmış şirketlerde daha az sayısallaşmış olanlara kıyasla yüzde 20 daha düşük gerçekleştiğini ortaya koyarken, uzun vade için daha fazla araştırma gerekmekle birlikte salgın dönemindeki sayısallaşmanın üretkenliği artırıcı, istihdamı koruyucu, ekonomik sorunların etkisini hafifl etici kalıcı etkilerinin olduğu yorumunun yapılabileceği anlatıldı.
Emek talebine korkulan etkisi (henüz) gerçekleşmedi
Salgında hızla artan uzaktan çalışmanın nitelikli işçilere olan ihtiyacı artırıp, orta ve düşük vasıftaki işçilerin iş kaybına yol açacağı yönündeki endişelerin gerçekleşmediği, sayısal olarak yapılabilen işlerin iş kaybına karşı daha korunaklı olmakla birlikte, salgın sonrasında da görece daha düşük vasıfl ı emek talebinin güçlü bir şekilde arttığı bulgusuna yer verildi.
Uzun vadeli etkinin en görünür hali evden çalışma
Salgında işgücü piyasasındaki en önemli etkinin evden çalışmada görüldüğü belirtilen raporda, Avrupa’da daha önce yüzde 5 olan oranın 2021’de yüzde 16’ya yükseldiği belirtildi. Bu olgunun ayrıca işgücüne katılımı da artırdığına işaret edildi. Rapor evden çalışmanın işe gelişgidişi azaltma, zaman yönetimi gibi avantajlarla refaha da olumlu katkı sağlayabileceği ancak firmaları işgücü arzına daha fazla bağımlı hale getirebileceği değerlendirmesi yapıldı. Rapor, sürecin iyi yönetilmesi için politika yapıcıların ülkeler ve sektörler arası sayısallaşma boşluğunu giderici adımlar atması, sayısallaşmayla elde edilen faydanın adil dağıtımı, sağlıklı rekabetin korunmasına odaklanılması önerildi.
