FERZAN ÇAKIR
Kurumsal Risk Yönetimi Derneği (KRYD) tarafından düzenlenen 12. Global Riskler Zirvesi, “Nasıl Yönetiriz? Belirsizlikten Dayanıklılığa” temasıyla İstanbul’da gerçekleştirildi. Sabancı Center’daki zirve, iş dünyası, finans ve akademi çevrelerinden geniş katılımla yapıldı. Zirvenin Stratejik Ortaklığını ve Ana Sponsorluğu’nu Axa Sigorta üstlenirken, diğer sponsorlar AON, MARSH, Bain&Company, BDO, KPMG oldu. Zirve EKONOMİ Gazetesi işbirliğinde gerçekleştirildi.
Zirvede, iş dünyasının karşı karşıya olduğu jeopolitik gerilimler, dijital riskler, iklim kaynaklı ve ekonomik belirsizlikler ele alınırken, risklerin artık istisnai bir durum değil, iş dünyasının yeni gerçeği olduğu yaygın görüştü.
Zirvenin açılışı KRYD Başkanı Bora Akdoğanlar ve TÜSİAD Başkanı Ozan Diren’in konuşmalarıyla yapılırken, FERMA Başkanı Philippe Cotelle de konuk konuşmacı olarak yer aldı. Zirvenin Basın sponsoru EKONOMİ Gazetesi’nin destekleriyle düzenlenen zirvenin Stratejik Ortak ve Ana Sponsoru Axa Sigorta oldu. Sabancı Center ev sahipliğinde düzenlenen zirvenin diğer sponsorları Aon, Marsh, Bain&Company, BDO, KPMG oldu.
Programın ilerleyen bölümlerinde EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ ve Prof. Dr. Evren Balta söyleşisi ile başlayan içerik; yönetim kurullarında risk gündemi, küresel riskler, sigorta çözümleri ve yapay zekâ gibi başlıklarda panellerle devam etti.
Zirvenin açılışında konuşan KRYD Yönetim Kurulu Başkanı Bora Akdoğanlar, dünyanın her geçen yıl daha karmaşık, kırılgan ve öngörülemez hale geldiğini belirterek, risklerin artık birbirini besleyen zincirler olduğunu vurguladı. Bu çerçevede zirvenin odağının “belirsizlikten dayanıklılığa geçiş” olduğunu ifade etti.
12. Global Riskler Zirvesi’ne ev sahipliği yapması nedeniyle Sabancı Holding’in CFO’su Orhun Köstem de bir hoş geldiniz konuşması yaptı. Merhum iş adamı Sakıp Sabancı’nın aramızdan ayrılışının 22’nci yıldönümüne denk gelen zirvede, Sakıp Sabancı da rahmet, minnet ve özlemle anıldı.
BELİRSİZLİK NORM HALİNE GELDİ
TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Ozan Diren konuşmasında, belirsizliğin artık istisna değil norm haline geldiğini vurgulayarak, ABD-Çin rekabeti, Rusya- Ukrayna savaşı ve ticarette artan korumacılık gibi gelişmelerin etkisiyle kuralların yeniden yazıldığı bir sürecin yaşandığını ifade etti. Diren’e göre jeopolitik, ekonominin belirleyeni haline geldi. Bu durum şirketlerin yatırım ve risk yönetimi süreçlerini yeniden şekillendiriyor. Türkiye açısından bakıldığında ise nearshoring ve friendshoring eğilimlerinin önemli fırsatlar sunduğunu, bu fırsatların değerlendirilmesinin önümüzdeki dönemde belirleyici olacağını ifade etti.
COTELLE: BİRLİKTE DAHA GÜÇLÜ BİR RİSK YÖNETİMİ
Avrupa Risk Yönetimi Dernekleri Federasyonu (FERMA) Başkanı Philippe Cotelle, açılış konuşmasında Avrupa genelinde risk yönetimi iş birliğini güçlendirecek yeni adımları paylaştı. Cotelle, federasyonun yaklaşımını “together stronger” sözleriyle özetleyerek, risk yönetimi ve dayanıklılık kültürünün yaygınlaştırılmasını hedeflediklerini belirtti.
17 ülke başkanının katıldığı bir çalıştay düzenlendiğini aktaran Cotelle, risklere karşı yapay zeka destekli ortak bir bilgi platformu kurulacağını açıkladı.
İklim risklerine de dikkat çeken Cotelle, “Önlem alınmazsa bazı riskler sigortalanamaz hale gelebilir” diyerek finansman odaklı “Open Césaré” ve teknoloji kaynaklı riskler için geliştirilen “Gulliver” projelerini tanıttı.
Risk yönetiminde kritik halka yönetim kurulları
● Zirvenin ilk paneli “Yönetim Kurullarındaki Risk Gündemi” başlığıyla gerçekleştirildi. EKONOMİ Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar’ın moderatörlüğünü yaptığı panelde, riskin artık artan belirsizlik ortamı nedeniyle üst karar mekanizmalarına taşındığının altı çizildi. Belirsizlik çağındaki risk yönetimine değinen ARGE Danışmanlık Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Yılmaz Argüden, “Riski iyi yönetenler değil, krizi iyi yönetenler öne çıkıyor” dedi. Türkiye’nin krizlere hızlı adapte olabildiğini ancak riskleri önleme konusunda aynı başarıyı gösteremediğini ifade etti. Bu yaklaşıma farklı bir açıdan yaklaşan UNGC Türkiye Önceki Dönem Başkanı Ahmet Dördüncü ise belirsizlik tartışmaları ile ilgili, “Belirsiz olan bir şey yok, belirgin olan şey belirsizliğin kendisi” değerlendirmesinde bulundu. Jeopolitik risklerin doğrudan yönetilemeyeceğini belirten Dördüncü, bu nedenle şirketlerin yönetim kurullarının daha stratejik bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguladı.
Teknoloji ve siber risklerin artan etkisine dikkat çeken Bağımsız Yönetim Kurulu Üyesi Lale Saral Develioğlu ise veri sızıntıları, siber saldırılar ve yapay zekâ kaynaklı gelişmelerin riskleri daha görünür hale getirdiğini belirtti. Söz konusu risklerin çoğu zaman krizler sonrasında gündeme geldiğini ifade eden Develioğlu, risk yönetiminin belirli bir uzmana devredilemeyecek kadar kritik olduğunu, tüm yönetim kurulu üyelerinin bu alanda aktif rol alması gerektiğini söyledi.
Globalde ‘siber risk’ ilk sırada Türkiye’de ‘kur’
● EKONOMİ Gazetesi Koordinatörü Didem Eryar Ünlü’nün yönettiği “Küresel Riskler ve Kurumsal Dayanıklılık” panelinde ise risklerin giderek iç içe geçtiği bu dönemde, şirketlerin risk yapısına uyum sağlama ve dayanıklılıklarını artırma ihtiyacına dikkat çekildi. Panelde AON Türkiye eş CEO’su Selda Oknas Tanbay küresel risk anketi verilerini paylaşarak; global ölçekte siber risklerin ilk sırada yer aldığını, ancak Türkiye’ye özgü olarak Türkiye verilerinde döviz kuru ve faiz gibi finansal risklerin önde çıktığını ifade etti. Tanbay, Türkiye’de dokuzuncu sırada yer alan siber riskler için “farkındalık hızla değişebilir” dedi. Marsh Türkiye, Doğu Akdeniz ve Hazar Bölgesi CEO’su Tarık Serpil ise jeopolitik risklerin diğer tüm riskleri gölgede bıraktığını belirterek, 1950’lerde yüzde 20’nin üzerindeki gümrük tarifelerinin bugün yüzde 5’e kadar gerilediğini ancak yeniden yükselişe geçtiğini söyledi. Savunma harcamalarının 3 trilyon dolara ulaştığını vurgulayan Serpil, küresel bağlılık nedeniyle en kritik riskin tedarik zinciri olduğunu ifade etti. Risklerin giderek daha kırılgan ve birbirini tetikleyen bir yapıya dönüştüğünü belirten KRYD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Sevgin Zorlucan Eke Türkiye’de işletmelerin yüzde 99,6’sını oluşturan KOBİ’lerin istihdamın yüzde 70’ini sağladığını hatırlatarak, KOBİ dayanıklılığının ekonomik yapı açısından kritik olduğunu vurguladı.
Küresel riskler değişiyor, belirsizlik derinleşiyor
● “Risk Yönetiminde Küresel Perspektifler” başlıklı paneli FERMA CEO’su Laurent Nihoul yönetti. McKinsey & Company, Associate Partner Galileo Husseini paneldeki konuşmasında, şirketlerin üçte ikisinde risk konularına özel yönetim kurulu komiteleri bulunduğunu, risklere karşı hazırlıklı olduğunu düşünen şirket oranının ise son bir yılda iki katına çıkarak yüzde 15’ten yüzde 30’a yükseldiğini söyledi. Bu tabloyu sahadaki uygulamalar açısından değerlendiren KRYD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Volkan Can ise geçmişte şirketlerin karşılaştığı risklerin büyük ölçüde sigortalanabilir olduğunu ancak bugün öne çıkan risklerin önemli bir kısmının bu kapsamın dışında kaldığını belirterek, artık şirketlerin riskleri doğrudan yönetmek zorunda olduğunu ifade etti.
Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi, CARF Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Vedat Akgiray ise risk yönetimine daha kavramsal bir perspektif getirerek pandemiyle birlikte ölçülemeyen risklerin sistemin parçası haline geldiğini, risk yöneticilerinin temkinli ancak iyimser bir bakış açısına sahip olması gerektiğini vurguladı.
Sigortada sorun rekabet değil, kapasite
● Gazeteci, Yazar Noyan Doğan’ın yönettiği “Güncel Riskler ve Sigorta Çözümleri” başlıklı panelde sigorta sektöründe sorunun rekabet değil, kapasite olduğuna dikkat çekildi.
Sigorta sektörü özelinde ise rekabetin yönü ile sermaye kapasitesi de masaya yatırıldı. AXA Sigorta CEO’su Yavuz Ölken, sorunun rekabetten çok sigortalanma oranlarının düşüklüğü olduğunu belirterek, kurumsalda yüzde 90’lara ulaşan oranların ticari tarafta yüzde 30’un, bireyselde ise yüzde 25’in altında kaldığını söyledi. Buna rağmen rekabetin hâlâ fiyat üzerinden yürüdüğünü vurgulayan Ölken, sektörün yön değiştirmesi gerektiğini ifade etti.
Anadolu Sigorta Genel Müdürü Mehmet Tuğtan ise “Bugün herkes sigorta talep etse karşılayamayız” diyerek, toplam öz kaynak büyüklüğünün tek bir büyük bankanın sermayesinin dahi altında olduğuna dikkat çekti. Sermaye artışı için dış kaynak ya da kârlılık gerektiğini belirten Tuğtan, fiyat odaklı irrasyonel rekabetin bu süreci zayıflattığını söyledi.
Türkiye Sigorta Birliği Genel Sekreteri Özgür Obalı, Türkiye özelinde katastrofik risklerin öne çıktığını, siber risklerin ise henüz yeterince fark edilmese de hızla büyüyen bir alan olduğunu belirtti. Verinin giderek daha kritik hale geldiğini ifade eden Obalı, önümüzdeki dönemde bu alandaki risklerin daha belirleyici olacağını söyledi.
Şirketlerde yapay zekanın ölçeklenebilirlik sınavı
● “Yapay Zeka ve Yetenek Yönetimi” başlıklı paneli ise EKONOMİ Gazetesi Yazıişleri Müdürü Handan Sema Ceylan yönetti. Şirketlerde yapay zeka kullanımı hızla yaygınlaşsa da dönüşüm henüz sınırlı kalıyor. Bain & Company Türkiye Yönetici Ortağı Onur Candar, birçok kurumun hâlâ pilot uygulamalarla ilerlediğini, şirket genelinde gerçek dönüşüm yaratabilen örneklerin az olduğunu belirtti.
Zorlu Holding İnsan Kaynakları Grup Başkanı Hakan Timur, çoklu sektörlerde faaliyet gösteren yapılarda yapay zeka uygulamalarının parçalı kaldığını ve bunun dönüşümü zorlaştırdığını ifade ederek, şirketlerin dağınık projeler yerine değer yaratan alanlara odaklanması gerektiğini söyledi. Dönüşümün insan boyutu ise kritik noktada.
Borusan Holding İnsan, İletişim ve Sürdürülebilirlik Grup Başkanı Nursel Ölmez Ateş, yapay zekanın insanı ikame eden değil destekleyen bir araç olduğunu vurgularken, iş kaybı endişesinin çalışan bağlılığı üzerinde risk oluşturduğuna dikkat çekti. Bu çerçevede şirketler için asıl meselenin, yapay zekayı tekil uygulamalarla sınırlamak değil, iş modeline entegre ederek ölçeklenebilir bir dönüşüm yaratmak olduğu vurgulandı.
“Madman tam olarak bu değil!”
● Zirvede “Nasıl Yönetiriz?” başlığında yapılan söyleşide EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ sordu, Özyeğin Üniversitesi Öğretim Üyesi, TÜSİAD Küresel Siyaset Forumu Akademik Koordinatörü Prof. Dr. Evren Balta cevapladı. Prof. Dr. Balta savaşların artık istisnai değil, yeni normalin bir parçası haline geldiğini vurguladı. Düşük yoğunluklu çatışmalar ve gri alan senaryolarının daha olası hale geldiğini belirten Balta, risklerin belirli ölçüde hesaplanabilirken, belirsizliklerin ise klasik modellemelerle öngörülemediğini ifade etti. Bu nedenle şirketlerin tek bir tahmine değil, farklı senaryolara dayalı stratejiler geliştirmesi gerektiğini söyledi. İran-İsrail savaşıyla ilgili soruları da yanıtlayan Balta, “Biliyorsunuz Richard Nixon, Vietnam Savaşı’nda Madman (deli adam) Teorisi’ni kullandı. Bu teori, bir liderin rasyonel davranmayabileceği, öngörülemez ve aşırı uçlarda olduğu izlenimini yayarak rakiplerini korkutma ve bu yolla taviz koparma stratejisidir. Bir gizem yaratılır, düşmanın ‘bu lider her şeyi yapabilir’ diye düşünür ve geri adım atar. Trump için de benzer bir teori gündeme geldi. Fakat bu tamamen öngörülemez bir hale geldiği için aynı etkiden bahsetmek güç. Madman tam olarak bu değil” açıklamalarını yaptı.
Enflasyon yeni normal olabilir
● Zirvede “Küresel Düzeyde Jeopolitik ve Makroekonomik Risklerin Yönetimi” başlıklı söyleşiye ise KRYD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı A. Arda Koçyan ile birlikte Bilkent Üniversitesi öğretim üyesi, TCMB Eski Baş Ekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara ve AXA Group P&C Commercial Lines CUO’su Etienne Champion katıldı.
Zirvede konuşan Bilkent Üniversitesi öğretim üyesi, TCMB Eski Baş Ekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara, küresel ekonomide artan borçluluğun yeni dönemin belirleyici unsurlarından biri haline geldiğini belirterek, borçluluğun üç temel yolla yönetildiğini söyledi: büyüme, mali disiplin ve enflasyon. Mevcut tabloda enflasyonun borcu eritmenin fiili aracı haline geldiğini vurguladı.
Türkiye örneğinde borç stokunun milli gelire oranının 2001’de yüzde 70-80 seviyelerinden bugün yüzde 40’lara gerilemesinde enflasyonun belirleyici olduğunu belirten Kara, benzer bir eğilimin küresel ölçekte de öne çıktığını dile getirdi.
Gelişmiş ülkelerde yüzde 2 enflasyon hedefinin kısa vadede gerçekçi olmadığını ifade eden Kara, yüzde 3-4 bandının yeni normal haline gelebileceğini söyledi. Merkez bankalarının da bu süreçte yalnızca fiyat istikrarına değil, finansal istikrar ve ekonomik dayanıklılığa odaklanan daha koordineli bir çerçeveye yöneldiğini belirtti.
AXA Group P&C Commercial Lines CUO’su Etienne Champion, AXA’nın 2024 risk raporuna göre jeopolitik gerilimlerin ilk sıraya yükseldiğini, iklim değişikliğinin ikinci, siber risklerin üçüncü sırada yer aldığını belirterek risklerin çoklu kriz yapısına dönüştüğünü söyledi.*** Artan oynaklığın sigorta sektöründe sermaye ihtiyacını büyüttüğünü vurgulayan Champion, yanlış fiyatlamanın kapasiteyi daralttığını ve risklerin tamamının sigortalanmasının artık mümkün olmadığını ifade etti.
"Risk, karar süreçlerine yansıtılmalı"
● Zirvenin kapanışında KRYD Kurucu Başkanı, TKYD Başkanı Dr. Tamer Saka ile EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ değerlendirme yaptı.
Dr. Tamer Saka, şirketlerde risk yönetiminin giderek yaygınlaştığını ancak çoğu zaman kağıt üzerinde kaldığını belirterek, asıl meselenin bu yaklaşımın yönetim kurullarında karar süreçlerine ne ölçüde yansıtılabildiği olduğunu söyledi. Kapanışta KRYD Başkanı Bora Akdoğanlar ile ev sahibi Sabancı’nın İK ve Sürdürülebilirlik Grup Başkanı Yeşim Özlale Önen 700’ün üzerindeki zirve katılımcılarına teşekkür ettiler.
