MERVE YİĞİTCAN
Merkez Bankası’nın politika faizinde başlattığı indirim rüzgarı ticari kredi tarafında aynı şekilde esmeyince bu durum ihracatçı kredi faizindeki düşüşe fren getirdi. EKONOMİ’nin konuya yakın kaynaklardan edindiği bilgiye göre, politika faizini 100 baz puan indiren TCMB, ardından TL reeskont kredilerinde iskonto oranını belirlediği formülde de bir değişikliğe gitti. Buna göre iskonto oranı belirlenirken kullanılan 0,63 çarpanı, 0,70 e yükseltildi. Bu şekilde son politika faizi indiriminin ardından TL reeskont faiz oranının değişmemesi sağlandı. Reeskont faiz oranları ile piyasadaki ticari kredi faiz oranları arasındaki farkın daha da açılmaması gerekçesiyle bu değişikliğe gidildiği öğrenilirken, önümüzdeki PPK toplantılarında gösterge faizi indirilmesine rağmen piyasadaki ticari kredi faizlerinde bir gerileme olmazsa, benzer uygulamanın devam edeceği tahmin ediliyor.
Bankalar indirimde ağır kaldı
Şu anda reeskont kredilerinde faiz oranı yüzde 19,32. Ancak reeskont kredisinde faizin önden kesilmesi ve teminat mektubu maliyeti eklenmesiyle oran daha da yukarılara çıkıyor. Teminat mektubunun maliyeti ise şirketin bilançosuna göre yüzde 0,5 ile yüzde 3 arasında değişiyor. Teminat mektubu maliyeti yüzde 1 olarak hesaplandığında da reeskont kredisi maliyeti yüzde 25,50 olarak çıkıyor. Şu anda ticari kredi faiz oranları ise yüzde 48-50 bandında seyrediyor. Hatırlanacağı üzere, Merkez Bankası uzun süre sabit tuttuğu politika faizinde Aralık 2024 itibarıyla indirim sürecini başlatmış, ilk adımı da yüzde 50 oranındaki faizi, yüzde 47,5’e indirmekle başlamıştı. Ardından kademeli şekilde indirimler devam etti ve Ocak 2026’daki son PPK toplantısında 100 baz puanlık indirimle politika faizi yüzde 37’ye düşürüldü. Ticari kredi faizinde ise Aralık 2024’te yüzde 55 civarında bir ticari kredi faizi söz konusu iken, şu an yüzde 48-50 maliyetle kullandırılıyor. Yani Aralık 2024-Ocak 2026 döneminde politika faizinde 13 puan indirilirken, ticari kredi faizlerinde 5-7 puan gibi bir düşüş gerçekleşti.
İhracatçı değişiklikten mutsuz
EKONOMİ’ye konuşan ihracatçılar, yüksek piyasa faizine karşın reeskont kredilerinin ihracatçı için çok değerli olduğunu söylerken; Kasım 2025’te 4,5 milyar TL’ye yükseltilen günlük limitin adeta kapışıldığını belirtti. Ancak son faiz indirimi sonrası TL reeskont faizinde beklenen indirimin gelmemesinin hayal kırıklığı yarattığını vurgulayan ihracatçılar, yanı sıra söz konusu kredide faizin önden değil, vade sonunda ödenmesini talep ediyor.
Limit arttı, rezerv katkısı azaldı
Merkez Bankası ihracatçının finansman talebini karşılama adına son yıllarda reeskont limitlerinde önemli artışlara gitti. TL reeskontta günlük limit 2023 yılında önce 300 milyon TL’den 1,5 milyar TL’ye, ardından 3 milyar TL’ye çıkarıldı. Ekim 2024’te de 4 milyar TL’ye çıkarıldı. Kasım 2025’te yapılan son artış ile limit 4,5 milyar TL’ye yükseltildi.
Öte yandan Merkez Bankası reeskont kredilerinin döviz rezervlerine katkısını düzenli olarak paylaşıyor. Buna göre 2020 yılında 23 milyar dolar ile tarihi seviyeleri bulan rezerv katkısı, bu tarihten sonra sert düşmüş; 2021 yılında 21 milyar dolara, 2022 yılında 17,6 milyar dolara, 2023 yılında 3,8 milyar dolara, 2024 yılında da 2,1 milyar dolara geriledi. Ardında geçen yıl ufak bir iyileşme ile 2,9 milyar dolara yükseldi.
