ŞEBNEM TURHAN
İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu’na yönelik geçen hafta başlayan gözaltı süreci TL varlıkları olumsuz etkilerken dün gelen tutuklama kararı bu haftanın da negatif geçeceğinin habercisi oldu. Geçen hafta Dolar/ TL üç günde yüzde 3,11 yükseldi, BİST100’ün kaybı da yüzde 16,3’e dayandı. Tahviller sert satış yedi, CDS 330 baz puana yaklaştı. Merkez Bankası anında devreye girerek önlemler alsa da TL likidite fazlası nedeniyle önlemlerin çok etkili olması beklenmiyor. Tutuklanmanın mali suçlardan kaynaklanmış olmasına rağmen dalgalanmalar nedeniyle Merkez Bankası’nın nisan toplantısında faiz indirimini pas geçmesi fiyatlanıyor. Yerlinin döviz talebi riski ise ekonomi yönetimini endişelendiriyor. Kaynaklar Hazine’den bu ay beklenen yurtdışı tahvil ihracının da yaşanan bu olumsuz fiyatlamalar nedeniyle ertelenebileceğine dikkat çekti.
Her senaryoda satış beklentisi var
Uzmanlar piyasalar için iki senaryo üzerinde duruyor. Bu iki senaryo da TL varlıklar üzerindeki kayıpların devamına işaret etse de İBB’ye kayyum atanıp atanmayacağı kritik önem arz ediyor. Birinci ve en iyimser senaryoda İmamoğlu yerine kayyum atanmaması durumunda borsa endekslerinde ve TL’de yine satış yaşansa da düşüşte bir frenleme ve dengelenme ihtimali var. Ancak her şeye rağmen muhalefetin önemli bir adayının cezaevinde olmasının siyasal atmosferi sertleştireceğini vurgulayan bankacılık sektörü kaynakları bunun da yerlinin tavrını etkileyeceğine işaret etti. Yerli yatırımcının dövize yönelmesinin en büyük risk olduğuna dikkat çeken kaynaklar, en iyi senaryoda büyük kısmı çıkan yabancının bugün satışlarına devam etmesinin ardından bir dengelenmenin yaşanmasının beklenebileceğini vurguladı.
Ancak ikinci senaryo çok daha karamsar. Şu aşamada tutuklanma kararı ‘kent uzlaşısı’ suçlamalarından değil mali suçlardan kaynaklandığı için hukukçular kayyum ataması beklemiyor. Ancak piyasa ikinci bir soruşturma veya bakanlık eliyle kayyum atanması durumunda TL varlıklarda kaybın ne kadar olacağı ve işlerin ne kadar kötüleşeceği belirsiz. Böyle bir karamsar senaryoda geçmiş yıllarda olduğu gibi döviz talebinin önüne geçebilmek için kısıtlamaların devreye alınabileceğini ve içerde kalan yabancının çıkmaya çalışacağını vurgulayan kaynakların temennisi bu durumun yaşanmaması yönünde. Piyasalara tek nefes aldıracak gelişme ise haftaya başlayacak olan Ramazan Bayramı. Bayram nedeniyle 31 Mart ve 1 Nisan’da piyasalar kapalı olacak.
İBB Başkanı İmamoğlu, 19 Mart Çarşamba sabahı piyasalar açılmadan önce gözaltına alındı. Bu gözaltı kararı tüm TL varlıkları olumsuz etkilerken Haziran 2023’ten bu yana değişen para ve ekonomi politikalarına yönelik olarak TL varlıklara yeniden ilgi göstermeye başlayan yabancının da tavrını tersine çevirdi. Cuma günü kapanışa kadar tüm TL varlıklar sert satış yedi, en büyük hasar 10 yıl vadeli gösterge tahviller ile bankacılık endeksinde yaşandı.
En uzun vadeli tahvilde yüzde 18,41 yükseliş
18 Mart Salı günü yüzde 28,19 seviyesinden kapanan 10 yıl vadeli gösterge tahvil faizi gerçekleşen satışlarına ardından cuma kapanışta yüzde 33,38’e çıktı. Üç günde 10 yıl vadeli gösterge tahvil faizindeki yükseliş yüzde 18,41 oldu. Dolar da üç günde TL karşısında değer kazandı. Gözaltının yapıldığı çarşamba günü 41.52 seviyesine kadar yükselen dolar/TL kamunun satışlarıyla beraber cuma gününü 38.8306 seviyesinden kapattı. Üç günde dolar/TL’de yükseliş yüzde 3,11 olurken Merkez Bankası’nın üç günde yaptığı döviz satışı bankacılık sektörü kaynaklarının yaptığı hesaplamalara göre 25 milyar doları buldu. En yüklü satışın 11 milyar doları piyasaya, 4 milyar doları da TL karşılığı döviz ihalesiyle olmak üzere 15 milyar dolar ile çarşamba günü yapıldığı belirtiliyor. Euro/ TL’nin de üç günlük yükselişi yüzde 2,29 olarak hesaplandı.
Gram altın doların TL karşısındaki yükselişine paralel rekorlar kırdı. 4 bin liranın üzerine çıkan gram altın salı gününü 2.578,76 liradan kapatmıştı, cuma günü ise 3.677,8 liradan haftayı tamamladı. Gram altında üç günlük yükseliş yüzde 2,77 oldu.
En sert satışı bankalar yedi
Borsa İstanbul endekslerinin ise resmen sert satışlardan başı döndü. Devre kesici her işlem gününde çalışırken BİST100 endeksi üç günde yüzde 16,27 düştü ve 9.044,64 seviyesinden haftayı kapattı. Endeks bu seviyeleri Kasım 2024 sonunda görmüştü. Özellikle mart başında yabancı yatırımcının yeniden hisseye ilgisiyle yaşanan yükseliş bu üç günde geri verildiği gibi 4 ay önceki seviyelerine de geri döndü BİST100 endeksi.
Gözaltı kararıyla birlikte başlayan kayıplarda borsa endekslerinde en büyük kayıp yüzde 25,27 ile likit bankacılık, yüzde 25,09 ile bankacılık endeksinde oldu. Bankacılık endeksi hem Merkez Bankası’nın yaşanan çalkantı nedeniyle faiz indirim döngüsünün kesintiye uğrayacağı endişesiyle hem de yabancının ilk giriş yaptığı endeks olması nedeniyle sert satış yedi. Borsada üç günde kayıp yaşamayan endeks yok. En az kayıp yüzde 8,03 ile inşaat endeksinde olurken diğer tüm endeksler üç günlerini çift haneli kayıpla geride bıraktı. BİST30 endeksi yüzde 17,52, BİST50 endeksi yüzde 16,66, BİST500 endeksi ise yüzde 15,59 kaybettikleri üç gün yaşadı. Önemli endekslerden sanayi endeksi yüzde 12,87, ulaştırma endeksi yüzde 12,57, holdingler endeksi yüzde 15, ticaret endeksi yüzde 16,98, teknoloji endeksi de yüzde 10,7 düştü.
■ Şirketlerin yurtdışı tahvil ihraçlarına erteleme
Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bu ay yurtdışı tahvil ihracına çıkması bekleniyordu. Piyasa yüklü eurobond itfaları ve önceki ihraçlara gelen yüksek taleple Hazine’nin mart bitmeden ihracını gerçekleştirmesini öngörüyordu. Ancak yurtiçi piyasalarda yaşanan bu negatif durum Hazine’nin tahvil ihracına çıkmasının da önüne geçmiş gibi görünüyor. Henüz Hazine ve Maliye Bakanlığı’ndan buna yönelik bir açıklama yok ama yurtdışı tahvil ihracı için gün sayan birçok şirketin bu ihraçlarını ertelediği de kaynaklardan gelen bilgiler arasında. Sermaye Piyasası Kurulu’nun 13 Mart tarihli bülteniyle 750 milyon dolar tahvil ihraç tavanı onayı alan Çimko Çimento bu hafta Londra’da düzenlemeyi planladığı road show’unu iptal etti. Bu iptalde yükselen maliyetlerle ihraca çıkılmasının istenmemesinin payının büyük olduğunu kaydeden bankacılık sektörü kaynakları yurtdışı tahvil ihraç edecek birçok şirketi için de bu senaryonun geçerli olabileceğine dikkat çekti.
■ Bankalar zorunlu karşılıklara faiz talebini dile getirdi
Türkiye Bankalar Birliği, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile cuma akşamı buluştu. İftar sonrası yapılan açıklamada Bakan Şimşek, “Program sayesinde önemli kazanımlar elde edildi; bu kazanımları korumak ve geliştirmek adına gerekli tüm önlemler alınmaya devam edilecektir. Elimizde yeterli araç var. Programın uygulanmasına ilişkin hiçbir tereddüt yok. Kurumlarımızla yakın bir koordinasyon içinde çalışıyoruz” dedi. Bankacılık sektörü kaynaklarının verdiği bilgiye göre ise bankalar Bakan Şimşek ile görüşmede tahvil zararlarına dikkat çekerken yabancı para zorunlu karşılıklarına da faiz uygulanması taleplerini dile getirdi. Dün de Merkez Bankası ile Türkiye Bankalar Birliği üyeleriyle bir araya geldi. Bankacılık kaynakları Merkez Bankası ile rutin görüşmelerin ise bu dönemde de her gün sürdüğünü belirtti.
■ Merkez Bankası ne adımlar attı?
- Beklenmedik bir şekilde olağanüstü toplanan Merkez Bankası Para Politikası Kurulu gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 44’ten yüzde 46’ya yükseltti.
- Finansal piyasalarda yaşanan gelişmeleri dikkate alarak, 1 hafta vadeli repo ihalelerine bir süreliğine ara verilmesini kararlaştırdı.
- Sterilizasyon araçlarını etkili şekilde kullanımına devam etme çerçevesinde vadesi 91 güne kadar likidite senetleri ihraç edilmesine karar verildi. İhaleler bugün başlayacak.
