Şans Sohbetleri'nde bu hafta, ekonomist ve finansal danışman Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, Venezuela ve İran'daki gelişmelerin petrol fiyatlarına etkisini tartıştı.
Güldağ: Trump'ın Venezuela'dan İran'a, Grönland'a gelgitleri herkesi meşgul ediyor. Ancak, deli saçması gibi görünen hareketlerin altında, yeni hammadde stratejisi olduğunu düşünüyorum. ABD uzun süredir, finansal oyunlara, fikri mülkiyete, bilgi işlem kodlarına odaklı. Değer yaratımını bu alanlar üzerinden kontrol etmeye çalışıyor. Madeni, metali, ham maddeyi, "bunlar hamallık, üstelik ortalığı kirletiyor" diye hor gördü. Şimdi "üretimi geri istiyorum ama Çin köşe başlarını tutmuş" diyor. Çünkü, hamallık, kirlilikle birlikte arz güvenliğini de ihraç etmiş...
Ağaoğlu: Aynen. Emtia üzerinden kavgalara daha fazla tanıklık edeceğiz. Hammaddeye bir geri dönüş var. Ama bu çok boyutlu bir mesele. Venezuela müdahalesinde ABD'nin esas hedefi petrole çökmek değil. Çin'in enerji kaynaklarının arz güvenliğini bozmak istiyor.
Güldağ: Çin'in Venezuela'dan alımları toplam petrol ithalatının ancak yüzde 4'ü seviyesinde...
Ağaoğlu: Evet. Ancak ABD bu ülkeyi kontrol altına alarak, oradaki Çin etkisini, Rus etkisini de ortadan kaldırmayı hedefliyor. Ve Çin'in burnunun dibinden petrol sağlamasının önüne geçiyor. Yoksa ABD dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi. Kendine de yeterli.
Güldağ: Diğer hamle de İran'a...
Ağaoğlu: Aynen. Çoğu Çin'e olmak üzere İran'ın 2,2 milyon varil ihracatı var. En büyük tedarikçisi ise Rusya. O da yaptırımda...
Güldağ: ABD'nin bu hamlelerinin devamı gelir mi? İran'daki olaylar ve ABD müdahale edebilir beklentisi petrolü 65 doların üzerine çıkardı...
Ağaoğlu: Bir saldırıyla Hürmüz Boğazı kapanırsa ilk gün petrolde 120 dolar varil fiyatı şaşırtıcı olmaz. Çünkü Hürmüz'den dünya petrol akışının neredeyse 4'te biri geçiyor. Kabaca 90 milyonun 18 milyon varili buradan geçiyor. Bir-iki gün değil ama sürekli duracağı ihtimali petrol fiyatlarını çok hızlı yukarı çeker.
Güldağ: Bekliyor musun?
Ağaoğlu: Hayır. Dediğim gibi şu anda hareket Çin'i iskontolu değil, normal fiyatlarla petrol almaya zorlamak ve arz güvenliğini kontrol etmek. Vadeli kontratlarda bir savaş fiyatlaması yok. Tam tersine 2032'ye kadar kontratlarda yatay ve ileri vadelerde düşen bir eğilim var. Bir-iki yıla uzanan kontratlarda 1,5-2 dolara kadar bir yükseliş görünüyor ama arkasından 2 dolara yakın düşüş ve orta uzun vadede petrol fiyatlarında eğilim aşağıya yönlü.
Güldağ: İkisi de komşumuz. Hem Rusya'ya, hem İran'a yaptırımlar dönüp dolaşıp bizi vuruyor ve daha da vuracak gibi. Yaptırımlara uymamanın da bedelleri var.
Ağaoğlu: Özellikle Swift sistemi ile ilgili ciddi sorunlar çıkar. Dünya ödemeler sistemi ile ilgili problem yaşamak göze alınacak bir şey değil. Rusya gibi, kredi kartlarınızı kullanamaz hale gelirsiniz...
Gümüşte düzeltme daha sert olacaktır
Güldağ: Birkaç ay önce gümüşte 90 dolar yakın demiştin. Oralara geldik. Ne olur?
Ağaoğlu: Bir düzeltme olur. Nasıl merkez bankalarının altın alımları tek başına yükselişi açıklamıyorsa, güneş panellerindeki gümüş kullanımı da tek başına yaşanan sert yükselişi açıklamıyor. Gümüşün yükselmediği dönemde açığa satıp ama bir türlü almayan grupların şimdi gümüş çok hızlı çıktığında da zora girdiği durumlar var. JP Morgan başta piyasanın büyük abilerinin açık pozisyonda yakalandığı ve canlarının yakıldığı senaryoları var. Bir düzeltme gelebilir.
Güldağ: Ama gelmiyor...
Ağaoğlu: Bir gerekçe olacaktır. Daha fazla yükselişi haklı çıkaracak sebep yok. Yine de altının onsunun 4200'ün, gümüşte de 65 doların altına gerilemesi zor görünüyor. Ama gümüşte düzeltme daha sert olacaktır.
Borsada yüzde 10'luk bir artış ihtimali var
Güldağ: Borsada ne bekliyorsun?
Ağaoğlu: Siyasi sıkıntılar, hukuki süreçlerdeki problemler, enflasyon vb. hikayemiz kulağa pek hoş gelmiyordu. Ama şimdi jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle her tarafta problem var. Bu süreçte sorunlarını temizleyen bir ülke algısı oluşursa, borsaya ilgi artabilir.
Güldağ: Seviye olarak ne beklenebilir?
Ağaoğlu: Dolar bazında 2,60 düzeyinden 2,90 cent düzeyine geldik. 15-20 günde dolar bazında yüzde 12,5 getiri kaydetti. Ama 19 Mart öncesi 2,93 centte olduğumuzu düşündüğümüzde o aradaki boşluğu yeni yeni dolduruyoruz. Yılın ikinci yarısında 3,25 cent seviyesini öngörüyordum. Anlaşılan o öne çekilecek. 2,90'dan 3,25'e yüzde 10'luk bir yükselme ihtimali var. Ama bir rekor olmaz. Dolar bazında rekor 5,1 centte. Oraya çok uzağız. Yatırım yapılabilir seviyeye gelmemiz lazım. Radikal değişiklikler gerekiyor. Ama zamanlamayla ilgili problemler olmakla beraber bu yıl için pozitif taraftayım.
