Körfez'de petrolün üretiminden çok taşınması sorun haline geliyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki saldırılar ve deniz güvenliğindeki bozulma, petrol ihracatçılarını kargolarını piyasaya ulaştırabilmek için tanker kapasitesi aramaya yöneltti. Sonuçta yalnızca navlun fiyatları değil, yeni ve ikinci el tankerlerin değeri de hızla yükseldi.
Gemi acentesi Braemar'a göre, en büyük tanker sınıfındaki yeni inşa ve modern ikinci el gemilerin maliyeti geçen çeyrekte 130 milyon doları aşarak 2008'den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bir süper tankeri bir yıllığına kiralamanın maliyeti de tarihi zirvelere ulaştı.
Kiralama dönemi bitiyor satın alma başlıyor
Üreticiler artık yalnızca gemi kiralamakla yetinmiyor, filoları üzerindeki fiziksel kontrollerini artırmak için doğrudan gemi satın almaya yöneliyor. Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi Adnoc, ağustos ayında 1,3 milyar dolara altı süper tanker ve beş büyük LNG gemisi satın aldı. Suudi Arabistan merkezli Bahri ise filosunun 107 gemiyle rekor seviyeye ulaştığını açıklamıştı.
Haftalık kazanç artışı yüzde 20
Körfez'de tanker piyasasını asıl değiştiren unsur, gemi sayısından çok risk almaya hazır gemi sahiplerinin sayısındaki azalma oldu. Bazı armatörler bölgeden çekilirken, kalanlar çok daha yüksek kazanç talep ediyor.
Clarksons verilerine göre en büyük ham petrol tankerlerinin spot piyasa kazançları bu hafta yüzde 20 arttı.
Riskin fiyatı 550 bin dolara çıktı
Yüksek riskli Kızıldeniz-Çin seferlerinde günlük kazanç yaklaşık 318 bin dolara, Hürmüz Boğazı üzerinden Çin'e yapılan taşımacılıkta ise 550 bin doların üzerine çıktı.
Bu durum piyasayı ikiye bölüyor. Bir tarafta 100 milyon doların üzerindeki varlıklarını savaş bölgesine sokmak istemeyen armatörler, diğer tarafta ise olağanüstü risk karşılığında olağanüstü kazanç elde etmeye hazır sınırlı sayıdaki işletmeci bulunuyor.
Denizcilik veri grubu Vortexa'ya göre Hürmüz'e giriş ve çıkış yapan seferlerin yüzde 50'den fazlasını yalnızca 29 tanker gerçekleştiriyor. Böylece Körfez'den petrol akışı devam etse de en riskli bölüm giderek küçük ve tekrar eden bir tanker grubunun üzerinde yoğunlaşıyor.
Petrolün rotası uzadıkça ton-mil artıyor
Affinity Ship'in değerlendirmesine göre ham petrol tankerlerinin tonmil talebi temmuzda geçen yılın aynı dönemine göre ilk kez artış gösterdi. Özellikle Amerika ve Karadeniz'den devreye giren alternatif tedarik rotaları Suezmax ve Aframax talebini destekledi. Buna karşılık ürün tankerlerinde tablo tersine döndü. Temmuz'da da ürün tankerlerinin ton-mil talebi yıllık bazda yüzde 24 gerilerken, küresel rafinaj kapasitesinde yaklaşık günde 5 milyon varillik kayıp LR2 ton-mil talebini yüzde 54, LR1 talebini ise yüzde 28 aşağı çekti. Ham petrol tankerleri için ikinci unsur ise küresel stokların yeniden kurulması olacak. Aramco'nun değerlendirmesine göre tedarik zincirlerinde yaşanan 2,6 milyar varilden fazla petrol kaybının yerine konulması, günde ortalama 2,1 milyon varillik tedarik hızıyla yaklaşık 18 ay sürecek.
Adria hattı yeni tanker talebi yaratabilir
BRS Shipbrokers'a göre Macaristan ve Hırvatistan'ın Adria sistemi üzerinden petrol taşınmasına yönelik anlaşması, Akdeniz'deki ham petrol tankerleri için önemli yeni talep yaratabilir. Rusya'ya bağımlı petrol akışlarının alternatif kaynaklara yönelmesi halinde özellikle Akdeniz ticaretinde faaliyet gösteren Suezmax tipi tankerlerin bundan faydalanması bekleniyor.
Körfez'den çıkış yolları yetmiyor
Körfez üreticileri Hürmüz'e bağımlılığı azaltmak için Yanbu, Fujairah ve diğer alternatif terminalleri devreye sokuyor. Ancak çatışma öncesinde boğazdan günde yaklaşık 15 milyon varil petrol geçiyordu ve mevcut boru hatları ile alternatif ihracat altyapısı bu hacmin tamamını taşıyacak kapasiteye sahip değil. Bu nedenle tankerler, petrolün küresel piyasalara ulaşmasında stratejik önemini daha da artırıyor.
