ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının daha geniş bir bölgesel çatışmaya evrilmesi, küresel piyasaların odağını yeniden enerji arz güvenliğine çevirdi. Ham petrol fiyatları haftaya sert yükselişle başlarken, dünya gözünü, küresel petrolün yüzde 20’sinin aktığı Hürmüz Boğazı’na dikti. Uzmanlara göre, petrol akışının uzun vadeli kesilmesi ve fiyatların yüksek seviyelerde kalması küresel büyümenin seyrini belirleyecek. İçinde bulunduğumuz coğrafyada yüksek petrol fiyatlarına karşı en kırılgan ülkeler olarak ise Macaristan ve Türkiye gösteriliyor.
● ABD düşünce kuruluşu Council on Foreign Relations bünyesinden Edward Fishman’a göre iki temel senaryo öne çıkıyor. En sert senaryo, Hürmüz’den geçen trafiğin uzun süreli ve ciddi biçimde aksaması. Bu dünyadaki petrolün yaklaşık beşte birinin bu boğazdan taşındığı düşünüldüğünde, fiyatların 100 doların üzerine çıkması olası.
● Capital Economics’in baş ekonomisti Neil Shearing, petrol fiyatlarında varil başına 10 dolarlık artışın tek başına dramatik sonuç yaratmayabileceğini belirtiyor. Ancak Brent’in 100 dolara yükselmesi halinde küresel enflasyona 0,6–0,7 puan ek yük gelebileceği hesaplanıyor.
● ING Group ekonomisti James Knightley ise petrolün 100 dolara çıkmasının ABD’de enflasyonu yüzde 2,4’ten yüzde 4’ün üzerine taşıyabileceğini öngörüyor. Bu tablo, Fed’in faiz indirim planlarını zora sokabilir.
● Barclays’in faiz ve menkul kıymetleştirilmiş ürünler araştırmaları başkanı Ajay Rajadhyaksha’ya göre ise petrol fiyatlarındaki her 10 dolarlık kalıcı artış, önümüzdeki 12 ay içinde küresel büyümeyi 10–20 baz puan aşağı çekebilir. Fiyatların 120 dolar seviyesinde kalması durumunda ABD ve dünya ekonomisinin “önemli darbe” alabileceği uyarısı yapılıyor.
Türkiye ve Macaristan kırılgan durumda
Bu tabloda, ING Group analizine göre Orta ve Doğu Avrupa’da enerji fiyat artışlarına en duyarlı iki ekonomi Türkiye ve Macaristan. Türkiye’de petrol fiyatlarındaki yüzde 10’luk artış, TÜFE’de 1,1 puanlık yükselişe karşılık geliyor. Macaristan’da bu etki 0,45 puan civarında. Çekya’da ise 0,2 puanla daha sınırlı.
ING, Türk lirası ve Macar forintinin baskı altında kalabileceğini belirtiyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın vadeli piyasalara müdahaleye hazır olduğunu açıklaması ve yüksek rezerv seviyesi, dolar kurunda kontrolün korunacağı beklentisini güçlendiriyor. Buna karşılık euro/forint cephesinde yukarı yönlü baskının daha belirgin olabileceği ifade ediliyor.
Avrupa LNG fiyatındaki artıştan kaygılı
Avrupa ekonomileri yalnızca petrol değil, LNG fiyatlarındaki artıştan da etkilenecek. Euro Bölgesi enflasyonunun yüzde 1,7 ile hedefin altında olması, Avrupa Merkez Bankası’na görece manevra alanı sağlasa da enerji şoku temkinli duruşu güçlendirebilir. Asya tarafında ise Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’ye petrol trafiğin aksaması, bu ekonomilerde büyüme ve enflasyon dengelerini bozabilir.
■ Petrol sıçradı, dolar geri döndü
Orta Doğu’daki askeri tırmanışın haftalarca sürebileceği beklentisi küresel piyasalarda sert fiyatlamalara yol açtı.
Brent 82 doları gördü
Brent petrolü yaklaşık artarak 13 artarak bir süreliğine Varil başına 82 dolara kadar çıktı. ABD ham petrolü de bir ara 78 dolara kadar yükseldi. Ancak fiyatların kazançlarının bir bölümünü daha sonra geri verdi. İran güvenlik cephesinden ABD ile nükleer görüşmelerin yeniden başlayabileceğine yönelik haber akışı, tansiyonun düşebileceğine dair sınırlı da olsa umut yarattı.
Doların güvenli liman refleksi yeniden çalışıyor
Döviz piyasasında ilk etapta sınırlı tepki görülse de dolar haftaya güçlü başladı. Euro ve sterlin yaklaşık yüzde 1 gerileyerek sırasıyla 1,1704 ve 1,3347 dolar seviyelerine indi. Dolar, Japon yeni karşısında yüzde 0,6 artarak 157’ye, İsviçre frangı karşısında yüzde 0,5 yükselerek 0,7733’e çıktı. Analistlere göre bu hareket, doların riskle olan ilişkisinin yeniden “klasik” çerçevesine dönmesi anlamına geliyor. Ayrıca yüksek petrol fiyatları enflasyon riskini artırarak Fed’in faiz indirim alanını daraltabilir. Bu da doları güçlendirebilir. Euro/dolar paritesinde 1.1575–1.1650 bölgesi ilk geri çekilme alanı olarak görülürken, 1.1575–1.1600 bandına doğru düşüş riski masada.
Altında jeopolitik risk primi devrede
Güvenli liman talebi altını güçlü şekilde destekledi. Ons altın yüzde 2,6 artarak 5.413 dolara yükseldi ve bir aydan uzun sürenin zirvesini gördü. Gerilimin tırmanması, yatırımcıların zaten pozitif olduğu altın pozisyonlarına yeni bir jeopolitik risk primi ekledi. Gümüş de yüzde 2,8’e kadar yükselerek 96,4 doları test etti ancak gün içinde kazançlarının bir kısmını geri verdi.
Hisse senedi piyasasında satış dalgası
Jeopolitik risk ve yüksek enerji fiyatı kombinasyonu hisse senetlerini sert vurdu. Tüm büyük endeksler yüzde 1.5 ila yüzde 2.0 aralığında geri çekildi. Bankacılık ve havayolları şirketleri düştü. Enerji şirketlerinin hisseleri yükseldi.
Katar, LNG üretimini durdurdu
Katar'ın devlet enerji şirketi QatarEnergy, iki tesisine yönelik askeri saldırılar nedeniyle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini durdurduğunu açıkladı. Katar'ın üretimi durdurmak zorunda kalmasının ardından, yeni bir doğalgaz krizi tehdidi dün fiyatların neredeyse yüzde 50 oranında artmasına neden oldu. Avrupa doğalgaz gösterge fiyatı TTF, yaklaşık yüzde 50 artarak MWh başına 47,80 €'ya yükseldi ve bu, son dört yıldan fazla süredir görülen en büyük günlük artış oldu.
