Pamuk piyasasında uzun süredir görülmeyen bir fiyat hareketi yaşanıyor. ICE pamuk vadeli işlemleri geçen hafta 89,30 sent/libre düzeyine ulaşarak 28 ayın zirvesini gördü. Fiyatlar aylık bazda yüzde 8,93, yıllık bazda ise yüzde 32,94 yükseldi. Yükselişin arkasında yalnızca spekülatif fonların alımları değil, küresel arz ve talep dengesinin yeniden bozulabileceğine ilişkin beklentiler de bulunuyor.
Piyasadaki temel değişim, tüketimin üretimi aşmaya başlaması. USDA'nın ağustos tahminlerine göre küresel pamuk tüketimi 122,9 milyon balyaya ulaşarak son altı yılın en yüksek seviyesini görebilir. Buna karşılık küresel üretimin 117,6 milyon balya seviyesine gerilemesi bekleniyor. Böylece dünya pamuk piyasası, son yılların ardından yeniden belirgin bir arz açığıyla karşı karşıya kalabilir.
Hava koşulları alarm veriyor
Fiyatları yukarı taşıyan en önemli unsurlardan biri üretim bölgelerindeki hava koşulları. ABD'de iyi ila mükemmel olarak sınıflandırılan pamuk oranı iki hafta önce yüzde 46 iken geçen hafta yüzde 40'a, son verilerde ise yüzde 38'e düştü. Kuraklık ve yüksek sıcaklıklar özellikle önemli üretim alanlarında verim kaybı endişesini artırıyor. El Nino koşullarının eylül ayına kadar güçlenmesi beklentisi de piyasadaki hava riskini canlı tutuyor. Çin'in Xinjiang bölgesinde ekim alanlarını yüzde 10'dan fazla azaltması da küresel arz tarafındaki baskıyı artıran unsurlar arasında gösteriliyor.
Fonların net uzun pozisyonlarını 78.668 kontrata çıkarması, fiyat yükselişini hızlandıran bir başka unsur. Ancak son bir ayda yaşanan yaklaşık %9’luk artış 10,9'luk artış, piyasayı kar satışlarına karşı da hassas hale getiriyor.
Yükselişi destekleyen faktörler
■ Arz açığı: Küresel tüketimin 122,9 milyon balyaya çıkması, üretimin ise yaklaşık 117 milyon balyada kalması stokların hızla erimesi anlamına geliyor.
■ Hava riski: ABD'de ürün kalitesinin yüzde 38'e düşmesi, aşırı sıcaklar ve El Niño tehdidi hasat beklentilerini aşağı çekebilir.
■ İhracat talebi: ABD'nin ihracat taahhütleri 4,235 milyon balyaya ulaşırken, Vietnam'ın ithalatının 8 milyon balyaya çıkması bekleniyor.
■ Fon alımları: Net uzun pozisyonların 78.668 kontrata yükselmesi fiyat hareketine ek ivme kazandırıyor.
■ Sentetik rekabeti: Enerji fiyatlarının yüksek kalması polyester üretim maliyetlerini artırarak doğal elyaf lehine bir avantaj yaratabilir.
Düşüş getirebilecek faktörler
■ Tekstil sektöründe zayıflık: Çin ve Türkiye'deki düşük kapasite kullanımı pamuk talebini sınırlayabilir.
■ Polyester rekabeti: Petrol fiyatlarında olası düşüş, sentetik elyafı ucuzlatarak pamuktan pazar payı alabilir.
■ Kar satışları: Son bir aydaki yüzde 10,9'luk yükseliş, fonların hızlı pozisyon kapatması halinde sert düzeltme riskini artırıyor.
■ Küresel ekonomi: Giyim harcamalarında yaşanabilecek bir yavaşlama, özellikle 2027'ye yönelik güçlü tüketim tahminlerini zayıflatabilir.
Fiyatlarda 90 sent üzerine bakılıyor
Analistlerin yılın son çeyreği için öne çıkardığı hedef aralık 90-92 sent/libre. ABD ve Çin'deki hasadın beklentilerin altında kalması, küresel stoklardaki gerilemenin hızlanması ve fiziksel piyasadaki talebin güçlü kalması halinde bu bandın aşılması da mümkün görülüyor.
Vadeli piyasalarda Mart-Mayıs 2027 kontratlarının şimdiden 90,40-91,35 sent/ libre aralığında işlem görmesi, piyasanın yüksek fiyatların yalnızca geçici bir hareket olmayabileceği beklentisini yansıtıyor.
