Orta Doğu’daki çatışmanın tetiklediği emtia fiyat artışı, otomotiv sektöründe yeni bir maliyet krizini beraberinde getiriyor. Küresel otomotiv sektörünün başkenti olarak nitelenen Detroit merkezli üreticiler, 2026 yılı içinde yalnızca emtia kaynaklı ek yükün 5 milyar dolara ulaşabileceğini hesaplıyor. Bu rakam, halihazırda ABD’nin gümrük tarifelerinden kaynaklanan yaklaşık 6 milyar dolarlık baskıya neredeyse eş değer.
Başta General Motors, Ford ve Stellantis olmak üzere üreticiler, ilk çeyrek bilançolarında hammadde, lojistik ve yarı iletken maliyetlerindeki artışa dikkat çekti. GM artan emtia, lojistik ve bellek çipi maliyetlerinin faaliyet karını 2 milyar dolara kadar aşağı çekebileceğini açıkladı. Ford, tedarik zinciri kaynaklı maliyet artışını 2 milyar dolar olarak hesaplıyor. Stellantis ise etkinin 2026’da 1 milyar euroya ulaşmasını bekliyor. Kar marjlarının zaten dar olduğu bir dönemde gelen bu baskı, sektörün fiyatlama gücünü test ediyor.
Alüminyum alarmı: Araç başına 1.500 dolar risk
En kritik kalemlerin başında alüminyum geliyor. Londra Metal Borsası’nda fiyatların savaş sonrası yüzde 16’ya varan artış göstermesi, maliyet hesaplarını altüst etti. Uzmanlara göre bu artışın kalıcı olması halinde araç başına maliyet 500 ila 1.500 dolar arasında yükselebilir.
Benzer baskı, plastik ve kimyasallarda da hissediliyor. Nafta arzındaki daralma; iç, kaplama ve lastik üretiminde zincirleme fiyat artışına yol açıyor.
Yarı iletken tarafında da yeni bir risk oluşuyor. DRAM üreticilerinin kapasiteyi yapay zeka veri merkezlerine kaydırması, otomotivde kullanılan daha düşük segment çiplerin maliyetini yukarı çekiyor. Bu durum, pandemi sonrası hafifleyen çip krizinin farklı bir formda geri dönme ihtimalini artırıyor. Mercedes- Benz yönetimi, yılın geri kalanında hammadde maliyetlerinin başlangıç tahminlerinin de üzerine çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Baskı aşağıdan yukarıya domino etkisiyle aşınıyor
Emtia fiyatlarındaki artışın etkisi, otomotiv tedarik zincirinin çok katmanlı yapısı nedeniyle büyüyerek ilerliyor:
● Çelik, alüminyum, kauçuk ve plastik üreticileri doğrudan fiyat artışını yansıtıyor
● Piston, dişli, cam, elektronik ve lastik üreticileri maliyet baskısını hissediyor
● Koltuk, güç aktarma organları ve elektronik sistem sağlayıcıları maliyetleri konsolide ediyor
● Nihai maliyet baskısı araç üreticilerinde toplanıyor Bu yapı nedeniyle emtia fiyatlarındaki her artış, zincir boyunca büyüyerek nihai araç fiyatlarına kadar ulaşıyor.
Fiyatlamada kritik 6 ay
Financial Times’ın haberine göre, sektör şu an sabit fiyatlı tedarik sözleşmeleri sayesinde geçici bir koruma altında. Ancak analistlere göre çatışmanın 2-3 ay daha sürmesi halinde tedarikçiler yeni fiyatlarla masaya oturacak ve bu artışlar 6 ay içinde tam anlamıyla bilançolara yansıyacak. Bu noktada üreticilerin önünde zor bir denge var. Pandemi sonrası zaten yükselen araç fiyatları nedeniyle talep hassas. Ancak maliyetlerin kalıcı hale gelmesi durumunda fiyat artışı kaçınılmaz görünüyor.
Benzin fiyatlarındaki artışı BEV satışlarını artırıyor
Ortadoğu gerilimiyle birlikte petrol fiyatlarının mart ayında yüzde 63 yükselmesi benzin pompalarına yansıyınca, elektrikli araçlara geçişin hızlanıp hızlanmayacağı sorusunu gündeme taşıdı. Avrupa’da 2026 ilk çeyreğinde bataryalı elektrikli araçların (BEV) pazar payı yüzde 19,4’e yükselip yaklaşık 547 bin araca çıktı. Hibrit araçlar yüzde 38,6 ile en büyük payı alırken, içten yanmalı motorlu araçların payı yüzde 30,3’e geriledi. Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’da BEV payı artarken, İngiltere’de düşüş dikkat çekti. ABD’de vergi teşviklerinin kaldırılması satışları baskılarken, Çin’de zayıf iç talep belirleyici oldu. Buna karşılık Brezilya’da artan yakıt fiyatları BEV satışlarını rekor seviyeye taşıdı. Genel eğilim yukarı yönlü olsa da, uzmanlara göre petrol fiyatlarındaki artışın tek başına belirleyici olup olmadığı henüz net değil. Teşvikler, gelir seviyesi ve model erişilebilirliği hâlâ ana belirleyiciler konumunda.
