Şans Sohbetleri'nde bu hafta, Ekonomist Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, Hürmüz Boğazı'nda kilitlenen savaşın enflasyon ve faiz başta, piyasalara etkisi ele aldı.
Güldağ: Başkan Trump, "Korsan gibiyiz, İran gemilerine el koyuyoruz" diyor. İran'ın çöküşün eşiğine geldiğini öne sürüyor. İran, Hürmüz için 12 maddelik yönetmelik hazırlamış; "İsrail gemileri asla geçemez. İran'a düşmanca girişimde bulunan ülkelerin gemileri de savaş tazminatı ödeyecek" diyor. Oynak piyasada petrol 10 dolar geriledi...
Ağaoğlu: Petrolün ekranlarda gördüğümüz finansal kısmı ile fiziki teslimat fiyatı farklı. Ekranda bir ara 120 dolara kadar çıkmıştı. Ancak fiziksel kısmı, yani teslimat fiyatı varil başına en az 15-20 dolar yukarıdaydı. Rafinerilerin işi çok zor. Hedge etmeleri dahi neredeyse imkansız. Bu çok sürdürülemez...
Güldağ: The Economist'in son kapağı; "Petrol piyasası hayal dünyasında" başlığını taşıyor. Analistlere dayandırdığı yorumu da şöyle; "Ne yazık ki, bu daha başlangıç..."
Ağaoğlu: Şu anda yaşananlar kitaplara girecek bir durum. Üç ay içerisinde biter tahminim vardı, kaldı bir ay, bakalım. Çünkü piyasa da bu belirsizliği ancak umutla fiyatlıyor. Yoksa bölgede depolama sorun. Kuyuları açık tutmak sorun. Bugünden yarına yeni tank da yapamazsınız. Kapasiteler dolunca petrol üretimini durdurmanız gerekiyor. Bir kez durdu mu kuyular, basınç, katılaşma vb. sorunlar nedeniyle barış gelse bile o petrolü tekrar üretmeye başlamanız zaman alacak.
Güldağ: Demek ki, Hürmüz açılsa bile, ki Amerikan yönetimi en azından kısa vadede pek öyle düşünmüyor anlaşılan, ekonomiler yavaşlar. Tabii bu petrole olan talebi de kısmen sınırlar. Nedir petrolde fiyat beklentin?
Ağaoğlu: 120 dolara çıkmasının arkasındaki en önemli sebeplerden bir tanesi görüşmelerin uzayıp gitmesiydi. Böyle bir senaryonun gerçekleşme ihtimali fiyatları yüksek tutuyor. Vadeli kontratlara baktığımızda Amerikan Batı Teksas tipi ham petrolüyle, Brent'in aynı vadelerde; haziran-haziran ya da aralık-aralık kontratlarına baktığımızda aradaki fark bir ara 12-13 dolarlara kadar çıkmıştı. Bu yakın vadede problemin devam edeceği beklentisiydi. Uzun vadedeki fark ise 5-6 doları çok aşmamıştı savaşın başında. Bazı iniş çıkışlar oldu. Bugün de uzun vadede henüz büyük bir rahatlamayı piyasa fiyatlamıyor. Bugün 100 dolar da, 6 ay sonra 50 dolar olacak diye bir fiyatlama yok.
Güldağ: Demek ki, enerji fiyatları yüksek kalacak. Enerjiyi yoğun kullanan kağıttan inşaat malzemelerine sektörler ciddi fiyat baskısı altında. Yüksek akaryakıt fiyatları, zaten üretim maliyetleri, finansman yükü ve lojistikteki verimsizlikler nedeniyle artan gıda fiyatlarını daha da yukarı çekiyor. Gıdada faaliyet kârlılığı korunsa da, yüksek finansman gideri net kârlılığı aşağı çekiyor. Çiftçi, üretici para kazanamayınca arzı sürdürmek zorlaşıyor. Uzun tedarik zincirleri, İstanbul, Ankara gibi merkezlerde talep düşse dahi, fiyatlar yüksek kalıyor. Nisan enflasyonunda bunu yaşıyoruz. İTO aylık 3,74 geldi. TEPAV'ın gıda enflasyonu yeniden yükselişe geçerek nisanda 3,59 oldu. Devamı da gelecek gibi...
Ağaoğlu: Benim ceviz-ıspanak endeksi daha yukarıda; 4,5 civarında... Mevsim geçişinin bir parça etkisi var ama akaryakıt fiyatlarındaki, dış sebeplerle yaşanan artış gıda enflasyonunu yukarıya ittiriyor. Küçücük bir iyimser bilgi vereyim; kira düşüyor. Kiradaki artış oranı demiyorum, reel olarak kiralar düşmeye başlamış görünüyor. Gelir artmadığı, kiraları ödeyebilen sayısı da azaldığı için, orta düzey kiralamalarda gerileme var.
Güldağ: Hükümet, reel sektörce yetersiz bulunsa da, vergi bazlı bazı destekleri devreye soktu. Yine de 14 Mayıs'taki enflasyon raporunda bir revizyon kaçınılmaz gibi...
Ağaoğlu: Enflasyon raporunda ben de bir iyileştirme bekliyorum. Politika faiz oranlarını sabit tutmasını doğru buldum Merkez Bankası’nın. Bekleyip görmek lazım. Lakin süre uzuyor ve enflasyonun inişi zaman alacak. Merkez gerçekçi davranıp, enflasyon tahminini güncelleyecektir. Savaş şartları da TCMB'ye bir esneme payı veriyor.
Güldağ: Beraberinde faiz artırımı gelir mi?
Ağaoğlu: Enflasyon tahmini düzeltmesi faizleri artırmasını gerektirmiyor. Zaten şu anda 40'lar seviyesindeki bir faiz, 20'li banttaki bir enflasyon seviyesiyle uyumlu değil. Merkez Bankası gerçeklerden ne kadar uzaklaşırsa kredibilitesi azalıyor, güvenilirliği yıpranıyor. Onun için daha samimi, uygulanabilir, yere basan bir politika izlediğini de göstermesi lazım. Ki, hep birlikte ikna olalım. Merkez Bankası’ndan bir revizyon bekliyorum ama bunun faiz oranlarında herhangi bir değişikliğe yol açacağını da tahmin etmiyorum. Faiz oranları piyasanın yılın başında beklediğinden daha yavaş inecek.
Altın yine düşebilir
Güldağ: Bu arada parite de oynak. Ne beklersin?
Ağaoğlu: Paritede herhangi bir beklentim yok. Orada, 1,18, hatta 1,20'nin üzerinde bir haftalık kapanış olmadığı sürece parite 1,1650'leri ziyaret edebilir. ki, zaten birkaç kez ziyaret etti. Oralarda kalabilir. Dolar endeksi 98'in biraz üzerinde. 99'lara giden ama 100 düzeyini de görmeyen bir dolar endeksi tahmin ediyorum. Japon Yeni, 159-160 seviyesinden 157'ye geldiği için bir nebze paritede aşağı yönlü bir hareket olacağını düşünüyorum.
Güldağ: Ne kadarlık bir süre için bu tahminin?
Ağaoğlu: Önümüzdeki birkaç hafta için. Uzun değil.
Güldağ: Altın yukarı doğru hareketlendi yine....
Ağaoğlu: Önce 4510 dolar seviyesini gördük. 4615'ten kapattı haftayı. Ancak hem kapanış, hem de 50 günlük ortalaması 12 Nisan'daki 4890'lar seviyesindeki düzeyini aşamadı. Tekrar aşağıya inme potansiyelinin daha güçlü olduğunu düşünüyorum.
Güldağ: Nereye doğru inebilir, tabii bir de gümüş...
Ağaoğlu: Önce 4450 bandına ineceğini, sonra da 4300'lere kadar gerilemesini, ancak 4300'ün de altına inilmemesini bekliyorum. İki hafta süre içinde. Gümüş de, aynı şekilde cuma yükselişle kapattı. Ama onun da altın gibi yukarı çıkma potansiyelini az görüyorum. 58,35'teki 50 günlük hareketli ortalamasının çok üzerine çıkmayacağını; 58,60 seviyelerinde seyredeceğini tahmin ediyorum.
Güldağ: Borsa İstanbul için beklentin nedir?
Ağaoğlu: Borsada dolar bazlı endeks de çok gerçeği yansıtmıyor artık. Hem dolar kurundan, hem de eskiden yabancılar gelse ne yaparlar diye dolara bakıyorduk. Yabancı gelmiyor ve gelmeyecek yakın zamanda. Şu sıra fiyatlamalar çok sağlıklı değil.
