ŞEBNEM TURHAN
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası savaş döneminde yaptığı 50 milyar doları bulan döviz satışının 21 milyar dolarını ateşkes ilanından sonra geri aldı. 10 Nisan ve 17 Nisan haftalarında sırasıyla 12.5 ve 8.5 milyar dolarlık alımlarla 21 milyar dolar döviz alımı gerçekleştiren Merkez Bankası böylece satışlarının yüzde 42’sini karşıladı. Merkez Bankası swap hariç net rezervi 39.2 milyar dolara yükseldi.
ABD ve İsrail’in İran’a saldırısının başladığı 28 Şubat’tan 7 Nisan’da ilan edilen iki haftalık ateşkese ve ardından gelen müzakere sürecine kadar TL’yi savaşın negatif etkilerinden korumak için Merkez Bankası yoğun döviz satışı gerçekleştirdi. Merkez Bankası’nın 5 haftada yaptığı ve çoğunlukla yabancı yatırımcıların TL varlıklardan çıkışlarını karşılamak için yaptığı döviz satışları 50 milyar dolara ulaştı. Ancak ateşkes ilanından ve müzakere sürecinin başlamasıyla birlikte yeniden alım tarafına dönen Merkez Bankası bugünkü Para Politikası Kurulu kararı öncesinde rezervlerini artırmayı başardı.
Toplamda 36 milyar dolar aşağıda
QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre 17 Nisan ile biten haftada Merkez Bankası toplam rezervleri 3.5 milyar dolar artışla 174.4 milyar dolara yükseldi. Geçen hafta içinde bankaların TCMB’de zorunlu karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz miktarının 0.9 milyar dolar artması toplam rezervleri olumlu etkiledi. 17 Nisan haftasında 174.4 milyar dolara çıkan toplam rezervler savaşın öncesi 27 Şubat ile biten haftadaki 210.3 milyar doların halen daha altında kalmaya devam etti.
QNB ekonomistleri net uluslararası rezervin ise geçen hafta 2.6 milyar dolar artarak 58.2 milyar dolara yükseldiğin hesaplarken yine net uluslararası rezervler de 27 Şubat haftasındaki 91.8 milyar doların altında kaldı. Net uluslararası rezervler savaş öncesine göre 33.6 milyar dolar daha düşük seviyede bulunuyor. Swap hariç net rezerv de önceki haftaya göre 7 milyar dolar artışla 39.2 milyar dolara yükseldi ve savaş öncesine göre 39.8 milyar dolar daha düşük kaldı.
Altında yükselişin etkisi
Net uluslararası rezerv içinde değerlendirilen yurt içi bankalarla yapılan swap hacminin 17 Nisan haftasında 4.4 milyar dolar azalmasının, net rezervi olumsuz etkilediğini vurgulayan QNB ekonomistleri altın fiyatlarının yükselmesinin ise net rezervde 0.7 milyar dolarlık artışa yol açtığını hesapladı. QNB ekonomistlerinin analizine göre kamunun döviz mevduatı da incelenen hafta içerisinde 0.6 milyar dolar düştü. Ancak önceki haftaki Eurobond itfasının rezervlere yansıması dikkate alındığında, kamu mevduat hareketlerinin net rezerve etkisi aslında 2.1 milyar dolar azalış yönünde olduğu belirtildi.
Net rezervdeki değişim
QNB ekonomistleri “Sonuç olarak, bu saydığımız işlemler net rezervin geçen hafta 5.9 milyar dolar gerilemesine neden olmuştur. Net rezervdeki değişimi dikkate aldığımızda, bunun dışında kalan işlemlerle toplamda 8.5 milyar dolar döviz alışı gerçekleştiğini hesaplıyoruz. Böylece, mart ayında nette 50 milyar dolarlık döviz satışının ardından, nisan ayında nette 21 milyar dolar civarı döviz alımı yapılmıştır” dedi.
Faiz kararı bugün açıklanıyor
Savaş dönemi boyunca satılan yaklaşık 50 milyar dolar dövizin yüzde 42’sini geri alan Merkez Bankası bugün politika faizi kararını açıklayacak. Sıkı para politikasının uygulanmaya başladığı Haziran 2023’ten bu yana ilk kez görev süresi sona eren Cevdet Akçay’ın olmadan Merkez Bankası Para Politikası Kurulu kararı verecek. Akçay’ın ismi Merkez Bankası sitesinde hem başkan yardımcılığından hem de Para Politikası Kurulu üyeliğinden silindi. Ekonomistler yüzde 37 olan politika faizinin sabit bırakılmasını bekliyor.
