Ekonomist Ali Ağaoğlu ve gazeteci Hakan Güldağ, haftanın sohbetinde Ortadoğu’daki savaşın piyasalara etkisi ile Merkez Bankası’ndan beklenen faiz kararını ele aldı.
Güldağ: Cumartesi günü Vahap Munyar ile birlikte FOYDER'in bir toplantısındaydık. Sabah Hürmüz'den konvoylar halinde tanker geçişleri başladı diye konuşuyorduk ki, birkaç saat sonra Hürmüz yeniden kapatıldı diye haber geldi. Ne beklemeliyiz?
Ağaoğlu: Doğru, cuma gününden başlayarak bir bayram havası esti piyasalarda Hürmüz açıldı diye. Bizim borsa dahil piyasalar coştu. Ama işi bozan, Hürmüz'den tankerler serbestçe geçmeye başlamışken, ABD'nin İran tankerlerine yönelik ablukaya devam etmesi oldu. Amerika, "İran gemileri buradan çıkamaz" deyince, İran da dedi ki, "Benim gemilerim çıkamıyorsa hiçbir gemi çıkamaz."
Güldağ: Şimdi haftaya yeniden sıkıntılı başlıyoruz. Hürmüz kapalı; İsrail, Lübnan'a ateşkese rağmen operasyon yapıyor. İşler tekrar sarpa sararsa, enerji fiyatları da yeniden artar. Üstelik yukarı hareket daha da sert olabilir. Çünkü stoklar da iyiden iyiye azaldı.
Ağaoğlu: Yine de, iyi haberler de var. Ateşkes zaman zaman delinse de Lübnan'da görüşmeler devam edecek. İslamabad da öyle...
Güldağ: ABD heyetinin uçağı inmiş İslamabad'a. Ama İran, uranyumdan vazgeçmiyor.
Ağaoğlu: Doğrusu ciddi sorun. Ama belki bir üçüncü ülkeye verebilirler. Trump, bu konuda ısrarcı olacaktır. Bu hafta bir barış aşamasına geçen haftadan daha yakınız.
Güldağ: Piyasa da iyimser. Ancak Brent petrol hala 90 dolarda. Hem aşağı hem yukarı risk var. Geçen sene enerji faturamız 62,5 milyar dolardı. Petrol fiyatları yüksek kalmaya devam ederse, 100 milyar doları geçebilir.
Ağaoğlu: Piyasalar iyimserliği fiyatlıyor. Ama finansal yani ekrandaki petrol fiyatıyla fiziki olan arasında fiyat farkı sürüyor. Bir ara 35 dolara kadar çıktı. Şimdi daha düşük ama hala fark var. Çünkü rafinerinin petrole bugün ihtiyacı var. Avrupa'da rafineriler ürün tarafında önümüzdeki günlerde sıkıntı yaşayabilir.
Güldağ: UEA Başkanı Fatih Birol, jet yakıtı sıkıntısını vurguladı; ancak 6 hafta yeter dedi.
Ağaoğlu: EKONOMİ gazetesinde okudum; varış noktası olmamasına rağmen, bazı havayolları İstanbul'dan jet yakıtı ikmali yapıyor. Gübrede de sıkıntı büyüyor. Dünyanın krize sürüklenmemesi için Hürmüz açılmalı...
Güldağ: Sertlik yanlıları işi bozabilir...
Ağaoğlu: Ateşkes 22'sinde bitiyor. Uzamaz ya da bozulursa, çok kırıcı dökücü hamleler gelir fiyat tarafında da. Çünkü Körfez ülkelerindeki önemli tesisler ciddi hasar almış durumda.
Güldağ: Bir çaresi bulunur diyorsun...
Ağaoğlu: Bugünkü durumun sürmesi pek mümkün değil. Şaka değil; iki aya kadar 75 dolar seviyesini petrolde görmek gerekiyor.
Güldağ: Petrolün yanı sıra, gübre de önemli. Petrolün yüzde 20'si buradan geçiyor. Ama gübre hammaddesinin payı daha büyük. Mesela sülfürik asidin yüzde 45'i Körfez'den. Tarım etkilenir. Tarımsal emtiada beklentin nedir?
Ağaoğlu: Tarım fiyatları yukarı hareketlendi. Hürmüz savaşının etkisi yüksek.
Güldağ: Buğdayda yüzde 5 artış oldu. Pirinçte ve mısırda da artış var. İklim koşulları ve rekolte beklentileri de önemli tabii...
Ağaoğlu: Hürmüz bir şekilde sona erse bile, tarımsal emtiada oynaklıklar devam eder. Bu ürünlerin vadeli kontratlarından da izlediğim kadarıyla tarım ürünlerinin fiyatlarının bir süre yukarıda kalma riski var.
Güldağ: Peki bir türlü çerçevelenemeyen bu jeopolitik gelişmeler içerisinde, bizim Merkez Bankası ne yapar sence?
Ağaoğlu: Bu hafta perşembe günü 23 Nisan'a denk geldiği için, Çarşamba günü 22 Nisan'da verilecek karar. 22'sinde ateşkes için tanınan süre de bitiyor. Uzayacak mı? Trump ne açıklama yapacak? Bunların o gün geç saatlere kalacağını ve Merkez Bankası'nın bu konuda önceden bir istihbaratının olamayacağını varsayarsak, şu andaki politikasını aynen sürdürmesini bekliyorum.
Güldağ: Merkez Bankası pas geçer bence ama piyasada, politika faizine dönmek için haftalık repoyu 40'a çeker, gecelik faizi de 43'e yükseltir, Merkez elini rahatlatır deniyor.
Ağaoğlu: Pas geçer ve yeni bir adım atmaz. Çünkü tabela faizini 40'a çekip iş gören faizi 43'e çektiğinde faiz artırmış oluyor. Hem tabelayı hem iş gören faizi yükseltirse o zaman da başka bir şey söylemiş olacak; "Savaşın uzayacağından korkuyorum. Petrol tarafından gelen baskının dezenflasyon politikasını derinden olumsuz etkileyeceğini düşünüyorum." Ancak o durumda faiz artışları gelir. Onu da beklemiyorum. Bir faiz artışı, ileride başka sorunlara yol açacağı için, şimdilik bundan vazgeçip beklemeyi tercih edeceğini düşünüyorum.
Güldağ: Kurları kontrol ettiği sürece...
Ağaoğlu: İşler ters giderse, olağanüstü toplantı yaparak, gelişmeler göre karar verecektir.
Fırsatlar hiç bitmez!
Güldağ: Euro/dolar paritesinde beklentin nedir?
Ağaoğlu: Gerilim azalır, Hürmüz açılırsa, dolar endeksinde gerileme olur. Petrol alma telaşı üst düzeyde olunca, piyasanın dolara ihtiyacı oluyor. Bu ihtiyaç azaldığında dolar kısmen geriliyor, Euro çıkıyor. Keza altın ve gümüş için de bu geçerli.
Güldağ: Peki, altın ve gümüşte beklentin nedir?
Ağaoğlu: Altın 50 günlük hareketli ortalaması 4892'deyken, 4889'u görüp döndü. Gümüş ise 50 günlük ortalamasının üzerinde kaldı. Altın ve gümüşün hareketli ortalamalarına baktığımda, altının 50 günlük ortalamasını geçmediğini, buna karşın gümüşün geçtiğini görüyoruz. Pozitif bir hava olursa onlar da yükselecektir.
Güldağ: Borsalarda nasıl bir gelişme beklersin?
Ağaoğlu: Dolar likiditesine ihtiyaç olduğu için kriz dönemlerinde en karlı pozisyonları satar para yöneticileri. Onun için önce gümüşü sonra altını sattılar. Amerika'da özel kredi fonları sıkıntısı devam ediyor. Paranın yöneticileri ve merkez bankaları altın almaya devam edecektir. Altındaki yükseliş savaşlarla değil, ABD'deki tahvil piyasası ve kredi piyasasıyla ilgili endişelerden başladı. Bir barış anlaşmasından sonra gözler oraya çevrilince farklı fiyatlamalar görebiliriz.
Güldağ: Peki ya Borsa İstanbul?
Ağaoğlu: Borsada son dönemlerde ifratla tefrit birbirine karışıyor. Korku çok fazla sattırıyor. Herhangi bir pozitif haber de çok fazla aldırıyor. Özellikle bireysel yatırımcıların bu iki uçta dolaşmak yerine dengeli hareket etmelerinde fayda var. Altını bir kez daha çizelim: Bu piyasalarda fırsat hiç bitmez. Bu fırsatı kaçırırsanız bir sonrakini yakalarsınız.
