MERVE YİĞİTCAN
Türkiye’de üretilen ürünlerin “Made in Europe” kapsamına dahil olmasına dair ümit ışığı belirdi. AB’nin iş çevreleri tarafından merakla beklenen “Made in Europe” yasa tasarısının Gümrük Birliği ortaklarını da kapsadığı açıklandı. Tanıma, AB ile serbest ticaret anlaşması olan veya Türkiye örneğinde olduğu gibi Gümrük Birliği olan ülkelerin dahil edilebileceği duyuruldu. Ancak AB tarafından henüz kimlerin katıldığı ve kimlerin ayrıldığına dair tam liste belirlenmedi. Financial Times gazetesinin haberine göre, düzenleme AB’nin ticaret anlaşması bulunan 40 güvenilir ticaret ortağını kapsayacak.
Avrupa Komisyonu’nun 4 Mart'ta yayınladığı Sanayi Hızlandırıcı yasa tasarısı, kamu alımları ve kamu destek programları için hedefli ve orantılı “Made in EU” ve/veya düşük karbon şartları getiriyor. AB’nin rekabetçiliğini güçlendirmeyi hedefleyen Draghi Raporu’nun tavsiyeleri doğrultusunda hazırlanan yasa tasarısına göre; bu kriterler özellikle çelik, çimento, alüminyum, otomotiv ve net-sıfır teknolojileri gibi seçili stratejik sektörlerde uygulanacak; ayrıca uygun görüldüğünde kimya gibi diğer enerji yoğun sektörlere de genişletilebilecek.
İKV Başkanı Ayhan Zeytinoğlu konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “AB kamu alımları ve kamu desteklerini Avrupa’daki üretim kapasitesini güçlendirmek ve Avrupa’da üretilen temiz teknolojilere ve ürünlere olan rekabeti artırmak için stratejik olarak kullanmayı hedefliyor. 4 Mart'ta açıklanan 'Sanayi Hızlandırıcı Yasası' bu sürecin en önemli ayaklarından birini oluşturuyor. Yasa tasarısı ile AB bugün AB GSYİH’sında %14 olan imalat sanayinin payını 2035’e kadar %20’ye çıkartmayı ve özellikle karbonsuzlaşma ve temiz teknolojilerde öncü sektörler yaratmayı hedefliyor. Kamu alımları ve kamu destek programlarında 'Made in EU' ve düşük karbon tercihleri getirilerek çimento ve alüminyumdan batarya, güneş, rüzgâr, ısı pompası ve nükleer gibi net-sıfır teknolojilere kadar Avrupa sanayi ürünlerine olan talebin artırılması amaçlanıyor. Çelik sektörü için ise pazar talebi yaratacak özel düşük karbon tercihleri öngörülüyor” ifadelerini kullandı.
Türk ürünleri “Made in EU” sayılacak mı?
Zeytinoğlu sözlerini şöyle sürdürdü: “Tasarıya göre uygulanması planlanan 'Made in EU' kriteri AB’nin yakın ortaklarını da kapsayacak. Bu tanıma AB ile serbest ticaret anlaşması olan veya Türkiye örneğinde olduğu gibi Gümrük Birliği olan ülkeler dahil edilebilecek. AB’nin serbest ticaret alanı veya gümrük birliği tesis eden bir anlaşma imzaladığı ya da Kamu Alımları Anlaşması’na taraf olan ortaklardan gelen içerikler, ilgili anlaşma kapsamındaki Birlik yükümlülükleri çerçevesinde Birlik menşeli sayılacak. Buna göre Türkiye’deki ürünlerin de bu tanıma dahil olması mümkün olacak. Bununla birlikte, Komisyon AB’de üretilen ürünlere ulusal muamele yapmayan yani ayrımcılık uygulayan üçüncü bir ülkeyi bu tanım kapsamından çıkarabilecek. Bu açıdan bakıldığında Türkiye’de üretilen ürünlerin Made in EU kapsamına girmesinde Gümrük Birliği ilişkisi belirleyici olacak. Ancak AB ürünlerine de ulusal muamele esası bulunuyor. Türkiye’de üretilen ürünlerin de “Made in EU” kapsamına dahil olmasına dair ümit ışığı belirdi. Ancak Gümrük Birliği olsa da, AB ürünlerine yönelik ayrımcı uygulamaları gözden geçirmemiz gerekecek. Yasa tasarısı bundan sonraki süreçte Avrupa Parlamentosu ve AB Bakanlar Konseyi tarafından görüşülerek sonuçlandırılacak.”
Yabancı yatırımcılara yüzde 50 şartı
Düzenlemeyle, doğrudan yabancı yatırımlar ile ilgili olarak, batarya, elektrikli araçlar, fotovoltaik ve kritik hammaddeler gibi stratejik sektörlerde 100 milyon Euro’yu aşan ve küresel üretim kapasitesinin yüzde 40’ından fazlasının tek bir üçüncü ülke tarafından kontrol edildiği büyük yatırımlar için koşullar getiriliyor. Bu yatırımların yüksek nitelikli istihdam yaratması, inovasyon ve büyümeyi desteklemesi, teknoloji ve bilgi transferi yoluyla AB’de gerçek katma değer üretmesi ve yerel içerik şartlarına uyması gerekecek. Bu kapsamda en az yüzde 50 Avrupa istihdamı şartı getirilmesi öneriliyor. Yasa tasarısı ayrıca sanayi projelerine yönelik izin prosedürlerini hızlandırmayı ve dijitalleştirmeyi hedefliyor.
