ŞEBNEM TURHAN
Bankacılık sektörü ihtiyaç, taşıt ve ticari kredilerde aylık büyüme sınırlarını tutturabilmek için cambazlık yapıyor. Bir hafta ihtiyaç kredi faizleri yükseltilerek kullanımın önüne geçilmeye çalışılırken diğer hafta ticari kredi faizleri artırılıyor. Merkez Bankası verilerine göre ocak ayının son haftasında ihtiyaç kredi faizleri neredeyse 8 puan düşürülerek yüzde 56,37’ye inerken ticari kredi faizleri ise aynı hafta 6 puana yaklaşan artırımla yüzde 45,95’e çıktı. Bu politika bir süredir devam ediyor. Ocak boyunca ilk hafta ihtiyaç ve ticari kredi faizi aynı anda yükseltildi devam eden haftalarda ihtiyaçta artış sürüp yüzde 64’ü geçerken ticari kredi faizi ise yüzde 40’a kadar düşürüldü. Merkez Bankası verilerine göre 13 haftalık yıllıklandırılmış kredi büyümelerinde tüketici kredileri yüzde 45’i aştı ticari ise yüzde 26 seviyelerinde seyretti.
İndirim yansıdı ama volatilite var
Merkez Bankası geçen yıl temmuz toplantısından bu yana Para Politikası Kurulu kararıyla politika faizinde indirime gidiyor. Yüzde 46 olan politika faizi ocak ayındaki toplantıyla birlikte yüzde 37 seviyesine geriledi. 24 Temmuz 2025 öncesine göre de ihtiyaç, taşıt ve TL ticari kredi faiz oranları da gerileme eğilimine girdi ancak oldukça dalgalı bir seyir de yaşandı. Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan da en son Gaziantep’te iş dünyasına yaptığı sunumunda 8 puanlık politika faiz indiriminin ticari kredi faizlerine 13.6 puan, tüketici kredi faizine 7.4 puan yansıdığını belirtti. 23 Ocak itibariyle Merkez Bankası verilerine göre tüm kredi faiz oranları 18 Temmuz 2025 haftasına göre geriledi gerilemesine ama bazı haftalardaki yükselişler de dikkat çekti.
Merkez Bankası’nın makroihtiyati önlemlerine göre TL diğer ticari kredilerde aylık yüzde 1,5, KOBİ kredilerinde yüzde 2,5, ihtiyaç kredilerinde yüzde 2, taşıt kredilerinde yüzde 2 büyüme sınırı uygulanıyor. Bu sınırlara uyum da 8 haftada bir hesaplanıyor, sınırları aşan bankalar cezalarla karşı karşıya kalıyor. Bu sınırlamalar da bankacılık sektörünü her ne kadar politika faizi indirimlerine uyum gösterseler de bazı haftalarda limitlerine göre faiz değişimi yapmak zorunda bırakıyor.
Faizlerde sert hareketler yaşandı
Faiz değişimleri Merkez Bankası’nın akım kredi faiz istatistiklerinde de görülüyor. Verilere göre özellikle son haftalarda oldukça farklı uygulamalarla karşı karşıya kalındı. 5 Aralık 2025 ile biten haftada ihtiyaç kredi faiz oranı yüzde 64,57’ye yükselirken kurumsal kredi kartı ve kredili mevduat hesabı hariç TL ticari kredi faizleri yüzde 47,87 seviyesinde oluştu. Bir sonraki hafta ihtiyaç kredi faizi sert düşüşle yüzde 57,89’a indi ticari kredi faiz oranında ise 2 puanlık bir düşüş oldu. 26 Aralık haftasına gelindiğinde birden ihtiyaç kredi faiz oranı yüzde 46,37’ye geriledi, ticari kredi faizi ise yüzde 45,34’te kaldı. Yeni yılın ilk haftasına ihtiyaç kredi faizi 8 puanı aşkın artışla yüzde 54,48’e çıkarken, ticari kredi faizi de 5 puanı aşan yükselişle yüzde 49,56’ya geldi. 9 Ocak haftasında ise ihtiyaç kredi faizi 9 puanı aşan artışla yüzde 63,53’e çıktı, ticari kredi faizi ise yüzde 46,72’ye indirildi. 16 Ocak haftası ihtiyaç kredi faizi için yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 64,04’e çıkışla tamamlanırken ticari kredi faizi ise 6.5 puanı aşkın düşüşle yüzde 40,10’a indi. 23 Ocak haftasında ise olay yine tersine döndü ihtiyaç kredi faizi yüzde 56,37’ye indirildi, TL ticari kredi faiz oranı yüzde 45,95’e çıkarıldı.
İhtiyaç kredi büyümesi dalgalandı
Bankacılık sektörü kaynakları bu durumun bir zorunluluk haline geldiğini dile getirirken 8 haftada bir hesaplanan aylık büyüme sınırlarına uyum için kredi vermekten kaçınılan dönemlerde faiz oranlarının değiştirildiğini vurguladı. Merkez Bankası 13 haftalık yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış kredi büyüme oranları da faiz dalgalanmalarının yaşandığı haftalarda özellikle tüketici kredileri tarafında keskin hareketler yaptı. Verilere göre 5 Aralık 2025 haftasında yüzde 42,93 olan tüketici kredilerinde yıllıklandırılmış arındırılmamış büyüme yüzde 42,93 seviyesindeydi, 2 Ocak haftasına gelindiğinde ise büyüme yüzde 45,39’a yükseldi, 16 Ocak haftasında yüzde 44,34, 23 Ocak haftasında ise yüzde 44,56 olarak belirlendi. Ticari kredilerde yıllıklandırılmış kur etkisinden arındırılmış büyüme ise yüzde 26-27 seviyesindeki yatay seyrini korudu.
Limit düzenlemesi sınırları değiştirebilir
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) kullanılmayan kredi kartı limitlerinin azaltımına ve Merkez Bankası’nın kredili mevduat hesaplarına büyüme sınırına yönelik makroihtiyati kararının kredi büyüme sınırlarına da etkisi olması bekleniyor. Bankacılık sektörü kaynaklarından edinilen bilgiye göre limitlerin azaltma kararlarının uygulanmasının ardından ileriki aşamada bireysel ihtiyaç kredi talebi artabilecek. Bu artışa yönelik olarak da Merkez Bankası’nın ihtiyaç kredisine yönelik büyüme sınırının yeniden gözden geçirilerek değiştirilmesi gündeme gelebilecek.
