Petrol piyasası, özellikle Çin ekonomisinin zayıflığı nedeniyle son aylarda baskı altına girdi. Pandemi sonrası talep toparlanmasının durması, ABD ile OPEC dışı üreticilerin daha fazla ham petrol pompalaması nedeniyle petrol fiyatları 2024’te yüzde 3 civarında düştü ve art arda ikinci yılda da geriledi. Bu yıl da petrol fiyatlarında baskının süreceği tahmin ediliyor. 2024’ün son işlem gününü Brent ham vadeli işlemleri varil başına 74.6 dolardan, ABD West Texas Intermediate (WTI) ham petrolü 71.72 dolardan kapattı. Brent, 2023’teki son kapanış fiyatından yaklaşık yüzde 3 düşerken, WTI geçen yılın nihai kapanışına göre kabaca yatay seyretti. Uluslararası Enerji Ajansı (EIA) üretimin gelecek yıl günde 13.52 milyon varil ile yeni bir rekora yükseleceği tahmininde bulunuyor. Bu da fiyata yansıyacak.
Fiyatların 2024’ün altına inmesi bekleniyor
■ Deutsche Bank, 2025 yılı görünümü raporunda, petrol piyasasında, Brent ham petrol fiyatının bir miktar daha düşerek 69 ABD doları/varil seviyesine gerileyeceğini öngördü. Raporda şöyle denildi: “OPEC+ ülkeleri 2023 baharından bu yana uyguladıkları gönüllü üretim kesintilerine devam etmeyeceklerini, bunun yerine üretimi kademeli olarak artıracaklarını açıkladılar. Ayrıca bir sonraki ABD yönetiminin ülkenin petrol üretimini daha da büyütmek isteyeceği anlaşılıyor. Diğer yandan Çin’de ekonomik büyümenin istikrara kavuşması fiyatlara da olumlu yansıyabilir. Genel olarak, petrol piyasasında arz ve talep dengeli olacaktır.”
■ Reuters’in bu hafta açıkladığı aylık ankete sonuçlarına göre petrol, Çin’deki zayıf talep ve artan küresel arz nedeniyle 2025’te muhtemelen varil başına 70 dolar civarında işlem görecek ve bu durum OPEC+ öncülüğündeki piyasayı destekleme çabalarını dengeleyecek.
■ JPMorgan’ın Küresel Emtia Stratejisi ekibinin başkanı Natasha Kaneva ve ekibi, yakın zamanda yayınladığı bir notta, 2024 yılında ortalama 80 dolar civarında olması beklenen uluslararası referans Brent petrolünün 2025 yılında ortalama 73 dolara düşeceğini öngörüyor. Analistler, Brezilya, Guyana, Senegal ve Norveç’teki büyük ölçekli açık deniz projelerinden gelen arza işaret ediyor.
■ Fiyatları ancak büyük bir Ortadoğu savaşı tetikler
Bazı analistler, ABD’de Trump’ın göreve geldikten sonra İran veya Venezuela’ya yaptırım uygulaması durumunda ham petrol vadeli işlemlerinin yükselebileceğine işaret ediyor. OPIS küresel enerji analizi başkanı Tom Kloza, yaptığı açıklamada, “80 doların üzerinde bir fiyat aralığına kıyasla 50 dolar veya 60 dolara doğru büyük bir fiyat düşüşü riski çok daha büyük” diyor. Analist şöyle konuşuyor: “Fiyatları 2022 veya 2023 zirvelerine geri döndürmek için Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesi veya daha geniş bir Ortadoğu savaşı gibi bir şey olması gerekir.”
■ Fosil yakıtlardan uzaklaşma eğilimi
Bank of America (BofA) analizi, özellikle OPEC varil petrolü tekrar piyasaya sürmeye karar vermesi durumunda, fiyatların 2025 yılında ortalama 65 dolara düşebileceğini gösteriyor. Bank of America’nın küresel emtia ve türevler araştırmalarından sorumlu başkanı Francisco Blanch, bu ayın başlarında yaptığı açıklamada, “Petrolde kıtlık olmayacak, bu nedenle 2025’t petrol konusunda daha fazla düşüş eğilimindeyiz” dedi. Banka ayrıca ülkelerin fosil yakıtlandan uzaklaşılarak daha temiz enerjiye yönelmesinin fiyatları düşürecek bir faktör olacağını söylüyor.
