Ortadoğu’daki çatışmanın uzaması, enerji fiyatları üzerinden Asya ekonomilerinde belirgin bir yavaşlamayı tetikliyor. İthal enerjiye yüksek bağımlılık, bölgeyi küresel şoklara karşı en kırılgan alanlardan biri haline getirirken, büyüme ve enflasyon görünümü hızla bozuluyor.
Asya Kalkınma Bankası, 2026 büyüme tahminini yüzde 5.1’den yüzde 4.7’ye, 2027 beklentisini ise yüzde 4.8’e çekti. Aynı dönemde enflasyonun yüzde 3’ten yüzde 5.2’ye yükselmesi bekleniyor. Petrol fiyatlarının savaş öncesi 60–70 dolar bandından 100 doların üzerine çıkması, bu revizyonun ana nedeni olarak öne çıkıyor.
ADB Başkanı Masato Kanda’nın ifadesiyle, bölge artık “geçici değil, sistemik bir şokla” karşı karşıya.
Alt bölgelerde yavaşlama derinleşiyor
Yavaşlama Asya geneline yayılırken, bazı alt bölgelerde etkiler daha sert hissediliyor. Özellikle enerjiye bağımlı ve dış ticarete açık ekonomilerde büyüme belirgin şekilde aşağı çekiliyor. Gelişen Asya’da yüzde 5.4’ten yüzde 4.7’ye revizyon yapılırken, Güney Asya: yüzde 6.8 yerine yüzde 5.7, Doğu Asya: yüzde 5.0 yerine yüzde 4.4 büyüme beklentisi içinde. Güneydoğu Asya’da GSYİH arışı beklentisi yüzde 4.8’den yüzde 4.2’ye, Türkiye’nin yüzde 64 ekonomik paya sahip olduğu Kafkasya & Orta-Batı Asya’da ise büyüme beklentisi yüzde 4.6 seviyesinden yüzde 3.8’e indirildi. Gelişmiş Asya’da revizyon yüzde 2.5’ten yüzde 1.5’e yapıldı .Özellikle Pasifik ekonomilerinde büyümenin yüzde 2,8’e kadar gerilemesi, enerji maliyetlerinin küçük ve ithalata bağımlı ekonomiler üzerindeki etkisini net şekilde ortaya koyuyor.
Enflasyon şoku merkez bankalarını zorluyor
Büyümedeki yavaşlamaya rağmen enflasyonun hızlanması, politika yapıcıları zor bir dengeye itiyor. Bazı bölgelerde fiyat baskısı çift haneli seviyelere yaklaşmış durumda. Kafkasya ve Orta Asya: yüzde 22.5, Güney Asya: yüzde 7.6, Güneydoğu Asya: yüzde 4.5 risk ile karıya karşıya. Enerji ve gıda fiyatlarındaki artışın yayılmasıyla birlikte, merkez bankalarının agresif sıkılaşma ile büyümeyi koruma arasında ince bir çizgide hareket ettiği görülüyor.
Yeni risk: stagflasyon senaryosu
ADB’ye göre çatışmanın derinleşmesi halinde büyüme yüzde 4,2’ye kadar gerileyebilirken, enflasyon yüzde 7,4’e çıkabilir. Bu senaryo, Asya ekonomileri için stagflasyon riskini yeniden gündeme getiriyor. Uzmanlara göre asıl kırılma noktası, enerji maliyetlerinin ne kadar süre yüksek kalacağı. Bu sürenin uzaması, yalnızca büyümeyi değil, bölgenin küresel üretim ve ticaretteki rolünü de yeniden şekillendirebilir.
Ülke bazlı etkiler derinleşiyor
Asya genelindeki yavaşlama, ülke bazında daha çarpıcı sonuçlar üretiyor:
● Japonya’da büyüme tahmini yüzde 1’den yüzde 0,5’e düşürüldü. Artan enerji faturası, para birimi üzerinde baskı yaratırken, hükümet piyasaya 35 milyar dolarlık müdahalede bulundu.
● Hindistan’da büyümenin yüzde 7,6’dan yüzde 6,9’a gerilemesi beklenirken, risklerin aşağı yönlü olduğu vurgulanıyor.
● Tayland, büyüme beklentisini yüzde 2’den yüzde 1,5’e çekti. Enflasyon tahmini ise yüzde 0,3’ten yüzde 3’e yükseldi.
● Güney Kore’de ithalat fi yatları yıllık yüzde 16,1 artarak son 25 yılın en sert yükselişini kaydetti.
● Bangladeş’te enflasyon yüzde 8’in üzerinde kalırken, artan enerji maliyetleri kamu maliyesi üzerinde baskı oluşturuyor.
